Bạo lực trong lứa tuổi học sinh - vấn đề cấp bách, đáng lo ngại hiện nay

Dư luận cả nước chưa hết bàng hoàng sau hàng loạt vụ án đau lòng xảy ra liên tiếp chỉ trong tháng 10/2025 vừa qua. Nỗi đau này chưa kịp nguôi, bi kịch khác đã ập đến, trải dài từ Bắc vào Nam, cho thấy một thực trạng đáng báo động: bạo lực đang xâm nhập sâu vào lừa tuổi học sinh với mức độ tàn bạo và hậu quả nghiêm trọng chưa từng thấy.
Chỉ trong một ngày 26/10, hai vụ việc rúng động xảy ra. Tại Hà Nội, một nam sinh lớp 9 ở Sóc Sơn tử vong, nghi bị bạn học đâm trong lúc xô xát. Cùng ngày, tại Ninh Bình, video ẩu đả của nhóm thanh thiếu niên kết thúc bằng cảnh một người bị đâm gục tại chỗ.
Trước đó vài ngày, tại Lâm Đồng, một thiếu niên sinh năm 2009 đã mất mạng chỉ vì một mâu thuẫn được cho là "nhìn đểu" với nhóm bạn sinh năm 2006. Và ngày 17/10, nhiều người chứng kiến cảnh học sinh lớp 12 trường THPT Đặng Thai Mai (Thanh Hóa) tử vong do bạn cùng trường dùng dao bấm đâm trúng chỗ hiểm.
Những vụ việc này không còn là "xô xát trẻ con". Chúng là những vụ án mạng. Điểm chung đáng sợ là các em giải quyết mâu thuẫn bằng hung khí, với sự ra tay tàn nhẫn và không lường trước hậu quả. Sự leo thang của bạo lực, từ lời nói, nắm đấm, đến dao, kiếm... đang diễn ra với tốc độ chóng mặt.
 

Tại sao những đứa trẻ còn đang ở tuổi vị thành niên, đáng lẽ phải tập trung vào học tập và ước mơ, lại có thể dễ dàng tước đi mạng sống của bạn mình? Chúng ta không thể đổ lỗi cho "sự bồng bột" đơn thuần.
Qua tìm hiểu các vụ việc đã xảy ra cho thấy, nguyên nhân trực tiếp hầu hết xuất phát từ những mâu thuẫn vô cùng vụn vặt: một ánh nhìn "thiếu thiện cảm", một lời trêu chọc trên mạng xã hội, hay đơn giản là "không thích thì đánh".
Theo nhận định của nhiều chuyên gia về tâm lý, xã hội hiện tại đang chứng kiến một thế hệ có “cái tôi” phát triển quá sớm nhưng kỹ năng kiểm soát cảm xúc lại quá non nớt. Nhiều em bị tiêm nhiễm bởi bạo lực trên mạng xã hội, trong game, những clip giang hồ mạng, những lời lẽ kích động, cổ súy cho việc dùng hung khí giải quyết vấn đề... đã gieo vào đầu các em những lệch chuẩn hành vi. Từ đó học theo và thể hiện “bản lĩnh” khi giải quyết mâu thuẫn ngoài đời thực. Khi kỹ năng giải quyết xung đột bằng lời nói và lý trí không được trang bị, các em chọn cách cực đoan nhất mà không lường trước được hậu quả.
Một nguyên nhân sâu xa khác chính là sự thiếu hiểu biết, thậm chí là coi thường pháp luật. Nhiều học sinh và cả phụ huynh vẫn lầm tưởng rằng “chỉ là xô xát”, “dưới 18 tuổi là trẻ con”, cùng lắm là bị kỷ luật hoặc bồi thường.
Luật sư Ngô Quốc Chiến, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai, cảnh báo: “Bộ luật Hình sự 2015 quy định rất rõ, người từ 14 đến dưới 16 tuổi đã phải chịu trách nhiệm hình sự về tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng do cố ý. Hành vi dùng dao đâm bạn hoàn toàn có thể bị khởi tố về tội Giết người theo Điều 123. Một nhát dao bồng bột có thể đổi lấy 12-18 năm tù, nếu học sinh lớp 12 trên 18 tuổi có thể đối diện mức án chung thân hoặc tử hình. Khi vi phạm các em không còn có thể học và thực hiện được ước mơ của mình như cha mẹ gia đình người thân mong muốn. Chưa kể gánh nặng bồi thường dân sự hàng trăm triệu đồng, đó là sự sụp đổ kinh tế và tinh thần của cả hai gia đình”.
Đây là hình phạt rất nghiêm khắc, không có sự miễn trừ nào cho tội ác, dù được thực hiện bởi bất kỳ ai. Đã đến lúc mọi người phải hành động bằng những giải pháp cụ thể, quyết liệt như: Các cơ quan chức năng cần tăng cường tuần tra, kiểm soát các khu vực gần trường học, xử lý nghiêm các đối tượng mua bán, tàng trữ hung khí; đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật trực quan, sinh động về hậu quả pháp lý của bạo lực. Các trường học cần coi trọng giáo dục kỹ năng sống và tư vấn tâm lý; thiết lập “đường dây nóng” an toàn để học sinh dám tố cáo khi bị bắt nạt; tăng cường kiểm tra đột xuất balo, cặp sách để ngăn chặn hung khí vào trường học. Về phía gia đình, cha mẹ phải là người bạn, lắng nghe con nhiều hơn là tra khảo; quản lý thời gian và nội dung con xem trên mạng xã hội; dạy con cách giải quyết mâu thuẫn bằng lời nói, và dạy con cả cách “nhận thua” một cách văn minh. Đối với các bạn trẻ, đừng để một phút nóng giận hủy hoại cả cuộc đời; bạo lực không làm bạn “ngầu” hơn, nó chỉ biến bạn thành tội phạm; trước khi vung tay, hãy nghĩ đến giọt nước mắt của cha mẹ và song sắt nhà tù.
Cả cộng đồng đừng vô cảm khi thấy một mâu thuẫn, một hành vi bạo lực. Hãy can thiệp và kịp thời báo cấp có thẩm quyền. Sự im lặng của mỗi người có thể là nguyên nhân dẫn đến bi kịch cho người khác vào ngày mai. Hãy chung tay hành động để thanh thiếu niên trong lứa tuổi học sinh được an toàn, được học tập, rèn luyện, trưởng thành và giàu lòng nhân ái, không để bạo lực gieo rắc nỗi sợ hãi, bất an cho học đường và toàn xã hội.