Hội thảo khoa học Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo quản lý và sử dụng đất đai giai đoạn 2020-2025 - Thực trạng và giải pháp

Dự hội thảo, Cơ quan UBKT Trung ương và các đơn vị ngoài tỉnh, có các đồng chí: Nguyễn Hồng Lĩnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm UBKT Trung ương; Đinh Hữu Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương; các Ủy viên UBKT Trung ương; các vụ thuộc UBKT Trung ương; Ban Chủ nhiệm và thành viên nghiên cứu đề tài B-BĐ.25-15 và đại diện lãnh đạo cơ quan UBKT Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Tây Ninh, Đại học Cần Thơ, Bộ Tài chính, các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài tỉnh.

Tỉnh Đồng Nai dự hội thảo có các đồng chí: Tôn Ngọc Hạnh, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Tỉnh ủy; Thái Bảo, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy; lãnh đạo, cán bộ các cơ quan, đơn vị của tỉnh.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Phó Chủ nhiệm UBKT Trung ương, Chủ nhiệm đề tài B-BĐ.25-15 Trần Thị Hiền cho biết: Thực hiện đề tài khoa học Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo quản lý và sử dụng đất đai được Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phê duyệt tại Quyết định số 3745-QĐ/HVCTQG, mã số B-BĐ.25-15, đề tài được nghiên cứu bắt đầu từ tháng 10-2025 đến quý III-2026 phải hoàn thành để bảo vệ cấp bộ.
Xuất phát của việc nghiên cứu đề tài này là do nhiều nhiệm kỳ qua công tác kiểm tra, giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo quản lý và sử dụng đất đai phát hiện nhiều bất cập, thiếu thống nhất trong quá trình triển khai thực hiện; nhiều tổ chức Đảng, cá nhân lợi dụng vào các cơ chế, chính sách, luật, cố tình làm sai để trục lợi hoặc cũng có trường hợp do nhận thức không đầy đủ dẫn đến làm sai.
Bên cạnh đó, nhiều cấp ủy, tổ chức Đảng chưa quan tâm kiểm tra, giám sát để sớm phát hiện sai phạm nhằm có biện pháp khắc phục sửa chữa, nên khi được phát hiện thì hậu quả nặng nề, cán bộ bị kỷ luật, thậm chí bị xử lý hình sự. Trên cơ sở đó, Ban Chủ nhiệm đề tài mạnh dạn nghiên cứu với mục đích tăng cường kiểm tra, giám sát việc quản lý đất đai nhằm giúp tổ chức Đảng, đảng viên chấp hành và thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả việc quản lý và sử dụng đất đai. Đây là vấn đề nghiên cứu mới có tính khái quát cao và là công trình nghiên cứu đầu tiên của UBKT Trung ương về lĩnh vực này.

Tại hội thảo, Ban Chủ nhiệm đề tài mong muốn được trao đổi, làm rõ thêm thực trạng công tác kiểm tra, giám sát lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai ở địa phương và đề xuất các giải pháp giải quyết những kẽ hở, cơ chế chính sách liên quan đến lĩnh vực đất đai để kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới đảm bảo cho việc quản lý và sử dụng đất có hiệu quả.
Cũng theo Phó Chủ nhiệm UBKT Trung ương, Chủ nhiệm đề tài, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã chỉ rõ cần “Tập trung huy động, quản lý và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, nhất là đất đai, tài chính”. Nghị quyết số 18-NQ/TW Hội nghị Trung ương 5, khóa XIII đã đề ra nhóm chính sách lớn trong hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật về đất đai và tổ chức thực thi, đó là: “Nguồn lực đất đai được quản lý, khai thác, sử dụng bảo đảm tiết kiệm, bền vững, hiệu quả cao nhất”. Gần đây nhất, theo Văn bản số 19044- CV/VPTW ngày 21-11-2025 của Văn phòng Trung ương Đảng, Thường trực Ban Bí thư đề nghị “các tỉnh ủy, thành ủy, Đảng ủy trực thuộc Trung ương tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về đất đai”.

Theo chức năng, nhiệm vụ được giao, các cấp ủy, tổ chức Đảng thường xuyên kiểm tra, giám sát các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quản lý đất đai. Thực tiễn những năm qua cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo quản lý và sử dụng đất đai của nhiều cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp mặc dù đã có nhiều đổi mới và chuyển biến tích cực, nhưng vẫn chưa được quan tâm đúng mức và chất lượng chưa cao.
Qua công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức Đảng, ủy ban kiểm tra đã phát hiện, chỉ ra nhiều vi phạm, khuyết điểm trong lĩnh vực đất đai không được kiểm tra, giám sát kịp thời dẫn đến có nhiều vi phạm kéo dài qua nhiều năm không được phát hiện; tập trung vào 2 nhóm vi phạm, đó là vi phạm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và vi phạm trong tổ chức thực hiện.

Công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức Đảng đã chỉ rõ động cơ, nguyên nhân của vi phạm như: nhiều trường hợp vi phạm xuất phát từ mong muốn phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, thu hút đầu tư; có nơi do cán bộ, đảng viên cố ý lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tham nhũng, trục lợi, lợi ích nhóm trong quản lý đất đai... Cũng có nguyên nhân do nhận thức chưa đúng hoặc chưa đầy đủ của một số tổ chức Đảng, đảng viên về nguyên tắc tập trung dân chủ, các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy chế làm việc của cơ quan về mức độ, phạm vi, thẩm quyền cho ý kiến của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy; do hệ thống pháp luật về đất đai chưa hoàn thiện; bên cạnh đó, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, thiếu trách nhiệm để các tổ chức, cá nhân có vi phạm, khuyết điểm trong quá trình tổ chức thực hiện các dự án sử dụng đất.
Thực hiện các quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, ngành kiểm tra đang đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát, nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm, quyết tâm chính trị của cấp ủy, tổ chức Đảng và cán bộ, đảng viên về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng và đẩy mạnh chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên, chủ động ngay từ đầu, xuyên suốt trên mọi mặt công tác lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận nhằm cảnh báo sớm, phòng ngừa từ xa; giám sát việc giải quyết những vấn đề “nóng” mà dư luận xã hội quan tâm như việc vận hành của hệ thống chính trị và công tác quản lý nhà nước ở các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực sau khi sắp xếp tổ chức, bộ máy; tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin; thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt, chính xác, kịp thời để phục vụ hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát trong toàn hệ thống chính trị, hướng tới “kiểm tra trên dữ liệu, giám sát trên dữ liệu”; với mục tiêu nhằm góp phần chấn chỉnh, khắc phục triệt để tình trạng vi phạm, lãng phí trong sử dụng đất, đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân, nhà đầu tư và Nhà nước trong quản lý và sử dụng đất; đáp ứng yêu cầu thực tiễn phải giải phóng nguồn lực đất đai phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.