Định vị tầm vóc Đồng Nai từ các đô thị hiện đại

Sự thay đổi về hành chính cũng đồng nghĩa với yêu cầu tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển. Và lúc này, các đô thị giữ vai trò quan trọng, góp phần định hình diện mạo và nâng tầm vị thế địa phương.

Trục đô thị chiến lược ven sông

Sông Đồng Nai là nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá, hơn thế, đây còn là trục cảnh quan, giao thương và văn hóa đặc trưng của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai. Trong các chiến lược phát triển dài hạn, sông Đồng Nai là “xương sống” để tổ chức lại không gian đô thị theo hướng hiện đại, hài hòa giữa phát triển và bảo tồn.

Thực tế cho thấy, dọc hành lang sông Đồng Nai đang hình thành nhiều khu đô thị quy mô từ vài trăm đến hàng ngàn hécta. Các dự án được quy hoạch theo hướng đồng bộ, tích hợp đa chức năng, kết hợp giữa nhà ở, thương mại - dịch vụ, giáo dục, y tế và không gian sinh hoạt công cộng. Yếu tố “xanh” và chất lượng sống được đặt ở vị trí trung tâm khi tận dụng tối đa lợi thế cảnh quan mặt nước để kiến tạo môi trường sống trong lành.

Với quy mô 1 ngàn hécta, Aqua City (phường Long Hưng) hiện là đô thị ven sông lớn nhất tại Đồng Nai. Ông Dương Văn Bắc, Tổng Giám đốc Tập đoàn Novaland cho biết: Dự án được định vị theo mô hình đô thị sinh thái hiện đại, với hệ sinh thái tiện ích hoàn chỉnh, hướng tới chuẩn sống mới. Hơn 30km đường sông bao quanh cùng tỷ lệ hơn 70% diện tích dành cho cây xanh, hạ tầng và tiện ích nội khu đã tạo nên không gian sống khác biệt, góp phần hình thành điểm nhấn đô thị ven sông của Đồng Nai.

Bên cạnh đó, hàng loạt dự án như: Đảo Kim Quy (phường Biên Hòa), SwanBay (xã Đại Phước) hay Khu đô thị Hiệp Hòa (phường Trấn Biên)… đang từng bước hoàn thiện, góp phần dịch chuyển cấu trúc đô thị từ khu vực nội ô và dọc các tuyến quốc lộ ra phía sông. Khi được triển khai một cách bài bản, các đại đô thị này giúp tạo dấu ấn về kiến trúc, cảnh quan và làm gia tăng giá trị đất đai, nâng cao sức hút đầu tư cũng như cải thiện chất lượng sống đô thị.

Đồng chí Hồ Văn Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Trấn Biên cho rằng: Sông Đồng Nai là lợi thế nổi trội để địa phương kiến tạo trục phát triển đô thị mới. Phường đang hoàn thiện các dự án hạ tầng, nhằm kết nối đồng bộ không gian cảnh quan - dịch vụ - thương mại. Thời gian tới, địa phương tiếp tục thu hút đầu tư dọc các trục giao thông và hành lang ven sông để khai thác hiệu quả quỹ đất, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Qua đó, từng bước hình thành diện mạo đô thị hiện đại, nâng cao chất lượng sống và góp phần định hình diện mạo đô thị trung tâm của thành phố Đồng Nai.

Đô thị tích hợp ở vùng động lực tăng trưởng

Không chỉ có trục ven sông, Đồng Nai đang mở rộng không gian đô thị theo hướng gắn với các cực phát triển mới, nổi bật là khu vực Sân bay Long Thành và các hành lang giao thông chiến lược. Đây được xem là những “tọa độ vàng” trong chiến lược phát triển dài hạn, khi hội tụ các điều kiện thuận lợi về kết nối, logistics và dịch vụ.

Các khu đô thị mới được định hướng phát triển theo mô hình tích hợp, đa chức năng, trong đó nhà ở gắn liền với hệ sinh thái dịch vụ như: thương mại, giáo dục, y tế, giải trí. Đây cũng là xu thế tất yếu của đô thị hiện đại, nhằm tối ưu hóa không gian, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và chất lượng sống của cư dân.

Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn (Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners) cho rằng: Đồng Nai đang đứng trước cơ hội hiếm có để định hình mô hình đô thị sân bay hiện đại, xoay quanh dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia là Sân bay Long Thành. Cũng theo vị kiến trúc sư này, tại nhiều quốc gia trên thế giới, sân bay quốc tế quy mô lớn vừa là cửa ngõ giao thông vừa là hạt nhân hình thành các đô thị tích hợp, gắn với logistics, thương mại - dịch vụ, đổi mới sáng tạo.

Khi Sân bay Long Thành đi vào khai thác, nhu cầu về nhà ở, dịch vụ, hạ tầng và chuỗi cung ứng gia tăng mạnh mẽ sẽ là lực đẩy để hình thành các dự án đô thị trong đô thị, góp phần tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng hiện đại và hiệu quả.

Dọc sông Đồng Nai, khu vực phụ cận Sân bay Long Thành và các hành lang giao thông chiến lược chính là những “cực tăng trưởng” cả về kinh tế lẫn đô thị, tạo lực đẩy đưa Đồng Nai bứt phá, trở thành trung tâm phát triển năng động của vùng Đông Nam Bộ.

Ngoài ra, Đồng Nai cũng đang nghiên cứu xây dựng nghị quyết phát triển hệ thống đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Anh Tuấn cho biết: Các khu đô thị sẽ được hình thành dọc theo tuyến cao tốc, đường vành đai, đường sắt, tạo nên mạng lưới kết nối đồng bộ, giảm áp lực giao thông ở đường quốc lộ, giúp giải nén ở khu vực trung tâm để hướng tới phát triển bền vững.

Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Văn Hà cho rằng: Đồng Nai đang chuyển từ mô hình phát triển đô thị dàn trải sang đại đô thị tích hợp, lấy trục ven sông, Sân bay Long Thành và hạ tầng chiến lược làm động lực dẫn dắt. Các đô thị được quy hoạch đồng bộ, phát triển theo hướng tích hợp, thống nhất, vừa bảo đảm tính bền vững vừa phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của từng khu vực.

Đô thị xanh, bền vững và liên kết vùng

Với vị thế mới, cùng lợi thế về vị trí chiến lược, hạ tầng liên vùng ngày càng hoàn thiện và dư địa phát triển còn lớn, Đồng Nai đang hội tụ đầy đủ điều kiện để vươn lên trở thành cực tăng trưởng của khu vực và cả nước. Trong các quy hoạch, địa phương xác định phát triển đô thị theo hướng xanh, bền vững và tăng cường liên kết vùng là định hướng xuyên suốt. Yêu cầu đặt ra là mở rộng quy mô nhưng phải gắn với nâng cao chất lượng, hướng tới đô thị thông minh, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Tính đến hết quý I-2026, Đồng Nai có 443 dự án nhà ở đang triển khai; trong đó có 370 dự án là nhà ở thương mại và khu đô thị với quy mô lớn.

Các mô hình phát triển đô thị hiện đại sẽ được áp dụng là TOD, đa chức năng; hình thành không gian đô thị quanh các đầu mối giao thông công cộng. Đặc biệt, đối với các dự án dọc sông, yêu cầu đặt ra là phải hài hòa giữa phát triển đô thị và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên; giữ gìn giá trị cảnh quan, môi trường để tạo bản sắc riêng cho đô thị Đồng Nai. Các khu đô thị mới được định hướng đáp ứng tiêu chuẩn xanh, ứng dụng công nghệ thông minh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải theo đúng tinh thần net zero.

Bên cạnh việc phát triển các đô thị cao cấp tại khu vực chiến lược, Đồng Nai cũng chú trọng phát triển nhà ở xã hội, khu tái định cư nhưng theo hướng hiện đại, đồng bộ hạ tầng. Điều này nhằm bảo đảm mọi tầng lớp người dân đều có cơ hội tiếp cận không gian sống chất lượng, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển hài hòa và bao trùm.

Trở thành thành phố là bước ngoặt lớn trong hành trình phát triển của Đồng Nai. Trong đó, các đại đô thị đóng vai trò là những “hạt nhân” định vị tầm vóc không gian, tạo động lực tăng trưởng và nâng tầm diện mạo đô thị. Để các đại đô thị phát huy giá trị, giải pháp đặt ra là cần tiếp tục kiểm soát chặt chẽ quy hoạch, xây dựng và vận hành; bảo đảm đồng bộ hạ tầng, nâng cao chất lượng quản trị và giữ vững cân bằng giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, an sinh xã hội. Khi đó, các đại đô thị được triển khai theo quy hoạch sẽ góp phần khẳng định vị thế của Đồng Nai, xứng tầm với vai trò trung tâm phát triển mới ở phía Nam.