“Đất hẹ” vào Xuân

Xã Suối Nho (huyện Ðịnh Quán) lâu nay được xem là “đất hẹ”. Năm nay, người dân xã Suối Nho đón Xuân Mậu Tuất 2018 trong tâm trạng vui mừng, phấn khởi, vì phần đông bà con nông dân nơi đây đều trúng hẹ, giá lại cao.​

Ðến nay, Suối Nho có trên 200 ha đất quy hoạch trồng rau, củ, quả, trong đó có khoảng 120 ha chuyên trồng hẹ. Ai cũng biết, hẹ là loại rau ăn lá phổ biến, được nhà nông trồng nhiều vì vốn đầu tư thấp, hiệu quả kinh tế cao. Hẹ dễ trồng và ít phải chăm sóc, cấy gieo một lần có thể thu hoạch nhiều lần (khai thác từ 2 đến 3 năm mới phải thay giống khác), cây vừa cho lá để ăn vừa có thể dùng làm thuốc nam hỗ trợ điều trị cơn hen suyễn nặng, đờm chặn khó thở, chứng ra mồ hôi trộm, sưng cổ họng khó nuốt, viêm mũi, viêm tiền liệt tuyến, viêm tai giữa… Theo dân gian, rễ hẹ là vị thuốc tẩy giun kim rất hiệu nghiệm. Hẹ còn được dùng để chế biến các loại dược liệu, hương liệu phục vụ cho khoa học và đời sống.

Nhờ thế nên hẹ Suối Nho ngày càng hút hàng, giúp bà con ở Suối Nho có thu nhập ổn định và cải thiện cuộc sống.

Đổi đời nhờ hẹ

Hơn mười năm trước, anh Vũ Thanh Thoại cùng với người chú lặn lội tìm đến tận thôn Chu Hải, xã Tân Hải, huyện Tân Thành, Bà Rịa - Vũng Tàu để tìm giống hẹ  “châu” đem về nhân giống, chia cho nhiều hộ nông dân trong xã trồng cho đến nay. Hẹ “châu” có ưu thế hơn hẹ  “hương” truyền thống vì nhánh to, sống khỏe, cho năng suất cao, kháng được sâu bệnh nên nông dân rất ưa chuộng. Tiếp chúng tôi trong ngôi nhà mới xây giữa cánh đồng rau xanh bát ngát, anh Thoại cho biết: “Nhờ hẹ mà tôi có ngôi nhà khang trang như thế đó!”.

Vườn hẹ của anh Phạm Quốc Hiệu, ngụ ở khóm chợ xã Suối Nho vừa thu hoạch 25 tấn/ha.

Những năm gần đây, nhiều hộ nông dân ở xã Suối Nho đã chuyển sang trồng hẹ bởi hiệu quả kinh tế cao. Ðến nay trên địa bàn xã có khoảng 200 hộ canh tác hẹ, với sản lượng mỗi ngày trên 60 tấn được xuất ra thị trường. Một số hộ nông dân có diện tích hẹ “khủng” vài ha trở lên, điển hình như hộ ông Nguyễn Văn Hải, một trong những nông dân tiên phong trồng hẹ ở Suối Nho. Sau khi đã trở thành “vua hẹ” với cuộc sống khá ổn định, ông Hải chuyển sang làm thương lái hẹ, vựa hẹ của ông đến nay thuộc loại nhất nhì ở Suối Nho.

Hộ ông Nguyễn Văn Ái (em ông Nguyễn Văn Hải) và bà Nguyễn Thị Dung là những nông dân đã từng thành công với hẹ, nay cũng dần hình thành chủ vựa thu mua hẹ  có quy mô lớn trên địa bàn xã. Tôi hỏi: “Thế vua hẹ hiện giờ ở đâu?”. “Làm gì có vua hẹ mãi được”, anh Nguyễn Hùng Cường, người nghiều năm gắn bó với cây hẹ khẳng định. Anh nói thêm: “Vua hẹ” ở đây đổi ngôi liên tục tùy theo thời tiết, dịch bệnh, giá cả thị trường…”. Anh Cường cho biết thêm: “Chỉ cần giữ giá 4.000 đồng/kg hẹ thôi là bà con nông dân ở xã Suối Nho này xây nhà lầu hết trơn rùi; còn nếu giá từ 6.000 đến 7.000 đồng/kg như hiện nay chắc sẽ có nhiều nông dân tỷ phú là điều hiển nhiên”.

Hẹ năm nay được giá (6.000 đồng/kg tại vườn), năng suất cao, ước mỗi sào hẹ  thu hoạch trên 2,5 tấn đến 3 tấn, cá biệt có vùng thu được 4 tấn/sào. Anh Phạm Quốc Hiệu, ngụ ở khóm chợ xã Suối Nho cho biết: “Tôi vừa thu 1 ha hẹ với năng suất khoảng 25 tấn, trừ mọi chi phí, lãi ròng khoảng 100 triệu đồng, một tháng sau lại tiếp tục thu hoạch, cứ đà này khảng 3 năm thôi, dân Suối Nho sẽ giàu to”.

Nhẩm tính sơ bộ, một ha hẹ mỗi tháng người nông dân sẽ thu lợi nhuận 100 triệu đồng, trừ chi phí, cuộc sống của người dân ở vùng nông thôn mới Suối Nho đã có chuyển biến khá rõ nét.

Có đội ngũ lao động “chuyên nghiệp”

Hẹ được trồng quanh năm, cứ độ 35 đến 40 ngày cho một lứa, mỗi năm có đến một chục lứa (trừ những ngày cải tạo đất, bón phân, làm cỏ). Do vậy ở Suối Nho ngày nào cũng sôi động với hẹ. Hẹ phải cắt ban đêm, thời tiết mát cây hẹ đứng thẳng dễ cắt. Khoảng 10 giờ đêm đồng loạt các ngõ xóm, nông dân í ớ rủ nhau ra đồng cắt hẹ; tiếng nổ của máy cày rền vang đánh thức đêm tối. Ở các cánh đồng, nơi nào thấp thoáng có ánh đèn là y như rằng nơi đó đang thu hoạch hẹ. Chúng tôi đến tham quan vườn hẹ của anh Ðỗ Văn Thắng (tại ấp 4), vườn hẹ vài ba sào, với 3 người thợ chỉ thoắt trong một giờ đồng hồ đã xong. Ghé sang thăm vườn hẹ hộ bà Kim Anh (tại ấp 4, khóm chợ) đã thấy mọi người gom hẹ chất đầy trên máy cày. Nơi nào cũng vui, chủ vườn và thợ cắt hẹ chuyện trò rôm rả suốt đêm.

Thu hoạch hẹ.

Thợ cắt hẹ dần trở thành chuyên nghiệp, hình thành đội ngũ riêng chuyên đi cắt hẹ cho các chủ vườn, không khi nào hết việc. Ðược biết, thợ cắt hẹ được trả công 35.000 đồng/ giờ nếu ở gần; đi xa hơn như qua xã Bảo Quang (TX.Long Khánh) thì giá cắt hẹ lên đến 45-50.000 đồng/giờ. Thợ cắt hết vườn này lại qua cắt vườn khác, cứ thế cho đến khi trời sáng hẳn.

Cắt xong, hẹ được rải đều trên luống (mỗi luống rộng từ 2,5m đến 3m), có ngay đội ngũ chuyên gom hẹ, chất lên xe máy cày để vận chuyển về vựa. Các chủ vựa lo thu gom mang về tập kết tại vựa của mình, do có sự phân vùng kỹ nên vựa nào thì vườn ấy, không hề có sự xáo trộn. Hẹ về đến vựa đã có sẵn đội ngũ chuyên đóng hẹ chờ sẵn, do đòi hỏi tính khéo léo, kiên nhẫn nên đội ngũ này toàn nữ và bắt đầu công việc từ 2 giờ sáng tới trưa. Mỗi bó hẹ sau khi đóng có trọng lượng 0,5kg. Tôi hỏi một người đóng hẹ đã đứng tuổi: “Mỗi buổi như thế cô đóng được khoảng bao nhiêu ký?”. “Nếu tính bằng ký thì lấy gì mà ăn, nếu hôm nào hẹ tốt, cắt đúng lứa chị em chúng tôi chí ít cũng được trên hai tạ mỗi người, còn nếu bình thường cố gắng lắm tròm trèm cũng phải đến hơn một tạ”, người đóng hẹ cười nói. Một số người cho biết thu nhập từ nghề đóng hẹ cũng kha khá để phụ giúp trang trải cuộc sống gia đình.

Mong có thương hiệu hẹ

Rời làng hẹ, tôi không khỏi băn khoăn với câu hỏi vì sao chính quyền địa phương chưa nghĩ đến việc lập hồ sơ đăng ký cho thương hiệu cây hẹ ở Suối Nho? Anh Phạm Ðức Tuấn, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Suối Nho cho biết, hợp tác xã đang vận động các chủ vườn hẹ tham gia vào hợp tác xã, nhằm tiếp tục chuyển giao công nghệ, hình thành những vùng chuyên canh hẹ, xây dựng các mô hình VietGap tiến tới globalGap (nông nghiệp tốt thế giới). Mặt khác, UBND tỉnh cũng đề nghị các ngành chức năng giúp bà con xây dựng được thương hiệu “hẹ Suối Nho”, quy trình này đang trong giai đoạn hoàn tất (dự kiến quý II-2018 sẽ có báo cáo). Cùng với đó, với 72 ha hẹ của trên 50 hộ nông dân đang dần hình thành cánh đồng lớn, chuyên sản xuất hẹ đại trà cung ứng cho thị trường trong nước và thế giới; các chuyên gia, nhà khoa học đang cố vấn cho dự án sớm trở thành hiện thực, sẵn sàng cho cây hẹ Suối Nho hội nhập sâu vào thị trường thế giới một ngày không xa.

 Đóng hẹ để xuất đi các chợ.

Chủ tịch UBND xã Suối Nho Nguyễn Văn Quân phấn khởi cho biết: “Hiện xã có trên 200 ha đất quy hoạch trồng rau, củ, quả, trong đó có khoảng 120 ha chuyên trồng hẹ. Xã cũng đã hình thành Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp, nhưng nếu hình thành thêm hợp tác xã hẹ sẽ tạo điều kiện cho nông dân liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm được ổn định và bền vững hơn”.

Nếu như những ý tưởng này sớm trở thành hiện thực, thì cây “hẹ Suối Nho” sẽ sớm “lên ngôi”, tạo thêm một thương hiệu mới cho nông nghiệp Ðồng Nai phát triển.

P.V