Chuyển đổi xanh trong sản xuất để doanh nghiệp hội nhập

Các doanh nghiệp (DN) Việt đang đứng trước áp lực phải thích ứng nhanh hơn với các tiêu chuẩn mới về môi trường, năng lượng và trách nhiệm xã hội. Với sự thay đổi của công nghệ, DN có thể tiếp cận nhanh hơn với các giải pháp sản xuất xanh và kết nối hiệu quả hơn giữa DN, nhà cung cấp công nghệ và các tổ chức chuyên ngành.

Chuẩn mực cho phát triển bền vững

Theo các chuyên gia, việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất xanh hiện nay là vấn đề tất yếu đối với các DN. Tại Hội nghị Chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp trước những thách thức mới diễn ra ở Thành phố Hồ Chí Minh ngày 12-5, ông Phạm Hoài Trung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam nhận định: Áp lực về giảm phát thải và minh bạch hóa hoạt động sản xuất ngày càng lớn. Các tiêu chuẩn như ESG (môi trường, xã hội, quản trị) không chỉ là công cụ quản trị rủi ro mà còn là “hệ thống đa chuẩn” hỗ trợ DN hướng tới phát triển bền vững.

Tuy nhiên, một trong những khó khăn lớn hiện nay là Việt Nam vẫn chưa có bộ tiêu chí đánh giá ESG thống nhất, phù hợp với điều kiện thực tế của DN trong nước. Dù đã đặt ra những tiêu chí chung cho sản xuất xanh nhưng vẫn thiếu các công cụ, hướng dẫn trong từng ngành, lĩnh vực cụ thể. Muốn xây dựng bộ tiêu chí phù hợp phải căn cứ vào đặc thù từng ngành nghề và mức độ tác động môi trường của từng lĩnh vực. Khi có hệ thống đánh giá minh bạch, những DN đạt điểm ESG cao sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc tiếp cận đối tác quốc tế, tham gia chuỗi cung ứng bền vững cũng như nâng cao uy tín trên thị trường.

DN cũng gặp khó khăn về nguồn vốn để chuyển đổi xanh trong sản xuất. Tín dụng xanh hiện vẫn còn hạn chế và phần lớn nguồn vốn mới chỉ tập trung vào lĩnh vực năng lượng tái tạo. Trong khi đó, các dự án chuyển đổi xanh của DN sản xuất lại chưa có cơ chế vay phù hợp. Điều này khiến nhiều DN gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất xanh.

Ông Nguyễn Đình Quyền, nhà sáng lập ESG Education & Business và ESG Investment Fund cho rằng: DN càng bắt đầu chuyển đổi xanh sớm sẽ càng có lợi thế. Nhiều tập đoàn lớn hiện đã thể hiện mục tiêu phát triển bền vững và lâu dài của mình bằng việc cam kết mục tiêu Net zero vào năm 2050 hoặc trung hòa carbon vào năm 2040. Để thực hiện các cam kết này, DN bắt buộc phải xây dựng lộ trình cụ thể và xác định rõ từng giai đoạn giảm phát thải. Trước tiên là xây dựng được “bức tranh hiện trạng”, xác định mình đang ở đâu về phát thải và mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn ESG. Sau khi có dữ liệu nền, DN mới có thể xây dựng chiến lược giảm phát thải và xác định khoảng cách giữa hiện tại với mục tiêu dài hạn.

Đồng Nai phấn đấu đến năm 2030 có tối thiểu 10% DN trong các khu công nghiệp áp dụng các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch, đạt kết quả tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu, nước, năng lượng, hóa chất, chất thải, phế liệu và giảm phát thải môi trường.

Doanh nghiệp nỗ lực

Chuyển đổi xanh không chỉ là một thách thức mà còn là cơ hội để DN Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và phát triển bền vững.

Công ty TNHH Tương Lai (phường Long Thành) đang ứng dụng các công cụ cải tiến năng suất và phát triển nhà máy thông minh. DN đồng thời xây dựng bộ phận nghiên cứu, sáng tạo nhằm khẳng định vị thế trong ngành sản xuất công nghiệp hỗ trợ. Theo ông Trương Quốc Cường, Giám đốc công ty, DN đã triển khai dự án cải tiến năng suất và chất lượng tổng thể với sự đồng hành của Viện Năng suất Việt Nam. Với các công cụ quản trị hiện đại, công ty đã bước đầu thiết lập nền tảng vận hành tinh gọn, minh bạch và hiệu quả. Điều này giúp năng suất lao động tăng 20%, hiệu suất thiết bị toàn phần tăng từ 79% lên 87%, tỷ lệ hoàn thành lệnh sản xuất đạt 98%, 100% đơn hàng giao đúng hạn. Từ đó, công ty chuyển mạnh sang giai đoạn ứng dụng công nghệ số vào công tác lập kế hoạch và kiểm soát sản xuất.

Tương tự, Công ty TNHH MTV Tổng Công ty Cao su Đồng Nai cũng xác định chiến lược trọng tâm là nâng cao giá trị sản phẩm thay vì chỉ chú trọng sản lượng. DN hướng tới sản xuất các sản phẩm cao su xanh, sạch, có hàm lượng khoa học và giá trị cao cũng như các loại nguyên liệu sơ chế thay thế nguyên liệu hóa thạch (silicon, cao su tổng hợp). Do đó, các nhà máy chế biến của tổng công ty đang tiếp tục cải tiến công nghệ để tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và bảo vệ sức khỏe người lao động. Theo ông Đỗ Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Tổng công ty Cao su Đồng Nai, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, sản xuất xanh cũng nhằm sẵn sàng cho việc mở rộng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau của DN. Tổng công ty cũng là đơn vị đầu tiên của ngành cao su Việt Nam xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, giúp gia tăng uy tín và tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Hay như Công ty TNHH Chất dẻo thân thiện (Khu công nghiệp Hố Nai) đã tự chủ một phần trong quá trình sản xuất, tái sử dụng các nguyên liệu tái chế. Việc làm chủ đồng thời các khâu: nghiên cứu công thức, tổng hợp nguyên liệu, thiết kế khuôn mẫu và sản xuất tự động hóa giúp DN này duy trì được chất lượng ổn định của vật liệu tái chế - yếu tố vốn thường bị xem là trở ngại trong cạnh tranh, đặc biệt ở các thị trường khó tính như: Hoa Kỳ, châu Âu.