Nâng trách nhiệm của chủ đầu tư các dự án đầu tư công

Nhiều chủ đầu tư có sự hạn chế về năng lực

 
Theo Sở KH-ĐT, năm 2022, tổng nguồn vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh là hơn 13,6 ngàn tỷ đồng. Tính đến hết ngày 31-1-2023, tổng nguồn vốn đầu tư công đã được giải ngân trên địa bàn tỉnh là hơn 10,1 ngàn tỷ đồng, đạt 74% kế hoạch. Tuy nhiên, nếu tính cả nguồn vốn trung ương thưởng vượt thu năm 2021 là 1 ngàn tỷ đồng thì tỷ lệ giải ngân nguồn vốn đầu tư công năm 2022 đạt gần 68% kế hoạch. Đây là tỷ lệ cách khá xa so với mục tiêu đề ra ban đầu là giải ngân đạt trên 95% tổng nguồn vốn đầu tư công.

 
Đánh giá về các nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ giải ngân nguồn vốn đầu tư công năm 2022 đạt thấp, Giám đốc Sở KH-ĐT Nguyễn Hữu Nguyên cho rằng, nguyên nhân chủ quan là nguyên nhân chính. Trong nguyên nhân chủ quan, có nguyên nhân đến từ sự hạn chế về năng lực của các chủ đầu tư. Thực tế, đây là nguyên nhân đã phát sinh từ lâu chứ không chỉ xuất hiện trong năm 2022.

 
Lấy dẫn chứng về sự hạn chế năng lực, ông Nguyên cho biết, việc chuẩn bị hồ sơ đầu tư dự án của các chủ đầu tư hiện rất chậm dẫn đến việc bố trí vốn cũng bị ảnh hưởng. Khi đã bố trí vốn, việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hoàn thiện hồ sơ mời thầu, tổ chức đấu thầu cũng chưa đạt được như tiến độ đã đề ra dẫn đến việc khởi công, triển khai đầu tư, lập thủ tục để giải ngân nguồn vốn cũng bị ảnh hưởng.

Sau khi ký kết hợp đồng thi công dự án, một số chủ đầu tư chưa quyết liệt yêu cầu nhà thầu lập kế hoạch triển khai cụ thể làm cơ sở theo dõi, đôn đốc kịp thời, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân dự án theo kế hoạch được giao. “Đây là trách nhiệm của chủ đầu tư. Một số chủ đầu tư khi đăng ký vốn thì cam kết đủ năng lực để làm chủ đầu tư đối với dự án trong đó, có việc theo dõi đôn đốc giám sát các nhà thầu thực hiện theo kế hoạch đã được phê duyệt. Tuy nhiên trên thực tế một số chủ đầu tư không hiểu về quy trình đầu tư công, không theo dõi sát sao, việc đôn đốc thực hiện theo tiến độ cũng như lập các hồ sơ để thanh quyết toán không kịp thời”- ông Nguyễn Hữu Nguyên cho biết.

 
Đối với các dự án giao thông, Giám đốc Sở GT-VT Lê Quang Bình cho hay, qua theo dõi hầu như không có dự án nào về đích đúng thời gian. Chính vì vậy, theo ông Bình, đối với các chủ đầu tư, khi công trình được khởi công thì phải xác định được ngày kết thúc. “Hiện nay chúng ta khởi công các công trình nhưng ngày kết thúc không biết là ngày nào”- ông Lê Quang Bình chia sẻ.

Sẽ cắt vốn đối với chủ đầu tư không hoàn thành chỉ tiêu

 
Theo ông Lê Quang Bình, một trong những giải pháp để đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công là năng lực của các chủ đầu tư cần phải được nâng lên một bước.

Đối với các dự án, khi chủ đầu tư phối hợp với đơn vị tư vấn để trình thì cần có cái nhìn tổng quan. Tránh tình trạng trong quá trình thực hiện phải dừng lại để xử lý vấn đề này, vấn đề kia làm kéo dài thời gian. “Trình thời gian hoàn thành dự án phải thật sự khoa học, đảm bảo theo đúng tiến độ về chuyên môn. Cần rà soát lại hết tiến độ các dự án để rút ngắn thời gian thi công, bởi khi rút ngắn thời gian thi công thì công trình sẽ sớm được đưa vào sử dụng, đồng thời có khối lượng để giải ngân”- ông Lê Quang Bình đề xuất.

 
Trong khi đó, để thực hiện nhiệm vụ giải ngân nguồn vốn đầu tư công trong năm 2023, Sở KH-ĐT cũng đã đưa ra một số nhiệm vụ cần tập trung triển khai. Trong đó, đối với các chủ đầu tư cần phải xây dựng đường găng công việc (thời gian thực hiện dự án), xác định tiến độ, lộ trình, thời gian đối với từng công việc cụ thể cho từng dự án để đảm bảo thực hiện giải ngân vốn đầu tư. Cụ thể, đến ngày 30-9-2023 phải đạt từ 60% kế hoạch trở lên và cả năm đạt 95% kế hoạch trở lên. “Chủ đầu tư nào, địa phương nào không hoàn thành việc giải ngân và trong đánh giá thực hiện đường găng tiến độ bị chậm do nguyên nhân chủ quan thì cắt vốn chuyển cho đơn vị giải ngân tốt hơn. Đồng thời, sẽ xử lý trách nhiệm người đứng đầu của địa phương hoặc của chủ đầu tư”- ông Nguyễn Hữu Nguyên cho biết.

 
Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Võ Hoàng Phương cho rằng, việc đảm bảo tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công có đòi hỏi rất lớn từ năng lực dự báo, lập kế hoạch của chủ đầu tư. Theo ông Phương, phần lớn các chủ đầu tư khi dự báo để lập kế hoạch đều dự báo trên nền tảng rất “trơn tru, không gặp vấn đề gì”. Nhưng đến bước thẩm định thì có điều kiện không đạt lại phải trả hồ sơ về để lập lại, quá trình lập đi lập lại hồ sơ mất rất nhiều thời gian và ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân nguồn vốn. “Một hồ sơ điều chỉnh phát sinh thì mất thời gian như lập một hồ sơ mới. Do đó, quá trình thực hiện giải ngân nguồn vốn, chủ đầu tư phải dự báo ra một kế hoạch thật là chi tiết mới làm được”- ông Võ Hoàng Phương nêu quan điểm.