Nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cho lao động nữ phi chính thức

(CTT-Đồng Nai) - Trung tâm tâm lý học ứng dụng Hoàng Đức vừa tổ chức hội thảo giải pháp, mô hình nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội (DVXH) cho lao động nữ phi chính thức.

Tại hội thảo, các đại biểu đã nêu lên thực trạng, cung cấp kinh nghiệm của một số quốc gia và Việt Nam trong việc nâng cao khả năng tiếp cận DVXH của lao động nữ phi chính thức; các mô hình tư vấn, hỗ trợ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận các DVXH của lao động nữ phi chính thức…


Nhiều thách thức trong tiếp cận DVXH

Giám đốc Trung tâm tâm lý học ứng dụng Hoàng Đức Bùi Ngọc Diễm nhấn mạnh, lao động phi chính thức đã và đang trở thành mối quan tâm của các nhà nghiên cứu và những người làm chính sách.

Theo báo cáo của Tổng Cục thống kê vào năm 2021 cho thấy, Việt Nam có 33,6 triệu người có việc làm phi chính thức (chiếm 68,5% tổng lao động có việc làm). Tỷ lệ này rất cao so với các nước phát triển trên thế giới. Lao động nữ phi chính thức thường có trình độ chuyên môn thấp, đồng nghĩa có thu nhập thấp và không được đảm bảo nhu cầu việc làm một cách thường xuyên. Báo cáo cũng cho thấy, lao động phi chính thức thường không có hợp đồng lao động, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và các chính sách phúc lợi; gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ xã hội…

TS.Lê Anh Vũ, giảng viên Trường Đại học Thủ Dầu Một cho rằng, lao động nữ phi chính thức thường phải đối mặt với nhiều thách thức và khó khăn, đặc biệt là trong việc tiếp cận các DVXH.

Báo cáo của tổ chức Voluntary service overseas (VOS) vào năm 2024 khẳng định, phụ nữ trong lĩnh vực phi chính thức thiếu khả năng tiếp cận các DVXH quan trọng, thiếu các phúc lợi xã hội như: lương hưu, nghỉ ốm, phải đối mặt với mức lương thấp hơn và có nguy cơ bị quấy rối tình dục cao hơn. Lao động nữ phi chính thức thường phải chịu đựng các bất bình đẳng giới và bị phân biệt đối xử trong công việc và đời sống xã hội. Nữ giới làm công việc phi chính thức không chỉ có thu nhập bình quân thấp hơn nam giới mà trong đại dịch Covid-19 họ còn chịu tổn thương nhiều hơn nam giới với mức thu nhập giảm khá sâu.

Trước khi đưa ra những mô hình tư vấn, hỗ trợ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận các DVXH của lao động nữ phi chính thức trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, TS.Nguyễn Đạt Đạm, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Huệ cũng đã nêu lên kết quả nghiên cứu tại Đồng Nai. Theo đó, lao động nữ phi chính thức trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có nhu cầu tiếp cận đối với các DVXH thiết yếu như: đào tạo, giới thiệu việc làm; nhà ở, nước sạch; y tế, chăm sóc sức khỏe; văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí; nhà trẻ, trường học… ở mức độ khá cao. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận đối với các dịch vụ nêu trên chỉ ở mức độ trung bình.

Trước thực trạng này, tỉnh Đồng Nai đã có nhiều chủ trương, chương trình, đề án nhằm nâng cao khả năng tiếp cận DVXH cho người dân nói chung và lao động nữ nói riêng. Song việc tiếp cận các DVXH của lao động nữ phi chính thức vẫn còn hạn chế. Do đó việc đề xuất các mô hình tư vấn, hỗ trợ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận các DVXH của lao động nữ phi chính thức trên địa bàn tỉnh là bấn đề rất cần thiết.


Đề xuất nhiều giải pháp

Bà Bùi Ngọc Diễm cho biết, từ năm 2021, Trung tâm tâm lý học ứng dụng Hoàng Đức mạnh dạn đăng ký đề tài khoa học“Khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội của lao động nữ phi chính thức trên địa bàn tỉnh Đồng Nai - thực trạng và giải pháp. Hơn 2 năm triển khai, nhóm nghiên cứu đã xây dựng khung lý thuyết của đề tài, tiến hành nghiên cứu thực tiễn về thực trạng, nhu cầu và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội của lao động nữ phi chính thức trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, đề xuất mô hình hỗ trợ, tư vấn cho lao động nữ phi chính thức.

Việc tổ chức hội thảo nhằm xin ý kiến của các nhà khoa học, những người làm việc với lao động nữ phi chính thức về những giải pháp và mô hình tư vấn, hỗ trợ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận các DVXH cho lao động nữ phi chính thức trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Tại hội thảo, ThS. Vũ Mộng Đóa, giảng viên Khoa Xã hội và Công tác xã hội Trường Đại học Đà Lạt đề xuất các mô hình giúp lao động nữ phi chính thức dễ dàng, thuận lợi hơn trong việc tiếp cận các DVXH. Trong đó có mô hình tư vấn pháp luật; mô hình bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn; mô hình tư vấn tâm lý xã hội. Bên cạnh đó còn đưa ra một số gợi ý cho việc triển khai các mô hình hỗ trợ lao động nữ phi chính thức trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Từ những kinh nghiệm trong hỗ trợ lao động nữ phi chính thức, nâng cao khả năng tiếp cận các DVXH của các quốc gia như: Ấn Độ, Uganda, Thái Lan, Indonesia, Philipins, TS.Lê Anh Vũ, giảng viên Trường Đại học Thủ Dầu Một cũng đã chỉ ra những giải pháp và kinh nghiệm thực tế tại Việt Nam. Đồng thời đề xuất nhiều giải pháp mang tính tham khảo. Cụ thể, TS.Lê Anh Vũ đề xuất các địa phương có nhiều lao động phi chính thức cần tổ chức đối thoại để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và có giải pháp phù hợp.

Bên cạnh đó cần nghiên cứu đánh giá nhu cầu, mong đợi của nữ lao động nữ phi chính thức; các mô hình, giải pháp đã triển khai tại địa phương một cách thường xuyên để đề xuất mô hình mới phù hợp. Đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò của lao động phi chính thức nói chung và lao động nữ phi chính thức nói riêng; triển khai các chương trình bảo hiểm xã hội tự nguyện, hỗ trợ lao động nữ tiếp cận chuyển đổi số, sử dụng các dịch vụ trực tuyến…

Trong khi đó, TS.Nguyễn Đạt Đạm đề xuất mô hình tư vấn, hỗ trợ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận các DVXH của lao động nữ phi chính thức nhằm cung cấp thông tin về các DVXH, đánh giá nhu cầu tiếp cận DVXH và tư vấn, hỗ trợ nhằm giúp cho lao động nữ phi chính thức nâng cao khả năng tiếp cận các DVXH…