Việt Nam là cầu nối hợp tác tin cậy giữa ASEAN và Liên bang Nga

Chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng góp phần quan trọng tăng cường hợp tác giữa ASEAN và Nga, đồng thời thắt chặt tin cậy chính trị, làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga và mở rộng hợp tác giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực, trong đó có đầu tư, năng lượng và dầu khí.

Vượt qua thử thách của thời gian, mối quan hệ tốt đẹp Việt Nam-Liên bang Nga ngày càng phát triển tốt đẹp dựa trên nền tảng là tình đồng chí, sự chia sẻ, hỗ trợ vô tư và chân thành giữa nhân dân hai nước trong quá khứ. Năm 2025 đánh dấu mốc kỷ niệm 75 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Nhân dân Việt Nam không bao giờ quên sự giúp đỡ chí nghĩa, chí tình của Liên Xô trước đây và nước Nga ngày nay đối với sự nghiệp giành độc lập dân tộc và xây dựng, phát triển đất nước của Việt Nam. Việt Nam luôn coi trọng việc phát triển quan hệ hữu nghị truyền thống, Đối tác chiến lược toàn diện với Nga trên tất cả các lĩnh vực.

Chiều 18-5-2026, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tiếp Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko. Tại buổi tiếp, Đại sứ Gennady Bezdetko khẳng định Liên bang Nga luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam; coi Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Tình cảm gắn bó giữa hai đất nước không chỉ xuất phát từ sự ủng hộ, hợp tác chặt chẽ về chính trị, kinh tế và nhiều lĩnh vực khác, mà còn từ sự đồng điệu trong tâm hồn. Nhiều tác phẩm văn học của những tên tuổi lớn đến từ Xứ sở bạch dương đã trở nên hết sức quen thuộc đối với người Việt Nam. Các thế hệ du học sinh Việt Nam tại Nga luôn dành cho nước Nga một tình cảm đặc biệt, sâu sắc và trọn vẹn.

Nhắc đến những yếu tố tạo nên sự gắn kết chặt chẽ của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga, không thể không nhắc tới cộng đồng người Việt Nam tại Liên bang Nga, “cầu nối” nhân dân quan trọng. Cộng đồng người Việt Nam tại Nga luôn tích cực tổ chức, tham gia các hoạt động nhằm tăng cường tình đoàn kết, hướng về cội nguồn của những người con đất Việt sống xa quê, đồng thời góp phần thúc đẩy hiểu biết sâu sắc hơn giữa nhân dân hai nước, như tổ chức các giải thi đấu thể thao, các chương trình giao lưu văn hóa, nghệ thuật Việt-Nga…

Thời gian qua, quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga đã gặt hái những thành tựu tích cực. Quan hệ chính trị-ngoại giao được thúc đẩy mạnh mẽ, với nhiều cuộc trao đổi, tiếp xúc các cấp được hai nước thường xuyên tổ chức.

Thương mại song phương đang lấy lại đà tăng trưởng tích cực, kim ngạch năm 2025 đạt 4,77 tỷ USD, 4 tháng đầu năm 2026 đạt 1,72 tỷ USD, tăng 9,22% so với mức cùng kỳ năm 2025. Hợp tác quốc phòng-an ninh phát triển tích cực, nhất là đã mở rộng hợp tác sang lĩnh vực biển.

Hợp tác dầu khí, năng lượng - một trong những trụ cột của hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga tiếp tục được đẩy mạnh. Tháng 3/2026, Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Liên bang Nga về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được ký kết, ghi dấu bước tiến quan trọng trên tiến trình hợp tác song phương trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho Việt Nam trong dài hạn. Đây sẽ là dự án chiến lược dài hạn và là biểu tượng cho hợp tác Việt Nam-Nga trong bối cảnh mới.

Hợp tác du lịch đạt mức tăng trưởng đầy ấn tượng nhờ tần suất các chuyến bay thẳng tăng mạnh. Lượng khách du lịch Nga đến Việt Nam tính trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 618.000 lượt, tăng 194% so với cùng kỳ năm 2025, dự báo cả năm có thể vượt mốc 1 triệu lượt khách, vượt xa giai đoạn trước đại dịch Covid-19. Nga hiện là thị trường khách du lịch lớn nhất của Việt Nam tại châu Âu và lớn thứ ba trên thế giới.

Các hoạt động giao lưu văn hóa được tổ chức thường xuyên, góp phần tăng cường hiểu biết và hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Nga. Hai bên tổ chức thường niên và luân phiên Những Ngày Văn hóa tại Việt Nam và Nga.

Hợp tác khoa học-công nghệ tiếp tục được duy trì. Hai nước đã thực hiện các dự án nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Hợp tác nghiên cứu khoa học trong khuôn khổ Trung tâm Nhiệt đới tại Việt Nam mang lại nhiều kết quả tích cực. Hai bên đang triển khai dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân và tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục.

Hợp tác địa phương tiếp tục được duy trì thông qua trao đổi đoàn và ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác. Có khoảng 20 cặp quan hệ giữa các địa phương hai nước được thiết lập.

Nga chính thức trở thành Đối tác đối thoại đầy đủ của ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 29 tại Jakarta vào tháng 7-1996, mở ra khuôn khổ hợp tác chính thức giữa hai bên. Tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Nga lần thứ nhất, tổ chức ngày 13/12/2005 tại Kuala Lumpur, hai bên ký Tuyên bố chung về Quan hệ đối tác tiến bộ và toàn diện, xác lập định hướng hợp tác trên các lĩnh vực chính trị-an ninh, kinh tế và phát triển; đồng thời thông qua Chương trình Hành động toàn diện ASEAN-Nga giai đoạn 2005-2015 nhằm cụ thể hóa các mục tiêu hợp tác.

Quan hệ hai bên tiếp tục được củng cố tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Nga lần thứ hai, tổ chức ngày 30-11-2010 tại Hà Nội. Hội nghị tái khẳng định cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác tiến bộ và toàn diện, đồng thời tăng cường phối hợp trong cấu trúc khu vực đang định hình tại châu Á-Thái Bình Dương. Đây cũng là dấu mốc thể hiện vai trò tích cực của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ ASEAN-Nga và sự tham gia của Nga vào các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, nổi bật là Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng mở rộng (ADMM+).

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm quan hệ đối thoại, ASEAN và Nga tổ chức Hội nghị cấp cao Kỷ niệm tại Sochi năm 2016 với chủ đề “Hướng tới Quan hệ Đối tác Chiến lược vì lợi ích chung”. Tại đây, các lãnh đạo thông qua Tuyên bố Sochi, định hướng phát triển quan hệ trong giai đoạn tiếp theo. Bước ngoặt quan trọng của quan hệ ASEAN–Nga là Hội nghị cấp cao lần thứ ba tại Singapore vào tháng 11-2018, khi hai bên nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược.

Hiện nay, hợp tác ASEAN-Nga được triển khai trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động Toàn diện giai đoạn 2021-2025 nhằm thực hiện Quan hệ đối tác chiến lược. Các hoạt động hợp tác cũng được hỗ trợ thông qua Quỹ Tài chính Đối tác Đối thoại ASEAN–Nga, thành lập năm 2007. Nga cử Đại sứ đầu tiên tại ASEAN vào năm 2009 sau khi Hiến chương ASEAN có hiệu lực. Năm 2017 chính thức lập Phái đoàn Nga tại ASEAN qua đó tăng cường hơn nữa cơ chế phối hợp và đối thoại chính sách với ASEAN.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng không chỉ là việc tham dự một Hội nghị cấp cao, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để Việt Nam đóng góp sâu hơn vào định hình hợp tác ASEAN-Nga trong những năm tới. Trên tinh thần đó, Việt Nam sẽ tập trung vào một số ưu tiên lớn.

Trước hết, Việt Nam sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN-Nga. Trọng tâm là khơi thông các lĩnh vực có nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ như thương mại, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, an ninh phi truyền thống, giáo dục, đào tạo, du lịch, giao lưu nhân dân và nhất là năng lượng. Thứ hai, Việt Nam mong muốn góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN với khu vực Á-Âu. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa thiết thực, giúp quan hệ ASEAN-Nga không chỉ dừng ở trao đổi chính trị, mà còn tạo thêm lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp, địa phương và người dân hai bên. Thứ ba, Việt Nam sẽ cùng các nước trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp tới hòa bình, ổn định, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và phát triển.

Tiếp nối những đóng góp chủ động, trách nhiệm của Việt Nam tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 và việc đăng cai thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) vừa qua, sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Nga lần này tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại theo tinh thần Đại hội Đảng lần thứ XIV.