Thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương: "Chiếc áo mới" cho cực tăng trưởng chiến lược

Dự buổi thảo luận tổ có các Uỷ viên Bộ Chính trị: Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí (ĐBQH tỉnh Đồng Nai); Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (ĐBQH tỉnh Thái Nguyên).

Cùng dự có các Uỷ viên Trung ương Đảng: Bí thư Tỉnh uỷ, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai Vũ Hồng Văn; Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải; Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Hoàng Duy Chinh và các đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai, Thái Nguyên.

Phát biểu tại buổi thảo luận, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) nhấn mạnh, xét theo các tiêu chí hiện hành, Đồng Nai đã đáp ứng đầy đủ 7/7 chỉ số để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, từ thu nhập, GDP, dân số đến diện tích và vị trí quan trọng. Đặc biệt, Đại tướng khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của địa phương này dưới góc độ quốc phòng và an ninh trong bức tranh tổng thể của miền Đông Nam Bộ.

Đại tướng Phan Văn Giang nhắc lại những dấu ấn lịch sử, khi Đồng Nai và Bình Phước (trước khi sáp nhập) sở hữu những vị trí đắc địa và trong bối cảnh mới, thành phố Đồng Nai là một trong trung tâm kinh tế quan trọng. Về hạ tầng chiến lược, ngoài sân bay Long Thành tầm cỡ quốc tế, hệ thống sân bay Biên Hòa đang được củng cố, nâng cấp. Đây đều là những yếu tố quan trọng giúp Đồng Nai khi trở thành thành phố trực thuộc trung ương sẽ phát huy được thế mạnh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đảm bảo quốc phòng an ninh và nâng cao đời sống cho nhân dân.

Đồng quan điểm về tầm nhìn phát triển, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí (ĐBQH tỉnh Đồng Nai) khẳng định, việc công nhận Đồng Nai là thành phố trực thuộc Trung ương thứ 7 của cả nước mang lại lợi ích to lớn cho quốc gia. Theo đại biểu, Đồng Nai đã có sẵn hạ tầng quan trọng và nguồn nhân lực mạnh mẽ, nhưng điều địa phương cần nhất hiện nay là một thể chế, cơ chế phát triển tương xứng. "Nghị quyết này chính là một thể chế đặc biệt để giúp Đồng Nai phát triển, từ đó đóng góp chung cho sự tăng trưởng của cả khu vực và đất nước" – Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh. Đây là bước đi cần thiết để khơi thông các nguồn lực bấy lâu nay bị giới hạn bởi cơ chế cấp tỉnh.

Đại biểu Trương Thị Diệu Thuý (ĐBQH tỉnh Đồng Nai) cũng bày tỏ sự tán thành cao và cho rằng việc thành lập thành phố là sự thể chế hóa kịp thời chỉ đạo của Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương. Đại biểu dẫn chứng Kết luận 224 của Bộ Chính trị về quản lý phát triển đô thị Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu phải phát triển một số tỉnh đủ điều kiện trở thành thành phố trong năm 2026. Theo đại biểu, "chiếc áo" mô hình quản trị cấp tỉnh hiện nay đã không còn phù hợp, chật hẹp đối với tốc độ phát triển của Đồng Nai. Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết này sẽ trao cho địa phương một "chiếc áo mới", tạo cơ hội vàng để Đồng Nai cất cánh trong kỷ nguyên mới. Tuy nhiên, đây cũng là áp lực và thách thức để Đồng Nai thực sự trở thành một cực tăng trưởng mới, một trung tâm kết nối kinh tế và cửa ngõ hội nhập quốc tế của vùng Đông Nam Bộ.

Hội tụ tiềm năng kinh tế và sức mạnh lịch sử 330 năm

Làm rõ hơn về các chỉ số kinh tế và lịch sử, một số đại biểu đoàn Đồng Nai cho biết, Đồng Nai có lịch sử hình thành gần 330 năm. Về thực lực kinh tế, với diện tích hơn 12.700 km2 và dân số gần 4,5 triệu người, Đồng Nai đang sở hữu hàng chục khu công nghiệp đang hoạt động trong tổng số các khu được quy hoạch. Thu ngân sách năm 2025 của tỉnh đạt gần 110.000 tỷ đồng, đứng thứ 4 toàn quốc. Với hệ thống giao thông đa phương tiện gồm 5 loại hình: hàng không (sân bay Long Thành), đường bộ cao tốc, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng hải, Đồng Nai hội tụ đầy đủ yếu tố để phát triển đa trung tâm, lan tỏa mạnh mẽ.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (ĐBQH tỉnh Đồng Nai) cũng thông tin thêm về tốc độ đô thị hóa nhanh chóng tại địa phương. Nhiều phường xã có dân số tương đương với một quận, huyện ở các nơi khác như phường Trấn Biên, phường Long Bình. Việc nâng cấp lên thành phố sẽ tạo khí thế hăng say lao động, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ 2026-2031.

Đồng tình với nhận định này, đại biểu Nguyễn Đăng Bình (ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đánh giá Đồng Nai đã thực sự xứng tầm để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đại biểu tin tưởng rằng khi ở vị thế mới, thành phố Đồng Nai sẽ phát huy tốt hơn vai trò trách nhiệm, đóng góp nhiều hơn cho đất nước, đặc biệt là hỗ trợ các địa phương còn khó khăn như cách mà tỉnh đã thực hiện hiệu quả trong công tác xóa nhà tạm, khắc phục thiên tai thời gian qua.

Khẳng định tiềm lực thực tế của địa phương, Bí thư Tỉnh uỷ, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai Vũ Hồng Văn cho biết, hiện Đồng Nai là tỉnh có quy mô dân số đứng thứ 3 và quy mô nền kinh tế đứng thứ 4 cả nước (chỉ sau TP.HCM, Hà Nội và Hải Phòng). Không chỉ mạnh về con số, Đồng Nai còn được ví như một "Việt Nam thu nhỏ" bởi sự hội tụ của người dân từ khắp mọi miền Tổ quốc. Theo Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai, sự ưu đãi về thiên nhiên và khí hậu đã khiến Đồng Nai trở thành điểm đến an cư lạc nghiệp lý tưởng. Một trong những điểm nhấn ấn tượng nhất trong phát biểu là kết quả thu ngân sách và tăng trưởng kinh tế. Đại biểu Vũ Hồng Văn cho biết, thu ngân sách năm 2025 của Đồng Nai là hơn 101.000 tỷ đồng, vượt mức Trung ương giao. Đồng Nai cũng ghi nhận mức tăng trưởng hai con số - thuộc nhóm cao nhất toàn quốc. Với đà phát triển này, trong năm nay, Đồng Nai đặt mục tiêu thu ngân sách cao hơn năm trước, khẳng định vai trò một cực tăng trưởng chủ lực.

Về chủ trương thành lập đơn vị hành chính mới và chuyển đổi từ mô hình quản trị nông thôn sang quản trị đô thị, đại biểu Vũ Hồng Văn khẳng định đây là thời điểm "chín muồi". Đồng Nai xác định việc thay đổi không chỉ mang tính hình thức mà phải đi đôi với nâng cao năng lực ngân sách, thu nhập và chất lượng đời sống nhân dân. "Nếu chậm trễ thực hiện, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Đồng Nai xác định khát vọng trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương, nhận trách nhiệm là cực tăng trưởng dẫn dắt để cùng cả nước đạt mục tiêu trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển vào năm 2045", đại biểu Vũ Hồng Văn khẳng định.

Chuẩn bị sẵn sàng về hồ sơ pháp lý và công tác vận hành

Về khía cạnh kỹ thuật và hồ sơ, đại biểu Nguyễn Thị Thuỷ (ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, bài bản của Chính phủ và tỉnh Đồng Nai. Đại biểu phân tích, việc sáp nhập Đồng Nai và Bình Phước đã tạo ra một "Đồng Nai mới" với dư địa phát triển cực lớn. Mặc dù việc lập quy hoạch sau sáp nhập có những khó khăn nhất định, nhưng Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã rất linh hoạt vận động đúng quy định pháp luật để công nhận địa phương đạt chuẩn đô thị loại 1.

Để hoàn thiện dự thảo, đại biểu Lê Hoàng Hải (ĐBQH tỉnh Đồng Nai) đã đóng góp nhiều ý kiến chuyên môn về tên gọi và cấu trúc văn bản. Đại biểu đề xuất tên gọi ngắn gọn là "Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai" vì cụm từ "thành phố" đã đương nhiên bao hàm cấp chính quyền trực thuộc Trung ương theo luật định. Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị điều chỉnh các khoản tại Điều 1 và Điều 2 để đảm bảo tính logic khi nghị quyết phát sinh hiệu lực, đồng thời chuẩn hóa việc viết hoa tên các đơn vị hành chính trong văn bản.

Các đại biểu tại Tổ 6 đều bày tỏ sự tin tưởng và kỳ vọng cao vào việc thành lập thành phố Đồng Nai. Đây không chỉ là sự thay đổi về tên gọi, mà là sự chuyển mình về chất để Đồng Nai gánh vác sứ mệnh trở thành "đầu tàu" kinh tế, phấn đấu đưa đất nước trở thành nước phát triển vào năm 2045 như mục tiêu Trung ương đã đề ra.