Để đường đến trường của học sinh vùng sâu bớt gian nan

Để tạo điều kiện thuận lợi trên con đường đến trường cho nhiều học sinh hoàn cảnh nghèo khó, nhà ở sâu trong rừng, cách xa trường hàng chục cây số, Khu bảo tồn Thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai (Khu bảo tồn) đã xây dựng Ký túc xá Mã Đà (KTX). KTX đã hoạt động được 10 năm, góp phần giúp rất nhiều học sinh viết nên ước mơ của mình, có em học đại học, đã tốt nghiệp ra trường và có việc làm ổn định.​

Ở ký túc xá miễn phí, an toàn

KTX nằm khép mình phía sau trụ sở UBND xã Mã Đà (huyện Vĩnh Cửu). Không gian nơi đây rất yên tĩnh; từ KTX đến Trường THCS Mã Đà chỉ cách xa khoảng 100m nên việc đi học của các em trọ học rất thuận tiện. KTX có 10 phòng nghỉ, phòng học, bếp nấu ăn và 2 khu vệ sinh riêng cho nam, nữ. Diện tích mỗi phòng là 18m2, bố trí từ 4 đến 6 em/phòng. Ở giữa 2 dãy phòng KTX có hành lang để các em tự học bài; phía trước KTX có khuôn viên rộng làm nơi sinh hoạt vui chơi, phía sau là khu vườn rau tươi tốt do các em tự trồng, chăm sóc mỗi ngày để cải thiện bữa ăn. KTX có đầy đủ các thiết bị thiết yếu như: máy quạt, máy lọc nước, nồi cơm điện, internet, điện thoại… nên việc các em ăn ở, sinh hoạt, học tập và liên hệ gia đình rất thuận lợi.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo tỉnh Đỗ Trung Tiến (đứng giữa hàng thứ 2), thay mặt Khối thi đua 11 tặng quà cho học sinh nghèo tại ký túc xá.

Chị Nguyễn Thị Trúc Ly (phụ huynh em Hồ Thanh Ngân, học sinh lớp 8, Trường THCS Mã Đà) cho biết, nhà chị nằm sâu trong rừng (thuộc tổ 4, ấp 5, xã Mã Đà) và cách Trường THCS Mã Đà gần 20km. Trước đây, dù cuộc sống rất khó khăn nhưng mỗi ngày chị cố gắng chi 30.000 đồng để em Hồ Thanh Ngân đón xe đò đi đến trường học và tiền ăn cơm trưa; buổi chiều Ngân tự “quá giang” xe máy người đi đường để về nhà. Hằng ngày nhìn thấy con đi học xa xôi, cách trở, thời gian học tập và nghỉ ngơi không đảm bảo lòng chị không mấy an tâm. Thế rồi, năm 2016, biết Khu bảo tồn có KTX miễn phí đối với học sinh nghèo cách xa trường nên chị mạnh dạn đến đăng ký cho Ngân ở từ đó đến nay đã 2 năm. “Ở KTX có điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ, được các cô, chú bên Khu bảo tồn quan tâm chăm sóc, chỉ bảo tận tình, chế độ ăn uống, giờ giấc học hành, nghỉ ngơi đảm bảo. Nhờ vậy mà năng lực học tập của con tôi tốt hơn rất nhiều”, chị Ly bộc bạch.

Chia tay chồng, một mình chị Ly nuôi em Hồ Thanh Ngân hơn 7 năm qua. Nhà cửa không có, chị phải ở nhà mẹ ruột để làm thuê làm mướn kiếm tiền nuôi cả gia đình. Dù công việc không ổn định, thu nhập bấp bênh dẫn đến cuộc sống thiếu trước hụt sau nhưng thấy Ngân siêng năng học tập, nhiều năm liền đạt học sinh giỏi nên chị cố gắng xoay xở để lo cho con tiếp tục đến trường…

Nâng bước những học trò nghèo hiếu học

Cán bộ Khu bảo tồn Nguyễn Hoàng Nam cho hay, xã Mã Đà có diện tích tự nhiên rất lớn và nằm trong địa bàn Khu Bảo tồn. Các cụm dân cư sinh sống phân tán cách xa trung tâm xã, điều kiện về thiết chế phục vụ cuộc sống của người dân còn hạn chế. Cụ thể, các ấp 3, 4 và một số khu vực khác vẫn chưa có điện lưới quốc gia; trạm y tế và trường THCS nằm tại trung tâm xã và cách xa các cụm dân cư trong rừng hàng chục cây số. Đa số hộ dân sống bằng nghề làm nương, rẫy và khai thác thủy sản trên hồ Trị An với mức thu nhập thấp. Từ đó dẫn đến điều kiện đến trường của học sinh trên địa bàn gặp rất nhiều khó khăn. Trước tình hình trên, năm 2008, Đảng ủy, Ban giám đốc Khu bảo tồn cho sửa chữa lại nhà ở công nhân cũ của Lâm trường Mã Đà thành KTX để tạo điều kiện cho nhân dân các khu vực khó khăn đưa con em ra trú học tại Trường THCS Mã Đà.

Ngoài giờ học, học sinh tại Ký túc xá Mã Đà dành thời gian rảnh để trồng vườn rau nhằm cải thiện bữa ăn.

Cũng theo anh Nam, cứ hằng năm vào đầu năm học mới, Ban giám hiệu nhà trường xét nhận đơn từ phụ huynh gửi con em vào ở KTX. Theo đó, đa số các em ở KTX có nhà ở sâu trong rừng và cách trường học từ 10 - 24km, như các khu vực C3, Suối Tượng, Phân trường 3, Bà Hào, Cây Sung. “Hiện tại, KTX có 22 học sinh của Trường THCS Mã Đà đang tạm trú để học tập. Vì nhà cách xa trường học nên các em đều ở lại KTX đến cuối tuần mới về thăm gia đình”, anh Nam chia sẻ.

Đa số học sinh ở KTX đều là con em gia đình nghèo, còn nhiều khó khăn trong cuộc sống. Do vậy, Khu Bảo tồn hỗ trợ miễn phí về chỗ ở, các điều kiện cơ bản phục vụ cuộc sống như: điện, nước… Bên cạnh đó, Trường THCS Mã Đà phân công một bảo vệ để trông coi KTX và một cấp dưỡng để nấu ăn cho các em vào buổi trưa và buổi chiều. Đa số các em ở tại KTX có ý thức tốt trong việc học tập và chấp hành tốt nội quy. Phía nhà trường và Khu bảo tồn phối hợp tốt trong việc giám sát nhằm đảm bảo sự an toàn và tạo yên tâm cho học sinh và phụ huynh có con ở tại KTX. Ngoài ra, các em còn được các anh chị trong nhóm thiện nguyện “Gió” và các đoàn viên thanh niên Khu bảo tồn dạy kèm các môn học.

Cán bộ Khu bảo tồn Võ Quang Trung (người có 4 năm theo sát và kèm cặp học sinh tại KTX) chia sẻ, qua khảo sát thì thấy “đầu vào” của nhiều học sinh ở tại KTX hổng kiến thức cơ bản. Cho nên, Đoàn thanh niên Khu bảo tồn đã huy động đoàn viên sắp xếp, bố trí thời gian để hỗ trợ các em. Ban đầu tập trung chủ yếu dạy kèm các môn chính như: Toán, Lý, Văn… về sau, vì nhu cầu của các em nên hỗ trợ thêm nhiều môn học khác. Thời gian dạy kèm cho các em tập trung chủ yếu buổi tối vào các ngày trong tuần từ thứ 2 đến thứ 5. Các lớp học được chia theo từng khối và giao cho từng người phụ trách để thuận tiện và phù hợp trong việc truyền đạt kiến thức. Lượng kiến thức hỗ trợ đều tập trung trong sách giáo khoa, bám sát chương trình học ở trường để các em tiếp thu bài tốt hơn. “Các đoàn viên tham gia rất nhiệt tình và hỗ trợ tối đa cho các em học sinh trong thời gian học tập, nhất là giai đoạn thi cử. Nhờ vậy mà các em có sự tiến bộ rõ rệt và đạt được kết quả tốt qua các kỳ thi”, anh Trung chia sẻ.

Anh Nam cho biết thêm, từ khi KTX thành lập cho đến nay, tỷ lệ thất học, bỏ học giữa chừng của các em trong độ tuổi học THCS tại các khu vực ấp 3, 4, 5 xã Mã Đà giảm rõ rệt. Hằng năm, tỷ lệ các em thi đậu vào Trường THPT Trị An đạt trên 80%. Cho đến nay, đã có nhiều em từng ở KTX đã học lên các trường đại học, cao đẳng ở Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh; nhiều em đã tốt nghiệp và có việc làm ổn định. “Lãnh đạo Khu bảo tồn quan tâm và duy trì KTX nhằm tạo điều kiện cho con em nhân dân sống và canh tác tại vùng đệm Khu Bảo tồn được học hành, được tiếp cận kiến thức phổ thông và cao hơn là có một nghề nghiệp ổn định để giúp gia đình. Qua đó, tích cực tham gia công tác xã hội, giảm thiểu tác động đến rừng, đến môi trường sinh thái tự nhiên; đây cũng là điều mà lãnh đạo tỉnh nhà quan tâm, chú trọng”, anh Nam nói.

Duy trì mô hình ký túc xá

Cán bộ Khu bảo tồn Nguyễn Hoàng Nam cho biết, để duy trì được mô hình KTX học sinh có phần đóng góp không nhỏ từ Ban giám hiệu Trường THCS Mã Đà, các giáo viên, công nhân viên của trường, Đảng ủy, UBND xã Mã Đà, các nhà hảo tâm trong công tác xây dựng, sửa sang KTX, mua sắm trang thiết bị, trông nom, giáo dục các em thành trò ngoan, thành người hữu ích cho xã hội. Mới đây, Khối thi đua 11 của tỉnh tổ chức thăm và tặng quà cho học sinh nghèo tại KTX Mã Đà, đồng thời hỗ trợ 24 triệu đồng mua sắm các thiết bị như: quạt máy, máy lọc nước, bình gas, nồi cơm điện, internet, đồng phục học sinh… nhằm giúp các em có chỗ ở, sinh hoạt, học tập tốt hơn.

Thành Nhân