Huyện Định Quán: Nỗ lực gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa dân tộc thiểu số

Là một huyện miền núi của tỉnh, Định Quán có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Trong những năm gần đây, huyện Định Quán có nhiều nỗ lực trong công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa đồng bào các dân tộc thiểu số. Thông qua nhiều phần việc đầu tư, chăm lo thiết thực đã góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc, từng bước nâng cao đời sống tinh thần cho người dân ở xã, thị trấn trên địa bàn huyện.​

Với tập tính canh tác, đặc trưng văn hóa và những mối quan hệ mang tính cộng đồng nên hầu hết các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện cư trú gần nhau, tạo thành những ấp hoặc khu dân cư có cùng quan hệ dòng tộc, quê hương. Chẳng hạn như người Mường tập trung chủ yếu ở ấp Tân Lập xã Phú Túc; người Dao, người Thái, người Tày cư trú ở xã Thanh Sơn, Phú Vinh, Phú Tân; Người Mạ cư trú ở Khu Hiệp Nghĩa, thị trấn Định Quán; người Chơ Ro cư trú ở ấp Đức Thắng xã Túc Trưng, ấp 5 xã La Ngà… Sự quần cư đó phần nào tạo điều kiện để các dân tộc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Tuy nhiên, do địa bàn sinh sống chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, lại bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như kinh tế, yếu tố văn hóa nên nhìn chung đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện còn những khó khăn nhất định. Đặc biệt, trong quá trình cộng cư, cùng với sự giao thao giữa các nền văn hóa với nhau cũng đã đang làm cho văn hóa các dân tộc bị mai một dần. Trước thực trạng ấy, những năm gần đây, Định Quán đã và đang tích cực chăm lo phát triển kinh tế; đồng thời cũng nỗ lực gìn giữ và phát huy những giá trị về đời sống văn hóa tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện.

Khôi phục lễ hội Lồng tồng cho đồng bào Tày, Nùng.

Đến nay, trên địa bàn huyện đã xây dựng được 3 Nhà văn hóa dân tộc gồm: Nhà văn hóa dân tộc Chơ Ro (ấp 5 xã La Ngà), Nhà văn hóa dân tộc Châu Mạ (khu phố Hiệp Nghĩa, thị trấn Định Quán) và Nhà văn hóa Chơ Ro huyện Định Quán (xã Túc Trưng) với kinh phí trên 16 tỷ đồng. Hiện tại, Định Quán đang chuẩn bị các nguồn lực để xây dựng Nhà văn hóa dân tộc Mường (xã Phú Túc). Riêng đồng bào Khơ me ở Khu phố Hiệp Nhất, thị trấn Định Quán cũng đã xây dựng được ngôi chùa khang trang là nơi sinh hoạt tín ngưỡng cho bà con.

Song song với việc đầu tư xây dựng các thiết chế văn hóa, trong những  năm qua, huyện Định Quán đã đẩy mạnh các hoạt động văn hoá, thể thao, khôi phục một số lễ hội truyền thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Phó trưởng phòng Văn hóa - thông tin Lê Thị Thúy Hường cho biết, hằng năm huyện phối hợp với các xã có đông đồng bào dân tộc, khôi phục và tổ chức các lễ hội như: Lễ hội Yang coi, Yang Bơnơm; lễ hội Sayangva; lễ hội Lồng Tồng... 

“Mới đây, Phòng Văn hóa - thông tin của huyện đã phối hợp Phòng Dân tộc tổ chức được 7 lớp truyền dạy nhạc cụ dân tộc, tập huấn cồng, chiêng cho đồng bào dân tộc Chơ Ro, Châu Mạ, Mường; đồng thời tổ chức lớp dạy múa hát dân ca; dạy làm cây nêu, nấu cơm lam, rượu cần, đan gùi cho đồng bào Châu Mạ…thu hút đông đảo bà con tham gia. Bên cạnh đó, công tác sưu tầm hình ảnh, hiện vật về đồng bào dân tộc thiểu số trưng bày tại Nhà truyền thống Tượng đài chiến thắng La Ngà… góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa của dân tộc”, bà Lê Thị Thúy Hường chia sẻ.

 Đồng bào dân tộc Tày, Nùng (ấp 8, xã Thanh Sơn, Định Quán) tham gia lễ hội Lồng tồng đầu năm mới.

So với mặt bằng chung trên địa bàn huyện, đời sống vật chất, đặc biệt là văn hoá tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số còn những khó khăn. Ở một vài xã vùng xa, văn hóa chưa có chiều sâu, nhận thức về việc gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong đời sống của bà còn còn hạn chế. Đặc biệt, số người am hiểu sâu về truyền thống của dân tộc mình còn rất ít… Do đó, để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa ngoài sự nỗ lực của các cấp, các ngành thì rất cần phải bắt đầu từ chính mỗi dân tộc. Bởi tình yêu, sự trân trọng, tự hào về truyền thống của dân tộc sẽ tạo động lực lưu giữ, nuôi dưỡng và phát triển trong cộng đồng, trong lớp lớp thế hệ về sau.

Tin rằng, với những gì mà Định Quán đã và đang thực hiện sẽ góp phần nâng cao đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc, gìn giữ và phát huy bản sắc các giá trị văn hóa đặc sắc của mỗi dân tộc trường tồn và phát triển. 

P.V