Tài nguyên đất - lợi thế mới của Đồng Nai

Đó là nền tảng quan trọng để tỉnh thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển cân bằng giữa công nghiệp, đô thị và bảo vệ môi trường sinh thái.

Tài nguyên đất dồi dào, đa dạng

Sau sáp nhập, Đồng Nai trở thành địa phương có diện tích tự nhiên lớn nhất vùng Đông Nam Bộ, với hơn 12,7 ngàn km². Việc mở rộng địa giới hành chính đang và sẽ tạo ra không gian phát triển kinh tế - xã hội liền mạch, đa dạng và vượt trội.

Theo Quy hoạch tỉnh Đồng Nai (cũ), đến năm 2030, tổng diện tích đất tự nhiên của tỉnh là hơn 568 ngàn hécta, trong đó đất nông nghiệp hơn 436 ngàn hécta và đất phi nông nghiệp gần 150 ngàn hécta. Trong khi đó, Quy hoạch tỉnh Bình Phước (cũ) đến năm 2030 xác định tổng diện tích tự nhiên khoảng 687 ngàn hécta, trong đó đất nông nghiệp chiếm khoảng 595 ngàn hécta, đất phi nông nghiệp khoảng 92 ngàn hécta.

Tại cuộc họp rà soát chỉ tiêu sử dụng đất tỉnh phục vụ điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia đến năm 2030 diễn ra ngày 29-7, đồng chí Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, nhận định: Việc sáp nhập tỉnh đã tạo thêm dư địa về nguồn lực đất đai, tăng tiềm năng phát triển công nghiệp, phát triển hạ tầng, đồng thời mở ra không gian cho chuỗi đô thị - thương mại - dịch vụ - logistics. Chủ tịch UBND tỉnh thống nhất chủ trương điều chỉnh giảm đất nông nghiệp để bổ sung cho đất phi nông nghiệp; trong đó lấy Cảng hàng không quốc tế Long Thành làm động lực phát triển.

Từ cơ cấu sử dụng đất của từng địa phương trước đây cho thấy, đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các vùng chuyên canh nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái và hình thành chuỗi giá trị nông sản gắn với công nghiệp chế biến và logistics. Thực tế cho thấy, cả 2 tỉnh cũ đều có thế mạnh sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các loại cây công nghiệp như: điều, cao su, hồ tiêu. Sau sáp nhập tỉnh, ngành nông nghiệp của tỉnh Đồng Nai mới trở thành vùng nguyên liệu quy mô lớn, phục vụ xuất khẩu và chế biến trong nước.

Đất công nghiệp là một trong những điểm sáng nổi bật trong cơ cấu tài nguyên đất của tỉnh Đồng Nai mới với hơn 36 ngàn hécta. Nhiều khu, cụm công nghiệp đã và đang được hình thành; quỹ đất công nghiệp mở rộng không chỉ giúp tỉnh thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, mà còn là cơ sở để phát triển công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao và công nghiệp xanh. Việc hình thành các khu công nghiệp quy mô lớn, có hạ tầng đồng bộ, giao thông thuận lợi cùng với chủ trương chuyển đổi các khu công nghiệp lâu đời trong đô thị ra vùng đất mới sẽ góp phần giảm áp lực lên hạ tầng kỹ thuật, phát triển đô thị và bảo đảm an sinh xã hội.

Đất giao thông, thương mại, dịch vụ đóng vai trò chiến lược trong kết nối vùng và nội tỉnh. Tỉnh có lợi thế hiếm có khi sở hữu sân bay, cảng biển nước sâu và cửa khẩu, tạo điều kiện phát triển giao thông đa phương thức, đặc biệt là đường hàng không, cao tốc, đường sắt, cảng cạn và logistics. Đây là cơ sở cho việc hình thành các trung tâm thương mại, dịch vụ quy mô lớn, phục vụ chuỗi cung ứng công nghiệp và đô thị.

Đất lâm nghiệp cũng là lợi thế đặc biệt của tỉnh Đồng Nai so với các địa phương lân cận. Trên địa bàn tỉnh hiện có khu dự trữ sinh quyển thế giới, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên với đầy đủ 3 loại rừng: đặc dụng, phòng hộ và sản xuất. Đây là tiềm năng để phát triển kinh tế rừng, du lịch sinh thái, khai thác tín chỉ carbon. Đồng thời, rừng giữ vai trò “lá phổi xanh” giúp cân bằng môi trường sinh thái trong quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa.

Điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Hiện tại, đối với một số ngành, lĩnh vực, quy hoạch sử dụng đất của từng tỉnh cũ vẫn phù hợp và tiếp tục được áp dụng. Tuy nhiên, về tổng thể, để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, tỉnh Đồng Nai mới cần điều chỉnh các chỉ tiêu đất cho phù hợp.

Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Tuấn Anh cho biết: Qua rà soát nhu cầu sử dụng đất và quy hoạch của 2 tỉnh trước sáp nhập, sở đã đề xuất UBND tỉnh kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng một số loại đất nhằm bảo đảm hiệu quả khai thác tài nguyên, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh mới.

Cụ thể, chỉ tiêu đất ở toàn tỉnh được đề xuất là gần 49 ngàn hécta, tăng hơn 4 ngàn hécta so với chỉ tiêu của 2 tỉnh cũ cộng lại, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị, giãn dân và xây dựng nhà ở xã hội. Đất khu công nghiệp là hơn 39 ngàn hécta, tăng gần 3 ngàn hécta để đón đầu làn sóng đầu tư vào công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến và logistics.

Đất thương mại - dịch vụ được đề xuất hơn 13 ngàn hécta, tăng 4,5 ngàn hécta nhằm phục vụ phát triển trung tâm thương mại, logistics và dịch vụ đô thị. Đất giao thông là 64 ngàn hécta, tăng gần 6,3 ngàn hécta để đáp ứng yêu cầu phát triển mạng lưới đồng bộ, nhất là hệ thống đường cao tốc, đường vành đai, đường sắt và đường thủy.

Song song với việc tăng diện tích một số loại đất, tỉnh Đồng Nai đề xuất giảm mạnh diện tích các loại đất khai thác tài nguyên có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường. Cụ thể, đất khai thác khoáng sản giảm hơn 78 ngàn hécta, đất năng lượng giảm 15 ngàn hécta, đất trồng lúa giảm hơn 3,2 ngàn hécta. Đáng chú ý, trong cơ cấu đất nông nghiệp, diện tích đất rừng sản xuất điều chỉnh tăng từ hơn 98 ngàn hécta lên hơn 107 ngàn hécta để phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế rừng kết hợp du lịch sinh thái, lâm nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường.

“UBND tỉnh thống nhất với đề xuất điều chỉnh giảm chỉ tiêu sử dụng đất nông nghiệp, nhưng Sở Nông nghiệp và Môi trường cần lưu ý bảo đảm an ninh lương thực đối với đất lúa. Với đất rừng hạn chế tối đa việc chuyển đổi đất rừng đặc dụng, phòng hộ và các loại rừng tự nhiên, trừ trường hợp thực sự cần thiết, cấp bách như Dự án Cầu Mã Đà và tuyến đường kết nối” - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Tấn Đức lưu ý.