Tăng trưởng hai con số phải đến từ thực chất

Sáng 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước.

Đánh giá về kết quả phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2021-2025, đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn Ninh Bình) cho biết, giai đoạn này, chúng ta đã đạt được 22/26 chỉ tiêu, đây là kết quả rất đáng ghi nhận trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức. Trong số 4 chỉ tiêu chưa đạt, có 2 chỉ tiêu xấp xỉ đạt và 2 chỉ tiêu chưa đạt.

Từ thực trạng trên, đại biểu Lê Văn Thế đề nghị, cần làm rõ hơn nguyên nhân chủ quan đối với 2 chỉ tiêu quan trọng chưa đạt là tỷ trọng kinh tế số và năng suất lao động.

Đại biểu chỉ ra, 2 chỉ tiêu chưa đạt xuất phát từ việc hạ tầng số chưa đồng bộ; doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm đa số, năng lực đổi mới còn hạn chế; thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đại biểu, nếu không nhận diện rõ và xử lý triệt để, thì sẽ tiếp tục là “điểm nghẽn” trong giai đoạn tới bởi 2 chỉ tiêu này sẽ đóng vai trò quan trọng trong mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030.

Nhấn mạnh mục tiêu đặt ra cho giai đoạn 2026-2030 là tăng trưởng hơn 10%/năm thể hiện khát vọng phát triển mạnh mẽ, đại biểu cho rằng để góp phần đạt được mục tiêu trên, cần tiếp tục có đột phá về thể chế mạnh hơn nữa, đặc biệt là phân cấp, phân quyền thực chất hơn cho địa phương; giải phóng mạnh mẽ các nguồn lực, nhất là đất đai và đầu tư tư nhân. Theo đó, tăng trưởng hai con số phải đến từ hai chữ “thực chất”.

Nhận định mục tiêu tăng trưởng hai con số là khả thi, song đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) cho rằng, mục tiêu này chỉ đạt được khi “dũng cảm cải cách đúng chỗ, không phải bơm thêm tiền vào hệ thống cũ, không phải ban hành thêm văn bản, mà phải thay đổi cơ chế phân bổ vốn, buộc mỗi đồng đầu tư phải chứng minh giá trị của nó”.

Bày tỏ sự quan tâm đến khu vực kinh tế tư nhân, đại biểu Nguyễn Như So (Đoàn Bắc Ninh) nêu rõ, phát triển kinh tế khu vực tư nhân không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà là lựa chọn chiến lược để nâng cao sức chống chịu, năng lực cạnh tranh quốc gia. Do đó, cần tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn của nền kinh tế để dòng vốn đi đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và phục vụ trực tiếp các động lực tăng trưởng.

Tuy nhiên, theo đại biểu, vấn đề không phải là thiếu vốn mà là cách dòng vốn đang được phân bổ và sử dụng. Nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra là sự lệch pha kỳ hạn khi phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngắn hạn của hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các nhu cầu dài hạn.

Trên cơ sở đó, đại biểu kiến nghị cần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng bằng cách phát triển thực chất thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp để hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn đúng nghĩa; hình thành thị trường tái cấp vốn thứ cấp thông qua chứng khoán hóa các khoản vay và phát triển thị trường mua bán nợ minh bạch. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế “thuế âm” cho đổi mới sáng tạo nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ giai đoạn đầu khi họ cần tiếp sức.

Đề nghị nâng lương cơ sở lên 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng

Theo đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long), trong tiến trình cải cách chính sách tiền lương, việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Đại biểu ghi nhận những năm gần đây, Nhà nước đã có bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng rồi 2,34 triệu đồng/tháng, và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7.

Tuy nhiên, theo đại biểu, vấn đề đặt ra hiện nay không còn là “có tăng hay không”, mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công.

Đại biểu Thạch Phước Bình đánh giá mức 2,53 triệu đồng/tháng từ 1-7-2026 là một bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật, nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm đời sống cho đa số người làm khu vực công. Đại biểu nêu thực tế, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng (trước khi trừ bảo hiểm). Trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến khoảng 6-7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản. Hệ quả là, người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung; giảm động lực và chất lượng cuộc sống.

Mặt khác, từ ngày 1-1-2026, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp đã lên 5,31 triệu đồng ở vùng I, 4,73 triệu ở vùng II, 4,14 triệu ở vùng III, 3,70 triệu ở vùng IV; bình quân 4 vùng là khoảng 4,47 triệu đồng/tháng. Với mặt bằng chi phí đô thị, đó là mức “cầm cự”, chưa phải mức “bảo đảm cuộc sống ổn định”.

Bên cạnh đó, áp lực chi tiêu cũng không hề nhỏ. Do vậy, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn có thể là “đỡ hơn trước” chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế.

Từ phân tích trên, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, mức 2,65-2,70 triệu đồng/tháng là phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay.

Về mặt thu nhập thực tế, so với mức 2,53 triệu thì thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng/tháng. Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm thu nhập thấp.

Quan trọng hơn, theo đại biểu, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp; giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu.

Về mặt đời sống và tâm lý xã hội, đại biểu cho rằng, mức tăng lên 2,65-2,70 triệu đồng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn “sống được bằng lương” ở đô thị lớn, nhưng có ý nghĩa quan trọng giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương; tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập, thay vì chỉ “tăng danh nghĩa”; góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc. Đặc biệt, trong bối cảnh giá các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện nước tăng nhanh hơn CPI chung, thì việc tăng lương ở mức đủ lớn để “cảm nhận được” là rất cần thiết.

Ở góc độ cân đối ngân sách, đại biểu nhìn nhận, mức 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách Nhà nước. Mức lương cơ sở này có thể thực hiện nếu đi kèm tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả; đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) cũng chỉ ra, mức phụ cấp chức vụ của cán bộ, công chức cấp xã còn thấp, chưa xứng đáng với tính chất công việc nhân sự đang đảm nhiệm. Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ có đánh giá tổng thể về chế độ chính sách tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức cấp xã, và sớm có giải pháp đồng bộ cho vấn đề này.