Siết chặt quản lý đất công

​Đồng Nai hiện đang có cả ngàn ha đất công đang bị lấn chiếm, tranh chấp và cho thuê không đúng quy định. Trong khi đó, nếu được khai thác tốt, quỹ đất công này sẽ tạo ra nguồn vốn lớn để đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.

Hàng ngàn ha đất công bị tranh chấp, lấn chiếm, cho thuê sai quy định

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường (TN-MT), phần lớn đất công trên địa bàn tỉnh hiện do UBND cấp xã, Trung tâm Phát triển quỹ đất và các nông, lâm trường quản lý khai thác.Trong đó, đất do UBND cấp xã quản lý hiện đang có diện tích thuộc diện bị tranh chấp, lấn chiếm và cho thuê không đúng mục đích  lớn nhất. Cụ thể, hiện có hơn 900 ha đất công do UBND cấp xã quản lý nằm trong diện bị tranh chấp, lấn chiếm. 

Phó Giám đốc Sở TN-MT Nguyễn Tuấn Anh cho biết, tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất công là do chính quyền địa phương quản lý không chặt. Theo thống kê đến thời điểm này, huyện Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom là 3 địa phương có diện tích đất công bị lấn chiếm, tranh chấp nhiều nhất. Ngoài ra, do công tác rà soát, kê khai, cắm mốc, bàn giao đất cho cấp xã còn bất cập, chưa kịp thời. Có những diện tích đất công khi giao cho chính quyền địa phương đã bị người dân lấn chiếm, xây nhà ở và các công trình khác từ trước. “Hiện có hơn 425 ha đất công do UBND cấp xã quản lý đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) nhưng mới chỉ có 74 ha (tương đương 17% diện tích) được cấp giấy”, ông Anh cho hay.

 Khu đất rạp hát Nam Hà, đường Hà Huy Giáp, TP. Biên Hòa là một trong những khu đất công sẽ được bán đấu giá để tạo vốn đầu tư.

Ngoài diện tích đang thuộc diện tranh chấp, lấn chiếm, tình trạng quỹ đất công do UBND cấp xã quản lý được cho thuê, cho mượn cũng rất lớn. Theo thống kê của Sở TN-MT, hiện có hơn 1.000 ha đất công đang được cho thuê, mượn. Tuy nhiên, phần lớn diện tích này đều được cho thuê, mượn không đúng theo quy định.

Tương tự, diện tích đất công được giao cho Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh hiện được đưa vào khai thác cũng rất ít ỏi. Theo đó, đơn vị này đang quản lý khoảng 600 ha đất thì mới chỉ đưa vào khai thác khoảng 74 ha. Số còn lại là đất thuộc các mỏ đá sau khai thác và đất bị lấn chiếm, tranh chấp, chưa sử dụng được.

Đối với đất công do nông, lâm trường quản lý, hiện cũng có khoảng 76 ha đang bị tranh chấp, lấn chiếm. 

Theo lãnh đạo Sở TN-MT, hiện việc thu hồi đất công bị lấn chiếm, tranh chấp rất khó khăn, phức tạp do đa số những diện tích đất này đã được người dân xây nhà ở và các công trình khác.

Xây dựng cơ sở dữ liệu đất công

Theo Sở TN-MT, trong phương án quản lý và khai thác sử dụng quỹ đất công trên địa bàn thời gian tới, Sở sẽ tiến hành xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý đất công. Mục đích nhằm xây dựng công cụ tích hợp phần mềm quản lý đất đai để phục vụ công tác tra cứu, cập nhật dữ liệu, thống kê, báo cáo, tổng hợp liên quan đến quỹ đất công trên địa bàn tỉnh.

Khai thác quỹ đất công để tạo vốn

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Đồng Nai có quỹ đất công lớn, nếu diện tích này được quản lý, sử dụng tốt sẽ tạo ra nguồn vốn để đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội. Để quản lý, khai thác quỹ đất công, tạo nguồn vốn đầu tư, UBND tỉnh đã giao Sở TN- MT phối hợp cùng UBND các huyện, thị, thành phố rà soát, lên phương án sử dụng đất công.

Cụ thể, đối với diện tích đất công do UBND cấp xã quản lý sẽ rà soát để cấp GCNQSDĐ. Tiến hành thu hồi đối với diện tích sử dụng kém hiệu quả, đất cho thuê, mượn và giao cho Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh lập kế hoạch quản lý khai thác.

Đối với đất nông, lâm trường đang cho người dân thuê, khoán, ngành chức năng tiến hành kiểm tra, xem xét cho thuê tiếp hoặc thu hồi giao lại cho các nông, lâm trường quản lý.

Đặc biệt, Đồng Nai cũng sẽ rà soát, xác định các khu đất công được quy hoạch quỹ đất tạo vốn; các khu đất có tiềm năng khai thác, sử dụng để lập dự án thu hồi, tạo quỹ đất “sạch” và thực hiện đấu giá nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách.

Đồng thuận với phương án này, Phó giám đốc Sở Giao thông vận tải Từ Nam Thành cho rằng, quỹ đất công trên địa bàn tỉnh khá lớn. Do đó, những diện tích nào có thể khai thác nên sớm giao về cho Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh quản lý, đấu giá. Việc khai thác tốt quỹ đất công sẽ tạo ra nguồn vốn lớn để đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Phạm Việt Phương, Phó Giám đốc phụ trách, điều hành Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) cho rằng, để khai thác tốt quỹ đất công, các địa phương phải rà soát kỹ quỹ đất công hiện có và có kế hoạch sử dụng ngay từ đầu. Theo ông Phương, hiện việc cấp giấy chứng nhận đầu tư mà có đất công thì theo luật đều phải tiến hành đấu thầu. Do đó, nếu không rà soát kỹ từ đầu, nhất là ở các địa phương, đến khi lên cấp chủ trương đầu tư rồi mới rà soát thì việc xử lý rất mất thời gian. “Chúng ta phải tính toán được cái nào là đất công để đưa vào danh sách ngay từ đầu. Chứ hiện tại trong quá trình thẩm định chủ trương đầu tư đã có những trường hợp lấy ý kiến xong hết nhưng cuối cùng lại phát hiện dính đến đất công. Do đó, phải làm lại từ đầu rất mất thời gian”, ông Phương cho hay.

Cũng theo ông Phương, việc rà soát kỹ diện tích đất công để điều chỉnh quy hoạch hợp lý cũng sẽ giúp việc khai thác nguồn đất công hiệu quả hơn. Theo đó, thời gian qua những dự án đối tác công - tư (BT) có sử dụng đất công tạo vốn mà Sở KH-ĐT thẩm định bị vướng, đa số là chưa phù hợp quy hoạch. Do đó, lãnh đạo Sở KH-ĐT cho rằng, những địa phương nào đã có quy hoạch phân khu, quy hoạch xây dựng rồi thì phải cập nhật các quy hoạch sử dụng đất cho phù hợp. Phù hợp rồi thì mới đưa vào đề xuất để khi phê duyệt thì các quy hoạch phải thích ứng. “Ngay cả khi không làm dự án đối tác công tư mà đưa ra đấu giá thì nếu không định hình được khu đất đó làm gì thì làm sao biết được thế mạnh của mảnh đất đó. Như vậy làm sao khai thác hiệu quả được”, ông Phương đặt vấn đề.

Các diện tích đất công đã được xác định phải cắm mốc, cấp giấy để quản lý chặt

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh, Sở TN-MT cùng với các địa phương rà soát lại quỹ đất công, hoàn chỉnh phương án quản lý khai thác quỹ đất công. Những thửa đất công có lợi thế phải đưa ra đấu thầu để lấy vốn đầu tư phát triển. Đối với đất nông, lâm trường đang cho người dân thuê, khoán thì kiểm tra lại xem đất nào có thể cho thuê tiếp, đất nào cần thu hồi giao lại cho các nông, lâm trường quản lý. Các diện tích đất công đã xác định rõ phải cắm mốc, tiến hành cấp giấy để việc quản lý được chặt chẽ.

Phạm Tùng