Phát triển cây công nghiệp gắn với vùng nguyên liệu chế biến

Cụ thể, theo Kế hoạch số 206/KH-UBND của UBND tỉnh Đồng Nai về việc phát triển cây công nghiệp chủ lực trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2025-2030, trên địa bàn tỉnh hình thành các vùng cây công nghiệp chủ lực tập trung, quy mô lớn gắn với phát triển công nghệ chế biến, chế biến sâu đa dạng hóa các sản phẩm và thị trường tiêu thụ, thúc đẩy cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế - xã hội.

Phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương

Năm 2025, diện tích cây công nghiệp chủ lực của tỉnh đạt hơn 502 ngàn hécta. Mục tiêu đề ra đến năm 2030, tổng diện tích các cây công nghiệp chủ lực trên giảm chỉ còn hơn 426,2 ngàn hécta, giảm gần 76 ngàn hécta so với năm 2025. Tuy diện tích một số cây chủ lực giảm nhưng sản lượng các cây trồng chủ lực của tỉnh vẫn tăng hoặc chỉ giảm nhẹ nhờ ứng dụng giống mới, khoa học - kỹ thuật vào sản xuất để tăng năng suất cây trồng.

Cụ thể, mục tiêu đến năm 2030, diện tích cây cao su còn hơn 236 ngàn hécta, giảm hơn 49 ngàn hécta, sản lượng giảm gần 80,6 ngàn tấn so với năm 2025. Diện tích cây điều còn 163 ngàn hécta, giảm gần 12 ngàn hécta nhưng sản lượng lại tăng lên gần 46,6 ngàn tấn. Diện tích cây hồ tiêu còn gần 20 ngàn hécta, giảm khoảng 3,3 ngàn hécta, nhưng sản lượng lại tăng hơn 9,7 ngàn tấn. Diện tích cây cà phê còn 1 ngàn hécta, giảm gần 4,9 ngàn hécta nhưng sản lượng chỉ giảm 12 ngàn tấn.

Quan điểm phát triển cây công nghiệp chủ lực của tỉnh trên cơ sở phát huy tiềm năng, lợi thế của các vùng sinh thái, nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, khả năng cạnh tranh của sản phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái gắn với thích ứng biến đổi khí hậu.

Nhiều năm liền, dù trải qua các giai đoạn cây hồ tiêu và cà phê giảm giá mạnh, ông Phạm Xuân Hoàn, nông dân tại xã Lâm San vẫn “thủy chung” với 2 cây trồng này. Tuy nhiên, ông vừa trồng mới lại diện tích cây cà phê. Ông Phạm Xuân Hoàn so sánh: Hiện nay, cà phê giống mới không chỉ cho thu hoạch sớm mà năng suất đạt được cũng cao hơn nhiều so với những giống cà phê cũ. Ngoài ra, giống mới còn có các ưu điểm chống chịu sâu bệnh cũng như thích ứng tốt với tình hình biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Ngoài ứng dụng giống mới và khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, nông dân trồng tiêu, cà phê đang chuyển đổi sang hướng hữu cơ để cây trồng phát triển bền vững, cây càng lâu năm năng suất càng cao với chất lượng đạt chuẩn xuất khẩu vào những thị trường khó tính nhất.

Nhân rộng vùng nguyên liệu gắn với chế biến

Kế hoạch số 206/KH-UBND của UBND tỉnh Đồng Nai về việc phát triển cây công nghiệp chủ lực trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2025-2030, đặt ra mục tiêu phát triển tập trung, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng cây công nghiệp chủ lực; đẩy mạnh liên kết tại vùng sản xuất tập trung; áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học - công nghệ trong sản xuất, bảo quản và chế biến sản phẩm; phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm cây công nghiệp chủ lực trên thị trường.

Là “thủ phủ” điều của cả nước, mục tiêu quan trọng tỉnh đặt ra đến năm 2030 với cây trồng chủ lực này là100% cơ sở chế biến nhân điều tự động hóa khâu tách vỏ cứng và bóc vỏ lụa nhân điều; trên 95% cơ sở chế biến hạt điều phải thực hiện và được chứng nhận, duy trì hệ thống quản lý chất lượng theo các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế. Ngoài ra, tỉnh sẽ tiếp tục thu hút, khuyến khích đầu tư đổi mới thiết bị, công nghệ chế biến nhân điều, tăng cường chế biến sâu, nâng cao chuỗi giá trị; đa dạng hóa các sản phẩm chế biến từ cây điều như: tinh luyện dầu từ vỏ hạt điều, sản xuất cồn từ nước ép quả điều, ván ép từ gỗ điều và bã vỏ điều… nâng tỷ lệ chế biến sâu nhân điều lên 25-30%. Với cây cà phê, tỉnh khuyến khích đầu tư các nhà máy sử dụng công nghệ mới, hiện đại chế biến cà phê rang xay và cà phê hòa tan.

Đây cũng là nội dung nhiều địa phương đang bám sát trong triển khai kế hoạch vào thực tế. Ông Nguyễn Đại Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Cẩm Mỹ chia sẻ: Trên địa bàn xã hiện còn 600ha cây điều đang cho thu hoạch với tổng sản lượng khoảng 200 ngàn tấn. Trong đó, trên địa bàn xã đã có doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, đa dạng sản phẩm và có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao. Sản phẩm hạt điều của địa phương tham gia tốt thị trường xuất khẩu cũng như các sàn giao dịch thương mại điện tử. Định hướng của địa phương là tiếp tục duy trì các tổ hợp tác, hợp tác xã, hình thành chuỗi liên kết từ trồng đến thu mua, chế biến nhằm không ngừng nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm chủ lực của địa phương.

Để đạt những mục tiêu phát triển cây công nghiệp chủ lực bền vững, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh việc hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ, thiết bị, máy móc, đặc biệt là công nghệ dây chuyền tự động, vừa giảm chi phí sản xuất vừa tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đồng đều, đảm bảo an toàn thực phẩm.

Dưới góc độ doanh nghiệp chế biến, ông Hoàng Chuẩn, Giám đốc Công ty TNHH Hạt điều Hoàng Phú, xã Lộc Tấn chia sẻ: Nhờ thổ nhưỡng và đặc trưng về khí hậu, hạt điều tỉnh Bình Phước (trước đây) cho chất lượng thơm ngon hàng đầu thế giới. Chính vì vậy, từ rất sớm, hạt điều Bình Phước đã được cấp chỉ dẫn địa lý, khẳng định đây là thương hiệu hạt điều chất lượng cao. Chính vì vậy, doanh nghiệp chọn đầu tư chế biến theo cách rang củi thủ công với mong muốn xây dựng thương hiệu cho đặc sản quê hương. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng mong tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu cho chế biến cả năm. Ngoài ra, doanh nghiệp mong tỉnh có những chính sách ưu tiên để giữ và nhân rộng diện tích cây điều gắn với phát triển chế biến vì hiện ngành chế biến điều vẫn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.