Tạo đòn bẩy để Đồng Nai thành cực tăng trưởng mới của đất nước

Sáng 22-4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Hội tụ đầy đủ các yếu tố, mở ra trang mới trong lịch sử phát triển của Đồng Nai

Theo đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai), từ thực tiễn phát triển, có thể khẳng định Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một cực tăng trưởng quan trọng của đất nước.

Dẫn chứng quy mô kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu (với gần 700.000 tỷ đồng, đóng góp khoảng 5% GDP cả nước, thu ngân sách năm 2025 đạt 103 nghìn tỷ đồng), hệ thống công nghiệp phát triển mạnh, hạ tầng giao thông đồng bộ với đầy đủ các loại hình vận tải, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành - công trình mang tầm vóc quốc tế, đại biểu nhấn mạnh, Đồng Nai không còn đơn thuần là một tỉnh công nghiệp phát triển, mà thực chất đã trở thành một trung tâm kinh tế quan trọng của quốc gia.

Không chỉ vậy, Đồng Nai còn giữ vị trí đặc biệt trong cấu trúc không gian kinh tế của cả nước, ngày càng thể hiện rõ vai trò là trung tâm công nghiệp, logistics và hạ tầng kết nối, là một cực tăng trưởng năng động, có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Từ những nền tảng đó, đại biểu cho rằng việc thành lập thành phố Đồng Nai không chỉ thể hiện qua việc Đồng Nai đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật, mà quan trọng hơn là thực tiễn phát triển đã vượt qua khuôn khổ của một đơn vị hành chính cấp tỉnh. Một không gian kinh tế-đô thị đa trung tâm, quy mô lớn, liên kết vùng sâu rộng thì không thể tiếp tục vận hành theo mô hình quản trị truyền thống, mà đòi hỏi một mô hình quản trị đô thị hiện đại, tương xứng với tầm vóc và vai trò mới.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn Quảng Trị) cũng bày tỏ sự nhất trí cao với dự thảo Nghị quyết, nhấn mạnh rằng đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa chủ trương của Bộ Chính trị. Theo đại biểu, mô hình quản lý cấp tỉnh hiện tại đã trở nên chật chội, không còn tương xứng với tiềm năng và yêu cầu điều phối liên kết vùng của Đồng Nai.

Đại biểu cho hay, sau khi thực hiện sáp nhập với tỉnh Bình Phước, thành phố Đồng Nai tương lai sẽ sở hữu một quy mô cực kỳ ấn tượng với dân số hơn 4,4 triệu dân và diện tích hơn 12.700 km2. Những chỉ số này không chỉ vượt xa các quy định hiện hành mà còn tạo ra một dư địa phát triển khổng lồ.

Còn theo đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng), lâu nay, nông sản và tài nguyên của Tây Nguyên vẫn loay hoay với bài toán chi phí logistics cao và thời gian vận chuyển dài. Khi Đồng Nai trở thành trung tâm logistics quốc tế, lần đầu tiên Tây Nguyên sẽ có một cửa ra thực sự hiệu quả. Những khu vực vốn bị coi là xa trung tâm về địa lý sẽ trở nên gần thị trường về kinh tế. Việc đẩy nhanh các dự án như cao tốc Dầu Giây-Liên Khương sẽ là sợi dây thắt chặt mối liên kết này.

Cần nghiên cứu các quy hoạch mang tính đặc thù, tăng cường liên kết vùng

Bên cạnh những triển vọng, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức sau sáp nhập và nâng cấp thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh, việc thành lập thành phố Đồng Nai, dù có ý nghĩa rất lớn, nhưng mới chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình mới. Đây là sự kiện mở ra một trang mới trong lịch sử phát triển của Đồng Nai, nhưng ý nghĩa sâu sắc hơn nằm ở chỗ, sau thời điểm này, Đồng Nai sẽ phải gánh vác một trọng trách lớn hơn trước nhân dân và đất nước.

“Thách thức lớn nhất đặt ra không nằm ở chủ trương, mà nằm ở năng lực tổ chức thực hiện. Làm thế nào để chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, làm thế nào để xây dựng một chính quyền đô thị thực sự hiện đại, hiệu quả, làm thế nào để nâng cao chất lượng sống của người dân, thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp - đó mới là những câu hỏi lớn mà Đồng Nai phải trả lời trong giai đoạn tới”, đại biểu nêu rõ.

Theo đại biểu Nguyễn Minh Tâm, nếu không giải quyết được bài toán nhà ở xã hội cho lượng lao động khổng lồ, Đồng Nai có thể đối mặt với những bất ổn về an ninh trật tự trong tương lai.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) đề xuất, Quốc hội, Chính phủ cần sớm có một cơ chế chính sách đặc thù vượt trội giúp Đồng Nai bứt phá phát triển nhanh hơn. Đi cùng với đó, Đồng Nai cũng cần đẩy nhanh việc thực hiện đồng bộ các quy hoạch, nhất là chú trọng sự phân bổ phát triển đồng bộ hạ tầng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội giữa các vùng, khu vực của Đồng Nai, rút ngắn khoảng cách giữa các khu vực và chăm lo đời sống nhân dân tốt hơn.

Chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị cần có quy hoạch mang tính đặc thù cho Đồng Nai, tránh việc phân mảnh không gian đô thị do áp lực của các dự án bất động sản. Bên cạnh đó, quy hoạch cũng phải tích hợp liên kết vùng chặt chẽ, như ở Long Thành và kết nối Tây Nguyên và vùng Đồng bằng sông Cửu Long, bảo đảm hạ tầng giao thông, logistic, khu kinh tế đồng bộ.

“Cần có cơ chế đặc thù để chuyển đổi các khu công nghiệp cũ, như khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị nén hiện đại. Đây là mô hình tái thiết đô thị bắt buộc để giảm ô nhiễm cho Đồng Nai, nguồn nước của 20 triệu dân”, đại biểu nhấn mạnh.