Chuyển tư duy đánh giá hiệu quả từ ‘pháp luật tốt trong văn bản’ sang ‘pháp luật tốt trong cuộc sống’

Tham dự phiên họp có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; các đồng chí thành viên Ban Chỉ đạo và đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương.

Tại Phiên họp, các đại biểu đã cho ý kiến về 5 nội dung: Dự thảo Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; dự thảo Đề cương Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới"; Báo cáo chuyên đề về cơ chế, chính sách, giải pháp lớn để thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị; Báo cáo chuyên đề về cơ chế, chính sách, giải pháp lớn để thể chế hóa chủ trương của Đảng về an toàn thực phẩm; Báo cáo kết quả công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật trong thời gian qua và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Nêu ý kiến tại Phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo cơ bản nhất trí với các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra trong định hướng xây dựng pháp luật giai đoạn 2026-2031, tầm nhìn đến năm 2045 với 8 định hướng lớn và 159 nhiệm vụ.

Tuy nhiên, Thủ tướng cho rằng, cần xác định các thứ tự ưu tiên. Theo đó, xác định rõ trọng tâm là triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng cùng với các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị; tập trung xử lý những vấn đề đã đặt ra nhưng chưa thực hiện được cũng như quán triệt và cụ thể hóa các chỉ đạo gần đây của Tổng Bí thư.

Song song với đó, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến mô hình chính quyền ba cấp; hoàn thiện thể chế nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số trong bối cảnh tình hình hiện nay còn nhiều khó khăn, thách thức.

Về quan điểm chỉ đạo, công tác xây dựng thể chế cần phục vụ mục tiêu kiến tạo phát triển, đồng thời phải biến hệ thống pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, như Tổng Bí thư đã nhấn mạnh từ những "điểm nghẽn" của thể chế cần chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh về pháp luật.

Ngoài ra, cần tích hợp hai chiến lược về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và cải cách tư pháp để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Chiến lược mới cần có tư duy mạnh dạn và đổi mới hơn nữa, mở rộng phạm vi và đối tượng điều chỉnh so với các nghị quyết trước đây…

Về Nghị quyết số 68-NQ/TW, Thủ tướng cho rằng, cần phân cấp, phân quyền nhiều hơn nữa cho địa phương; phân cấp, phân quyền phải đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và tăng cường giám sát. Đồng thời, phải quyết liệt cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính, giấy phép con không cần thiết…

Đối với lĩnh vực an toàn thực phẩm, Thủ tướng nhấn mạnh nguyên tắc bất biến, sức khỏe và tính mạng của người dân là trên hết. Cần xây dựng các hàng rào kỹ thuật để kiểm soát chặt chẽ, đồng thời nghiên cứu mô hình một cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm để khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo hiện nay.

Kết luận phiên họp, Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, nỗ lực của các cơ quan trong quá trình chuẩn bị các nội dung báo cáo, đề án trình tại phiên họp. Đề nghị các cơ quan tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các Thành viên Thường trực Ban Chỉ đạo và các đại biểu tham dự phiên họp để chỉnh lý, hoàn thiện các nội dung được báo cáo, bảo đảm chất lượng, tiến độ theo yêu cầu.

Tổng Bí thư yêu cầu, về dự thảo Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, trong quá trình hoàn thiện Đề án, cần đặc biệt chú trọng việc thể chế hóa ngay trong năm 2026 những nội dung cốt lõi, quan trọng của Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; đồng thời, bảo đảm đồng bộ với Kết luận của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Về Đề cương Đề án chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, Thường trực Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất và giao Đảng ủy Bộ Tư pháp tiếp thu ý kiến để hoàn thiện đề cương, tổ chức nghiên cứu, xây dựng Đề án, báo cáo Ban Chỉ đạo vào phiên họp tiếp theo. 

Việc xây dựng đề án phải có cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, có cơ sở lý luận vững chắc, gắn với việc tổng kết thực tiễn sâu sắc và tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, phù hợp với tình hình thực tiễn Việt Nam. Kết quả nghiên cứu phải là bản thiết kế tổng thể của hệ thống pháp luật, bao quát được đầy đủ các lĩnh vực đời sống, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế, thúc đẩy kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tổng Bí thư lưu ý trong quá trình nghiên cứu, xây dựng Đề án cần bảo đảm gắn kết chặt chẽ với nội dung Đề án "Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" và Đề án Tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013.

Về báo cáo chuyên đề về cơ chế, chính sách, giải pháp lớn để thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư đề nghị: "Tiếp tục cụ thể hóa, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết 68 và các nghị quyết chiến lược khác của Trung ương; hoàn thiện các cơ chế, chính sách tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật; bảo đảm các nguồn lực về đất đai, vốn, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn; rà soát, đánh giá tính hiệu quả, khả thi của các giải pháp đã ban hành để điều chỉnh, bổ sung sát với tình hình thực tiễn và sớm hoàn thiện chính sách, pháp luật và cơ chế thực thi hiệu quả để giúp cá nhân, hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp nhỏ và vừa trở thành các doanh nghiệp lớn; các doanh nghiệp lớn phải trở thành các tập đoàn ngang tầm khu vực và quốc tế".

Về Báo cáo chuyên đề về cơ chế, chính sách, giải pháp lớn để thể chế hóa chủ trương của Đảng về an toàn thực phẩm, Thường trực Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất với đánh giá và đề xuất nêu trong báo cáo của Đảng ủy Bộ Y tế. Quan điểm xuyên suốt trong hoàn thiện cơ chế, chính sách an toàn thực phẩm là bảo đảm tốt nhất sức khỏe nhân dân, đồng thời phải xử lý nghiêm các sai phạm liên quan đến sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm chất lượng, làm ảnh hưởng sức khỏe người dân.

Đề nghị Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tập trung rà soát tổng thể các quan điểm, chủ trương của Đảng về an toàn thực phẩm được thể hiện trong Chỉ thị 17 của Ban Bí thư và các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, nông nghiệp, nông dân và nông thôn, phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, kinh tế tư nhân…;

Bên cạnh đó, tập trung nguồn lực sửa đổi, bổ sung Luật An toàn thực phẩm. Mục tiêu là xây dựng một khung pháp lý quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả, chuyển mạnh từ tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm.

Quá trình sửa đổi, bổ sung luật và các quy định khác về an toàn thực phẩm phải bảo đảm sự tham gia đầy đủ các cơ quan, tổ chức, hiệp hội, ngành hàng, cộng đồng doanh nghiệp, bảo đảm đầy đủ, sẵn sàng các điều kiện vật chất, kỹ thuật, nhân lực để tổ chức thực thi pháp luật...

Về báo cáo kết quả công tác hoàn thiện thể chế pháp luật trong thời gian qua, phương hướng nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Tổng Bí thư Tô Lâm ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan trong việc đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện theo tư duy mới, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khơi dậy, thúc đẩy sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất và khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển, tháo gỡ những vướng mắc, kìm hãm phát triển, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư kinh doanh.

Tổng Bí thư đề nghị các đồng chí thành viên Ban Chỉ đạo, các cơ quan phối hợp chặt chẽ để khắc phục các tồn tại, tập trung thực hiện hiệu quả chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết khác của Trung ương và của Bộ Chính trị, phục vụ cho sự phát triển của đất nước.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định xây dựng đồng bộ thể chế phát triển là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của nhiệm kỳ. Vì vậy, khối lượng công việc trong thời gian tới là rất lớn. "Chúng ta cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và thi hành pháp luật, đưa thể chế và pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh và động lực kiến tạo phát triển, góp phần hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm của đất nước", Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu, quá trình xây dựng pháp luật phải được chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ khâu xây dựng chính sách, dựa trên tổng kết thực tiễn, tham vấn rộng rãi người dân, doanh nghiệp và các chuyên gia, các nhà khoa học, kể cả nước ngoài. Đồng thời chú trọng nâng cao hiệu quả tổ chức thực hành, thực thi pháp luật, bảo đảm pháp luật thực sự đi vào cuộc sống; bảo đảm chuyển tư duy đánh giá hiệu quả từ "pháp luật tốt trong văn bản" sang "pháp luật tốt trong cuộc sống".