Vai trò của cấp ủy Đảng trong huy động người dân tham gia vào quản trị môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu

Chủ trì tọa đàm có các đồng chí: Huỳnh Thị Hằng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố; PGS.TS Lê Văn Chiến, Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Lê Thị Thái, Thành ủy viên, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy.

Dự tọa đàm có PGS.TS Đặng Thị Ánh Tuyết, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý Khoa học; Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Vân, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế và các nhà khoa học của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng; đại diện lãnh đạo các ban Đảng, Văn phòng Thành ủy, các sở, ngành, đơn vị, địa phương của thành phố.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Bí thư Thành ủy Đồng Nai Huỳnh Thị Hằng nêu rõ: Bảo vệ môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu cấp thiết mang tính toàn cầu, đồng thời là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, lâu dài của mỗi cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị và toàn xã hội. Đây không chỉ là vấn đề trước mắt liên quan trực tiếp đến cảnh quan, chất lượng môi trường sống, sức khỏe của nhân dân, mà còn gắn liền với định hướng phát triển nhanh, bền vững, năng lực quản trị đô thị và tương lai phát triển của địa phương, đất nước. Đồng thời là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của cả hệ thống chính trị; là trách nhiệm và nghĩa vụ của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự tham gia, giám sát của toàn xã hội.  

Đối với thành phố Đồng Nai, với vị trí là trung tâm công nghiệp lớn ở khu vực phía Nam và cả nước, địa bàn chiến lược kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, với hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế và các hành lang kinh tế lớn. Sau hơn 40 năm đổi mới, Đồng Nai đã có bước phát triển vượt bậc về kinh tế - xã hội, trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về công nghiệp hóa, đô thị hóa và thu hút đầu tư.

Song hành với những thành tựu kinh tế to lớn, Đồng Nai đang đối mặt với những áp lực rất lớn về hạ tầng và môi trường. Là một đô thị phát triển nhanh, không gian mở rộng liên tục, quy mô dân số lớn thứ 3 cả nước với khoảng 5 triệu người. Do đó, bài toán quản trị môi trường, bảo vệ tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu đang đặt ra ngày càng trực tiếp và cấp bách.

Tọa đàm là cơ hội quý báu để Ban Thường vụ Thành ủy cùng các cơ quan, đơn vị, địa phương lắng nghe các phân tích khoa học, nhận diện sâu sắc hơn thực trạng, bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp căn cơ, đột phá nhằm phát huy tối đa vai trò của các cấp ủy, tổ chức đảng trong huy động sức dân.

Đồng thời, kết quả của tọa đàm cũng sẽ cung cấp những luận cứ khoa học và thực tiễn sinh động, giúp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh bổ sung, hoàn thiện các công trình nghiên cứu, từ đó đề xuất với Trung ương các chủ trương, giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo hiệu quả trong giai đoạn mới.

Tại tọa đàm, PGS.TS Lê Văn Chiến, Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho biết: Đảng và Nhà nước luôn nhất quán, kiên trì hiện thực hóa các cam kết về 17 mục tiêu Phát triển bền vững của Liên hợp quốc được thể hiện trên 3 trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường gắn với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nhiều nghị quyết của Đảng về bảo vệ môi trường đã được ban hành thể hiện sự nhất quán trong chủ trương không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nâng tầm tư duy chiến lược, khẳng định đất nước đang bước vào “kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, trong đó phát triển xanh và bền vững là một trong những trụ cột then chốt.

Trên cơ sở chủ trương của Đảng, Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Đáng chú ý là Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020 với nhiều nội dung mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, cùng với đó là Chiến lược Quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, định hướng phát triển kinh tế xanh và bền vững...

Tuy nhiên, cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam cũng kéo theo nhiều thách thức, đe dọa về an ninh môi trường, bao gồm ô nhiễm không khí và nguồn nước, suy thoái tài nguyên thiên nhiên, cũng như các rủi ro ngày càng rõ nét do biến đổi khí hậu.

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề, dễ bị tổn thương do tác động của biến đổi khí hậu. Những hậu quả này đang ngày càng rõ nét. Chỉ tính riêng năm 2025, Việt Nam đã hứng chịu 15 cơn bão, 6 cơn áp thấp nhiệt đới; mưa lớn, lũ vượt lịch sử khiến 420 người chết, mất tích; 730 người bị thương; nhiều nơi “bão chồng bão, lũ chồng lũ”, kèm lũ quét và sạt lở đất. Thiệt hại kinh tế ước trên 99.469 tỷ đồng, cao hơn 1,1 lần so với cùng kỳ năm 2024 .

Đối với Đồng Nai, vấn đề bảo vệ môi trường luôn được quan tâm hàng đầu. Thành ủy, UBND thành phố đã có những chỉ đạo và nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế ô nhiễm và giữ gìn hệ sinh thái bền vững được thực hiện. Các khu, cụm công nghiệp buộc phải đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, các phong trào bảo vệ môi trường được tổ chức thực hiện rộng khắp như “Chung tay hành động cho thế giới sạch hơn”….

Từ Trung ương đến địa phương đều thống nhất nhận thức bảo vệ môi trường là sự nghiệp chung của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân.

Để tọa đàm đạt được hàm lượng khoa học cao, các đại biểu đã làm rõ hệ thống cơ sở chính trị - pháp lý và những điểm mới trong Văn kiện Đại hội XIV về vai trò của Đảng trong huy động sự tham gia của người dân đối với quản trị môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu; đặc biệt là việc thực hành dân chủ theo phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” trong bảo vệ môi trường. Thảo luận, đánh giá thực trạng vai trò lãnh đạo của cấp ủy Đảng các cấp tại Đồng Nai trong việc vận động nhân dân bảo vệ rừng, xử lý rác thải và chuyển đổi mô hình nông nghiệp nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu. Đề xuất các giải pháp, cách làm hay, mô hình tốt khả thi để giải quyết các xung đột môi trường và nâng cao năng lực thích ứng cho cộng đồng dân cư.