Thị trường vẫn là điểm yếu trong sản xuất nông nghiệp

Thị trường là vấn đề then chốt nhất nhưng cũng là điểm yếu cố hữu nhất của sản xuất nông nghiệp. Thời gian qua dù đã có nhiều chỉ đạo, nhiều giải pháp nhưng vẫn chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi này.​

Đây là một trong những nội dung được Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh yêu cầu ngành Nông nghiệp cần tìm giải pháp tháo gỡ tại hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện đề án “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai”, diễn ra ngày 19-9.

Thể hiện nhu cầu thị trường ngay trong quy hoạch

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT) Huỳnh Thành Vinh, sau 5 năm triển khai thực hiện tái cơ cấu theo chủ trương của Chính phủ, ngành Nông nghiệp Đồng Nai đã đạt được những kết quả ở mức tương đối cao và có khả năng hoàn thành theo mục tiêu đề ra đến năm 2020. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm (GRDP) trên lĩnh vực nông - lâm - thủy sản giai đoạn 2013 - 2017 đạt hơn 3,8%/năm, cao hơn so với kế hoạch (3 - 3,5%/năm). Giá  trị sản xuất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản trên một đơn vị diện tích năm 2017 đạt hơn 117 triệu đồng/ha, tăng hơn 25% so với năm 2013. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn năm 2017 đạt gần 48 triệu đồng/năm, tăng 62% so với năm 2013.

Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh đã xây dựng được 19 dự án cánh đồng lớn với diện tích trên 7.100 ha; 51 chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm nông sản, chăn nuôi, thủy sản… Đồng thời, gần 80% diện tích đất sản xuất nông nghiệp đã ứng dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, như ứng dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm, bón phân qua đường ống (trên 33.000 ha cây trồng lâu năm); sản xuất hữu cơ, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP (350ha); 100% diện tích trồng mới và tái canh đã sử dụng các giống mới, giống có chất lượng cao…

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh trao bằng khen của Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong 5 năm thực hiện đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Đánh giá về những kết quả đạt được sau 5 năm thực hiện tái cơ cấu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh cho rằng, sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã có những bước phát triển tốt và bền vững. Theo đó, nếu trước đây sản xuất nông nghiệp chủ yếu tập trung phát triển theo chiều rộng tăng quy mô, diện tích thì hiện nay vấn đề chất lượng, năng suất sản phẩm đã được chú trọng hơn. Điều này được thể hiện qua việc đã hình thành được 25 vùng phát triển tập trung các loại cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao như: hồ tiêu, cà phê, xoài, bưởi… Trên lĩnh vực chăn nuôi, 2 loại vật nuôi thế mạnh là heo và gà, hiện Đồng Nai cũng đang đứng trong tốp đầu cả nước về tổng đàn.

Đặc biệt, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, hiệu quả của việc thực hiện tái cơ cấu còn được thể hiện ngay trong nội bộ tỷ trọng giá trị sản xuất ngành Nông nghiệp. Ngành  chăn nuôi hiện đã vượt qua trồng trọt, với tỷ trọng đạt 56% (năm 2013, con số này là 41%).

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, qua 5 năm tái cơ cấu, sản xuất nông nghiệp hiện vẫn tồn tại những điểm yếu chưa được khắc phục, đặc biệt là vấn đề thị trường. Theo đó, dù đã có nhiều chỉ đạo, nhiều giải pháp nhưng hiện thị trường tiêu thụ nông sản vẫn là điểm yếu “cố hữu” chưa có lời giải. Tình trạng nông dân thiếu thông tin thị trường dẫn đến nuôi, trồng dư thừa, bị ép giá còn phổ biến. Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu, trong thời gian tới, để thực hiện tốt đề án tái cơ cấu, ngành Nông nghiệp tỉnh phải có giải pháp giải quyết vấn đề cốt lõi này. Theo đó, phải tuyên truyền, vận động nông dân sản xuất theo nhu cầu thị trường, chỉ sản xuất cái mà thị trường cần.

Đặc biệt, khi nông dân đã sản xuất theo nhu cầu của thị trường thì ngành Nông nghiệp cũng phải có được quy hoạch sản xuất theo thị trường. “Sắp tới chỉ còn quy hoạch cấp xã, nhưng quy hoạch cấp xã thì chủ yếu là quy hoạch sản xuất nông nghiệp. Do đó, phải xem thị trường cần gì, xã đó có thế mạnh gì thì quy hoạch sản xuất. Không làm chung chung nữa, phải cụ thể để định hướng cho nông dân, yêu cầu của thị trường phải được thể hiện ngay trong quy hoạch”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chỉ rõ.

Chính sách phải đi từ dưới lên

Theo Sở NN-PTNT, một trong những giải pháp trọng tâm của việc thực hiện đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp trong thời gian tới là đẩy mạnh xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất. Bởi, thông qua liên kết, một loạt các vấn đề khác như: thị trường, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, cơ giới hóa sản xuất… mới có thể được giải quyết. Điều đó đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt trong việc xây dựng các chính sách hỗ trợ, khuyến khích người nông dân, HTX, doanh nghiệp tham gia vào các chuỗi liên kết.

Về vấn đề này, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, hiện Chính phủ đã có 4 nghị định liên quan đến phát triển sản xuất nông nghiệp, trong đó có liên kết sản xuất. Do đó, yêu cầu trước mắt là các cơ quan chức năng phải cụ thể hóa các Nghị định để áp dụng một cách phù hợp vào thực tế của tỉnh, đặc biệt là việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Phó chủ tịch UBND tỉnh lưu ý, để khuyến khích và thu hút doanh nghiệp và nông dân tham gia vào các chuỗi liên kết, việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính cần phải được thực hiện ngay.

Về phía các doanh nghiệp, HTX, ông Nguyễn Ngọc Luân, Giám đốc HTX nông nghiệp Lâm San cho rằng, xu thế sản xuất nông nghiệp hiện nay đòi hỏi phải hình thành được các chuỗi liên kết để tăng năng suất, chất lượng và tăng sức cạnh tranh. Đặc biệt, để hướng đến mục tiêu xuất khẩu thì việc liên kết rất quan trọng. “Điều khó nhất hiện nay của xuất khẩu nông sản Việt Nam chính là vấn đề chất lượng. Nói đến chất lượng thì hiện nông dân đều làm được nhưng khi nhiều người cùng làm thì lại không bảo đảm. Thành ra, vấn đề liên kết để hỗ trợ là rất quan trọng”, ông Luân cho hay.

Theo ông Luân, để thúc đẩy liên kết, các thủ tục khuyến khích, hỗ trợ cần nhanh gọn, đơn giản để người dân dễ tiếp cận và doanh nghiệp, HTX đỡ mất thời gian. “Chính sách cần đi từ dưới lên thay vì đi từ trên xuống. Nghĩa là làm sao cho người dân, doanh nghiệp, HTX dễ tiếp cận và hưởng lợi từ chính sách nhất”, Giám đốc HTX nông nghiệp Lâm San đề xuất.

Chỉ 5% doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp nông thôn

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh, số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn quá ít. Hiện trên địa bàn tỉnh chỉ có khoảng 5% số doanh nghiệp trong tổng số hơn 32.000 doanh nghiệp đang hoạt động, có đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Giá trị sản xuất từ các dự án nông nghiệp do các doanh nghiệp đầu tư mới chỉ chiếm khoảng 20% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp.

Quỳnh Nhi