Thúc đẩy tiến độ giải phóng mặt bằng Sân bay quốc tế Long Thành

Cuối tháng 11-2017, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Sân bay quốc tế Long Thành (Sân bay Long Thành). Theo đó, việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tiến hành một lần và hoàn thành trước năm 2021. Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, công tác triển khai đã chậm 8 tháng so với yêu cầu đề ra dẫn đến ảnh hưởng tiến độ chung của toàn bộ dự án.​

Ngày 11-9, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai đã tiến hành giám sát tiến độ triển khai dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Sân bay Long Thành để nắm bắt những khó khăn của địa phương trong quá trình thực hiện. Trên cơ sở đó, đoàn sẽ phản ánh tại kỳ họp thường kỳ cuối năm sắp tới  của Quốc hội. 

Tiến độ chậm do Báo cáo nghiên cứu khả thi chưa được phê duyệt

Theo báo cáo của UBND tỉnh, hiện nay tiến độ thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) đang chậm so với kế hoạch, dù tỉnh đã có nhiều nỗ lực. Về nguồn vốn thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, tỉnh Đồng Nai đã trình văn bản lên Chính phủ với tổng mức đầu tư 22.856 tỷ đồng. Trong đó, vốn dành cho xây dựng 2 khu tái định cư là 4.189 tỷ đồng; vốn thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư 7.855 tỷ đồng; chi phí tái lập hạ tầng kỹ thuật bị ảnh hưởng ngoài sân bay 479 tỷ đồng; chi phí đào tạo nghề và giải quyết việc làm 306 tỷ đồng…

Mấu chốt của tình trạng chậm trễ là do dự án hiện đang ở giai đoạn trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi (BCNCKT) nên chưa đủ cơ sở để triển khai công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho người dân. Bởi theo quy định, sau khi có quyết định phê duyệt BCNCKT, Đồng Nai mới triển khai được công tác này theo trình tự, thủ tục quy định của pháp luật.

 Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hồ Văn Năm phát biểu tại buổi giám sát.

Báo cáo của UBND tỉnh cũng cho biết, việc cập nhật, phê duyệt và hoàn chỉnh BCNCKT kéo dài, làm chậm tiến độ chung. Dự kiến trong tháng 9 này, BCNCKT mới được phê duyệt, như vậy Đồng Nai chỉ còn khoảng 30 tháng để hoàn thành toàn bộ công tác GPMB cho 5.000 ha xây dựng sân bay.

Nguyên nhân chính của việc BCNCKT kéo dài là do phải tiếp thu, bổ sung nhiều nội dung yêu cầu của Hội đồng thẩm định Nhà nước và các đại biểu Quốc hội. Bên cạnh đó, thời gian để chờ ý kiến trả lời của các bộ, ngành cũng rất lâu khiến cho việc triển khai các công tác liên quan bị ảnh hưởng. Các khu tái định cư phải điều chỉnh quy hoạch tới 2 lần, nhiều hạng mục cũng thay đổi nên phải tính toán kỹ. Bên cạnh đó, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cũng mới được phê duyệt trong tháng 7 vừa qua. “Với một dự án có tầm quan trọng đặc biệt như Sân bay Long Thành nhưng hệ thống chính sách pháp luật chưa đầy đủ và đồng bộ cũng gây khó khăn cho công tác lập BCNCKT của tỉnh”, Phó giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường (TN-MT) Nguyễn Ngọc Hưng cho hay.

Tiến độ thực hiện chậm khiến người dân và chính quyền cơ sở rất sốt ruột. Chủ tịch UBND xã Suối Trầu Nguyễn Văn Hiệp cho hay, kể từ năm 2005, khi dự án có chủ trương xây dựng đến nay đã kéo dài 13 năm. Người dân thấp thỏm trong chờ đợi; đời sống kinh tế - xã hội của địa phương không phát triển được. Bên cạnh đó, do bị giải tỏa trắng nên toàn bộ cán bộ, công nhân viên chức của xã bị ảnh hưởng việc làm. Tất cả người dân trong xã luôn mong ngóng dự án càng sớm được triển khai càng tốt để họ có thể nhanh chóng ổn định cuộc sống, tái thiết công ăn, việc làm.

Không có quy hoạch vùng phụ cận, khó quản lý đất đai

Ngoài việc cần phải sớm triển khai thu hồi đất, xây dựng sân bay, theo Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Long Thành Ngô Thế Ân, một vấn đề rất phức tạp hiện nay là quản lý đất đai xung quanh khu vực dự án. Trong 2 năm gần đây, “ăn theo” dự án Sân bay Long Thành nên đất đai khu vực lân cận đã tăng giá chóng mặt, chính quyền địa phương không kiểm soát được. Trong khi đó, quy hoạch vùng phụ cận Sân bay Long Thành với diện tích 21.000 ha hiện vẫn chưa có, địa phương thiếu cơ sở để quản lý. Hiện tại, huyện Long Thành vẫn phải dựa vào các quy hoạch cũ để quản lý đất đai xung quanh dự án, điều này sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển thống nhất của cả khu vực trong tương lai. “Do sức hút của sân bay và các công trình hạ tầng khác lân cận như đường cao tốc, cảng biển, khu công nghiệp… nên bất động sản ở Long Thành tăng giá rất nhanh dẫn đến chênh lệch lớn về giá thị trường đất trong và ngoài sân bay. Khu vực 21.000 ha, chủ trương quy hoạch đã có nhưng vẫn chưa được lập và phê duyệt. Thời gian qua, rất nhiều doanh nghiệp, chủ đầu tư tìm kiếm đất đai của người dân để làm dự án hoặc sử dụng với các mục đích khác nhau. Nếu không sớm triển khai công tác quy hoạch và phê duyệt vùng phụ cận Sân bay Long Thành thì địa phương sẽ không kiểm soát nổi”, ông Ân nêu nguy cơ.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai xem bản đồ quy hoạch sân bay Long Thành.

Về vấn đề này, Phó Giám đốc Sở TN-MT Nguyễn Ngọc Hưng cho biết, quy hoạch vùng phụ cận sân bay và giao thông kết nối, Chính phủ đã giao cho Bộ Xây dựng và Bộ Giao thông - vận tải chủ trì phối hợp với Đồng Nai thực hiện. Đồng Nai cũng đã chủ động tìm hiểu kinh nghiệm của các nước để phục vụ cho việc phối hợp lập quy hoạch. Huyện Long Thành mong muốn sớm triển khai quy hoạch là hợp lý nhưng thẩm quyền chủ trì lại thuộc Bộ Xây dựng. Do đó, để có thể sớm thực hiện, địa phương cần đề nghị Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh có ý kiến thúc đẩy vấn đề này tại kỳ họp sắp tới của Quốc hội.

Kết luận buổi giám sát, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hồ Văn Năm lưu ý, công tác GPMB, bồi thường tái định cư cho người dân đã quá chậm nên UBND tỉnh cần có giải pháp để triển khai nhanh hơn. Những khó khăn và kiến nghị của UBND tỉnh, các sở, ngành và huyện Long Thành sẽ được Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh chất vấn tại kỳ họp sắp tới và góp ý với các bộ, ngành liên quan.

Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh  lưu ý, trong quá trình thực hiện, nguyện vọng của người dân phải được quan tâm nhằm tránh xảy ra tình trạng khiếu nại, tố cáo. Trong đó, vấn đề quan trọng là giải quyết việc làm cần có kế hoạch cụ thể ngay khi chưa bị thu hồi đất. “Công tác đào tạo nghề phải đi trước một bước, khi triển khai GPMB thì người dân có việc làm ngay chứ không đợi tới lúc thu hồi đất mới bắt đầu dạy nghề cho dân”, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hồ Văn Năm yêu cầu.

Phải thực hiện theo đúng Nghị quyết của Quốc hội

“Người dân đã chờ đợi mòn mỏi bao nhiêu năm nhưng công việc vẫn chưa tiến triển nhiều. 13 năm theo tôi là đã quá chậm. Quốc hội đã ra Nghị quyết hoàn thành GPMB trước năm 2021 nên tất yếu phải tuân theo. Đồng Nai đã tích cực đẩy nhanh tiến độ nhưng không chỉ có địa phương mà các Bộ, ngành cũng phải cộng đồng trách nhiệm. Đành rằng khó khăn nhưng không vì thế mà kéo dài bởi càng kéo dài thì cuộc sống của người dân càng bị ảnh hưởng. Chưa kể tới việc đội vốn và các yếu tố khác tác động tiêu cực đến dự án. Chắc chắn, kỳ họp sắp tới của Quốc hội, chúng tôi sẽ truyền tải những ý kiến này tới các bộ, ngành và Chính phủ để việc thực hiện nghị quyết được tuân thủ đúng”, đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc phát biểu tại buổi giám sát.