“Hồi sinh” dòng suối Săn Máu

Trong tiềm thức của nhiều người dân TP. Biên Hòa, đặc biệt là những hộ sống dọc hai bên suối Săn Máu, đã có một thời dòng suối bị ô nhiễm nghiêm trọng cả về nguồn nước lẫn không khí. Nhưng một năm nay, dòng suối ấy đã được hồi sinh. Hai bên bờ suối, sáng chiều, người lớn, trẻ nhỏ dắt tay nhau đi dạo, hóng gió, thả diều; những tay câu cũng tranh thủ thả lưới, buông cần. Hành làng suối Săn Máu đã thực sự trở thành công trình xanh vừa hữu ích với người dân vừa góp phần tạo thêm cảnh quan môi trường cho thành phố.​

Biến dòng suối bị ô nhiễm thành “Công trình xanh”

Nắng lên, sương tan hết, là lúc bà Vũ Thị Liên, 76 tuổi, khu phố 5, phường Trảng Dài ra con đường bê tông dọc suối Săn Máu đi bộ thư giãn gân cốt. Theo bà Liên, đi bộ khi có ánh nắng sẽ cảm thấy nhẹ nhàng và thư thái hơn bởi khi đó, không khí tầng mặt đất đã được đẩy lên cao. Thói quen này của bà Liên mới duy trì được khoảng một năm trở lại đây và theo chia sẻ của bà thì sức khỏe, đặc biệt là chứng đau thắt lưng, khớp gối giảm rõ rệt mỗi khi đứng lên, ngồi xuống. Đó cũng là khoảng thời gian kể từ khi công trình dự án nạo vét suối Săn Máu được hoàn thành và đưa vào sử dụng. Nhờ công trình này, hàng ngàn hộ dân có đường giao thông đi lại, có không gian xanh mát để vui chơi và tập thể dục mỗi ngày. Người dân ven suối không còn nỗi lo bệnh tật khi nguồn nước, không khí ô nhiễm, không lo hư hại tài sản do nước ngập.

“Hồi đó nhà tôi cách suối hơn chục mét, tới chừng suối bị lở thì còn được 8m. Mùa nắng thì mùi hôi thối xông vào nhà, cỏ sậy cao ngập đầu. Mùa mưa đến nước đen kẹt cuốn theo rác rưởi, phân heo, xác động vật bủa vây quanh nhà. Cô tưởng tượng, má con ăn cơm mà phải ngồi trên giường, buông màn, cũng chẳng ai buồn trò chuyện gì khi ăn. Mỗi lần muốn đi qua khu phố 1 phải vòng rất xa, cầu sắt thì gập ghềnh, rung lắc như muốn gãy... Tới chừng, nghe có dự án nạo vét suối, làm đường, làm cầu ai ai cũng mừng. Sau hơn 5 năm rõng rã, công trình cũng hoàn thành và đưa vào sử dụng. Khỏi phải nói, tôi như được đổi sang một căn nhà khác vậy. Đường thông ngõ thoáng, muỗi bọ cũng bay đi hết. Những đống rác lớn, những thảm lục bình đọng lại ven bờ lau, bờ sậy được thay bằng những vạt rau xanh, sạch. Con trai lớn còn dựng hẳn căn nhà nhỏ quay mặt ra suối để vợ chồng con cái sinh sống...”, bà Liên nói. Không những thế, nhờ làm lại bờ kè mà bà Liên lấy lại được 3m đất bị sạt lở.

Suối Săn Máu đoạn qua phường Tân Phong khang trang, sạch đẹp.

Đều đặn mỗi sáng, ông Nguyễn Hữu Bốn, khu phố 8, phường Tân Phong ra đường ven suối đi bộ 30 phút hoặc 1 giờ, cũng có những ngày ông mãi xem người ta câu cá, đánh cờ đến 9, 10 giờ sáng mới về nhà, chiều lại dẫn thêm cháu ra đây chơi. Cũng nhờ thường xuyên đi bộ và hóng mát ở đường ven suối, ông Bốn có thêm vài người bạn uống nước chè mỗi tối.

Ông Bốn nhớ lại, trước đây, mỗi lần qua suối ông phải bịt mũi hoặc di chuyển thật nhanh, nay thì không cần phải thế. “Một công trình góp phần làm thay đổi diện mạo của mấy phường trung tâm như thế này đáng ra phải được hoàn thành sớm hơn, nhưng giờ này cũng chưa phải là muộn. Công trình đã đem lại quá nhiều lợi ích. Tình trạng nước ngập làm hư hại tài sản, hoa màu gần như không còn; giao thông thuận tiện; người dân có nơi để dạo chơi, tập thể dục thư giãn sau giờ làm việc, học tập”, ông Bốn cho biết.

Không còn tình trạng ô nhiễm, không còn hình ảnh nhếch nhác của rác thải, phân heo. Những cây cầu tre, cầu sắt rỗng mục làm người ta rùng mình mỗi lần qua lại cũng không còn. Suối Săn Máu giờ đây đã trở thành công viên xanh, điểm vui chơi cho nhiều người dân hai bên suối. Không chỉ mang đến niềm vui cho người dân, công trình này đã góp phần làm giảm ngập úng, tạo thêm điểm nhấn cho cảnh quan môi trường thành phố.

“Hồi sinh” dòng suối

Dòng suối Săn Máu như một luồng sinh khí mới đã và đang được người dân đón nhận một cách hồ hởi, phấn khởi. Sự thay đổi tích cực không chỉ diễn ra trên bề mặt ven suối mà còn cảm nhận được cả từ dưới lòng suối. Có thể thấy những lớp bùn vàng nâu thay vì dòng nước đen kịt như nước dầu máy thải, cá tôm cũng theo đó mà về tạo thú vui tiêu khiển cho nhiều tay câu, tay lưới. Hằng ngày nhiều người vẫn sử dụng nước con suối để tưới tiêu...

Suối Săn Máu với hình ảnh người câu cá, thả lưới đoạn qua cầu Rạch Gió (giáp ranh phường Tân Mai, Thống Nhất).

Chiều về, người lớn đi bộ hóng gió, trẻ nhỏ vui chơi thả diều, một số người tranh thủ đăng lưới, thả câu tạo nên bức tranh vừa sinh động, vui nhộn, vừa bình yên hiền hòa bên suối Săn Máu đoạn qua cầu Rạch Gió (địa phận phường Tân Mai và phường Thống Nhất). “Trước đây tôi thường đi câu ở cầu Hóa An, có khi lên mãi hồ Trị An. Từ ngày dòng suối thay đổi, tôi không phải đi xa nữa. Mỗi tuần 1, 2 lần tôi và nhóm bạn của mình ra đây câu. Có khi mang cá về ăn, có khi câu rồi lại thả xuống. Tôi đến đây thư giãn và ngắm cảnh là chính” anh Hồng, một người dân phường Tân Mai cho biết.

Những chiếc thuyền trước đây vốn chỉ khai thác thủy sản ngoài sông Đồng Nai nay cũng đi sâu vào khu vực cầu Rạch Gió đánh bắt. Ông Nguyễn Hoàn, 64 tuổi, khu phố 3, phường Trảng Dài cho biết, trước đây nước suối ô nhiễm nặng đến nổi không loại thủy sinh nào sống sót. Nay dòng suối đã thực sự hồi sinh, nhìn thấy cả bầu trời khi nhìn xuống dòng suối, cá tôm từ sông Đồng Nai theo dòng nước vào suối sinh sống. Tuy vẫn còn ít nhưng điều này chứng tỏ chất lượng nguồn nước, lớp bùn dưới suối đã được cải thiện đáng kể.

Để dòng suối mãi xanh...

Suối Săn Máu có chiều dài hơn 6km, chảy qua các phường: Trảng Dài, Tân Phong, Tân Tiến, Tân Mai và Thống Nhất thuộc TP. Biên Hòa rồi đổ ra sông Đồng Nai. Có thể nói, nhờ dự án nạo vét suối Săn Máu mà chất lượng nguồn nước ở suối Săn Máu đang được phục hồi và ngày càng cải thiện, đường giao thông trở nên thuận tiện, môi trường không khí cũng đỡ ô nhiễm hơn, đa phần người dân sống ven suối đều hài lòng với sự đổi thay tích cực này. Đi dọc theo dòng suối Săn Máu, điều chúng tôi cảm nhận được là nước liên tục chảy, mùi hôi thối không còn như trước, tình trạng rác thải ùn ứ cũng giảm đáng kể, đường sạch và thông thoáng. Chính sự thay đổi của dòng suối đã góp phần làm thay đổi diện mạo môi trường các phường và cuộc sống của nhiều hộ dân.

Dòng Săn Máu đang hồi sinh từng ngày, đó là điều mà bất cứ ai từng sống hoặc đi qua đây lâu ngày đều cảm nhận được, thế nhưng nỗi lo ô nhiễm trở lại vẫn chưa hết đối với nhiều người. Bởi đặc thù suối nằm trong nội ô thành phố, đi qua nhiều phường, lượng nước và rác thải sinh hoạt đổ ra suối vẫn còn nhiều. Bên cạnh đó, một số hộ chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn hằng ngày xả chất thải, thậm chí xác động vật ra suối. Nên nếu không có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường của người dân, không có sự quản lý, giám sát thường xuyên và xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm  về lĩnh vực môi trường từ phía các cơ quan chức năng thì chuyện buồn về suối Săn Máu có thể quay trở lại ám ảnh người dân.

Mang niềm vui đến người dân bên bờ suối

Dự án nạo vét suối Săn Máu là một trong những công trình trọng điểm của tỉnh nhằm thoát nước, hạn chế sạt lở và góp phần chỉnh trang đô thị cho các phường Trảng Dài, Tân Phong, Tân Tiến, Tân Mai, Thống Nhất của TP. Biên Hòa. Được khởi công cuối năm 2011, dự án hoàn thành và đưa vào sử dụng từ tháng 9-2017. Từ đó đến nay, tình trạng ngập úng, ô nhiễm nguồn nước, không khí đã giảm hẳn. Nhờ đó, điều kiện sống của người dân hai bên bờ suối cũng tốt hơn, niềm vui nhân lên, bộ mặt đô thị của TP. Biên Hòa phần nào được cải thiện.

H. Lộc