Đề xuất cơ chế, chính sách để thu hút người học về nông nghiệp và phát triển nông thôn

(CTT – Đồng Nai) - Phân hiệu Trường Đại học Lâm nghiệp tại Đồng Nai (huyện Trảng Bom) mới đây đã đăng cai tổ chức Hội thảo xây dựng đề án về cơ chế chính sách thu hút học sinh, sinh viên vào học các ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Hội thảo có sự tham gia của hơn 70 đại biểu đến từ các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NNPTNT); các trường trung học phổ thông và các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.


GS-TS Phạm Văn Điển, Hiệu trưởng Trường Đại học Lâm nghiệp cho biết, trước khi tổ chức hội thảo tại Đồng Nai, Trường Đại học Lâm nghiệp đã tổ chức 1 hội thảo ở phía Bắc. Là đơn vị được Bộ NNPTNT giao chủ trì soạn thảo đề án về cơ chế chính sách thu hút học sinh, sinh viên vào học các ngành NNPTNT, nhà trường rất mong các đại biểu góp ý, phân tích sâu những đề xuất về cơ chế, chính sách cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Những chính sách này phải xuất phát từ thực tiễn và nhằm giải quyết các vấn đề thực tế.


Năm 2023, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của nền kinh tế, tăng trưởng GDP toàn ngành nông nghiệp đạt 3,83%, cao nhất trong nhiều năm gần đây, đóng góp 5,05% vào tăng trưởng chung của của cả nước, đồng thời xuất khẩu nông lâm thủy sản cũng mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, kim ngạch xuất khẩu năm 2023 đạt mức kỷ lục là 53tỷ đô la Mỹ (USD), thặng dư thương mại toàn ngành đạt 8,5 tỷ USD. Ngành nông nghiệp được xem là trụ đỡ của nền kinh tế, là lợi thế của quốc gia, còn có nhiều tiềm năng phát triển, cần nhiều lao động tham gia vào các hoạt động của ngành.
Tuy nhiên, nhân lực chất lượng cao ngành NNPTNT hiện chưa đáp ứng đủ yêu cầu thực tế. Số liệu thống kê hàng năm của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy, đào tạo nhân lực trình độ đại học cho các ngành thuộc lĩnh vực nông lâm nghiệp và thủy sản ở nước ta đang có xu hướng giảm mạnh so với quy hoạch nhân lực của Bộ NNPTNT.
Cụ thể, năm 2018 mới đáp ứng được khoảng 64,5% năng lực đào tạo, năm 2019 giảm còn 56,4% và năm 2020 là 45,7%. Số sinh viên đăng ký học lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chưa đến 2% tổng số sinh viên nhập học toàn quốc. Trong khi đó, nhu cầu của các đơn vị tuyển dụng đối với người lao động có trình độ từ cao đẳng trở lên rất cao (khoảng 46 ngàn người/năm).
Theo kết quả thống kê từ các trường thuộc Bộ NNPTNT, giai đoạn 2018-2023, học sinh, sinh viên đăng ký các ngành, lĩnh vực nông lâm nghiệp và thủy sản giảm trên 30% so với giai đoạn 2012-2017.
Trong khi đó, cũng theo tính toán của Bộ NNPTNT, tính đến năm 2025 nước ta cần 80 ngàn cán bộ hợp tác xã nông nghiệp; 10 ngàn cán bộ quản lý nông nghiệp; 100 ngàn nông dân được đào tạo về kỹ thuật nông nghiệp; 60 ngàn người làm dịch vụ kỹ thuật, sản xuất và kinh doanh vật tư nông nghiệp.
Mục tiêu đến năm 2030, lao động của ngành nông lâm nghiệp và thủy sản chiếm 20% lực lượng lao động cả nước. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 70%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 10%.
Hiện nay, nước ta có 52 cơ sở đào tạo các ngành/nghề thuộc lĩnh vực NNPTNT; trong đó có 16 trường cao đẳng, 29 trường đại học, 7 viện nghiên cứu. Tuy vậy, hàng năm chỉ có khoảng 5 ngàn cử nhân, kỹ sư, bác sỹ thú y tốt nghiệp đại học các ngành thuộc lĩnh vực này, là quá ít và chưa đủ để phục vụ cho sự phát triển của ngành NNPTNT.
Để thu hút người học trong lĩnh vực NNPTNT nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực, một số cơ chế, chính sách đã được đề xuất gồm: chính sách học bổng, miễn, giảm học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí cho sinh viên học ngành NNPTNT; nhà nước đảm bảo kinh phí đào tạo cho các cơ sở đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực nông lâm nghiệp và thủy sản khó tuyển sinh (các ngành này không phải thực hiện cơ chế tự chủ); đầu tư tăng cường năng lực cho các cơ sở đào tạo ngành nông lâm nghiệp và thủy sản; ưu đãi nghề cho người làm việc trong ngành nông lâm nghiệp và thủy sản.
Cùng với đó, ở cấp cơ sở đào tạo, các trường cũng có các chính sách riêng nhằm thu hút người học.