Xuất khẩu khoai mì được mùa

Ngoài ra, một trong những khó khăn lớn nhất của nông dân trồng mì vài năm trở lại đây là dịch khảm lá lây lan trên diện rộng. Nhưng vào vụ gieo trồng mới sắp tới, nông dân sẽ có thêm nhiều giống mì kháng bệnh khảm lá với nhiều ưu điểm vượt trội để đưa vào sản xuất.

Theo báo cáo của Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp-Phát triển nông thôn), vụ hè thu năm 2021, diện tích mì của các tỉnh, thành khu vực Nam bộ đạt trên 64 ngàn ha, giảm hơn 2,7 ngàn ha so với cùng kỳ năm ngoái. Nguồn cung nguyên liệu giảm trong khi xuất khẩu mì và các sản phẩm từ mì tăng cao nên vụ thu hoạch năm nay, mặt hàng nông sản này bán được với giá tốt. Khảo sát hiện giá củ mì tươi thương lái thu mua ở tỉnh Tây Ninh, địa phương tập trung nhiều nhà máy chế biến có giá hơn 3 ngàn đồng/kg, các tỉnh thành lân cận có mức giá thu mua dao động từ 2,6-2,7 ngàn đồng/kg. Mức giá này cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm ngoái.

Đây là tin vui cho nông dân trồng mì sắp vào vụ thu hoạch. Ông Trần Quốc Sang, nông dân trồng mì tại xã Trị An (H.Vĩnh Cửu) chia sẻ, gần 1 tháng nữa ông sẽ thu hoạch rẫy mì. Vụ thu hoạch năm nay, tuy ông Sang vẫn lo lắng về năng suất mì bị giảm vì dịch khảm lá nhưng vui nhiều hơn lo vì khảo sát thấy giá mì tăng hơn 1 ngàn đồng/kg so với cùng kỳ năm ngoái. Thương lái cũng tích cực đi thu mua mặt hàng này hơn so với mọi năm vì hiện nay nhiều nhà máy chế biến thiếu nguyên liệu do xuất khẩu mặt hàng này tăng cao so với mọi năm.

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan Việt Nam, trong 9 tháng năm 2021, xuất khẩu mì và các sản phẩm từ mì đạt 2,15 triệu tấn, trị giá trên 856,4 triệu USD, tăng 11,8% về lượng và tăng 26,4% về trị giá so với cùng kỳ năm 2020. Riêng xuất khẩu mì đạt gần 713,6 ngàn tấn, trị giá trên 183,9 triệu USD, tăng 43,4% về lượng và tăng 62,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2020.

Hiện nay, xuất khẩu mì và các sản phẩm từ mì của Việt Nam chủ yếu vẫn phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng này vẫn còn rất lớn khi Việt nam tận dụng được các cơ hội để đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường mà Việt Nam đã có hiệp định thương mại tự do (FTA) như EU, Hàn Quốc, Nhật Bản…Cụ thể, theo Hiệp định Thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) có hiệu lực từ ngày 1-8-2020, tinh bột mì là sản phẩm được cấp hạn ngạch miễn thuế quan (0%) đứng thứ hai sau lúa gạo, với số lượng là 30 ngàn tấn/năm.

Vài năm trở lại đây, nông dân trồng mì gặp rất nhiều khó khăn do dịch khảm lá lan rộng trên cây mì. Để kiểm soát, giảm thiểu mức độ phát sinh, gây hại của dịch này, các địa phương rất quan tâm công tác kiểm dịch nội địa; điều tra, phát hiện kịp thời những diện tích nhiễm bệnh để khoanh vùng, phun thuốc trừ bọ phấn trắng và tiêu hủy nguồn bệnh...Trong đó, giải pháp căn cơ nhất vẫn là tạo ra những giống mì kháng dịch khảm lá.

Từ năm 2019, Bộ Nông nghiệp - Phát triển Nông thôn đã giao cho Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đánh giá và tuyển chọn giống sắn có khả năng chống chịu bệnh khảm lá” thời gian triển từ 2020-2024. Mục tiêu nhằm tuyển chọn được một số giống sắn có khả năng chống chịu bệnh khảm lá và các biện pháp kỹ thuật quản lý bệnh khảm lá sắn nhằm hạn chế ảnh hưởng của bệnh và nâng cao hiệu quả cho người dân trồng sắn.  

Theo đó, thời gian vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm nông nghiệp Hưng Lộc, xã Hưng Thịnh, huyện Trảng Bom (đơn vị trực thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam) đã nhập hàng chục nguồn gen và hàng ngàn dòng lai mới từ các nước về để lai tạo ra giống sắn hoàn toàn kháng bệnh khảm lá với mục tiêu tạo ra các giống mì kháng khảm lá và có những đặc tính quý hiếm của cây mì Việt Nam.  Nhưng vì thông thường để chọn tạo được một giống sắn cần 6-7 năm, trong khi dịch khảm lá sắn do virus đang lây lan rộng và khó có biện pháp kiểm soát. Để nhanh chóng có được bộ giống kháng chuyển giao cho sản xuất, Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc đã được Trung tâm Nông nghiệp nhiệt đới quốc tế (CIAT) hỗ trợ bộ giống kháng bằng con đường nhập nội. Qua 3 vụ khảo nghiệm bước đầu đã tìm được một số giống đáp ứng được các tiêu chí mục tiêu của đề tài. Cụ thể, bộ giống khoai mì TMEB419 có gen kháng bệnh khảm lá nhập khẩu từ châu Phi có nhiều đặc điểm nổi trội như: Năng suất củ tươi đạt từ 38,19 – 42,5 tấn/ha trong điều kiện trồng nhờ nước trời; hàm lượng tinh bột đạt 25,1 -29,3% (năng suất, hàm lượng tinh bột đạt cao hơn mức bình quân của nhiều giống mì đang được nông dân sử dụng nhiều hiện nay). Ngoài ra, giống mì TMEB419 có thân thẳng, tán gọn không phân nhánh, vỏ củ màu nâu, cuống củ ngắn, thịt củ màu trắng thích hợp với nhà máy chế biến và thị hiếu của nông dân.

Bà Phạm Thị Nhạn, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm nông nghiệp Hưng Lộc cho biết: “Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm nông nghiệp Hưng Lộc đang đẩy mạnh việc nhân nhanh và hoàn thiện thủ tục tự công bố lưu hành cho giống TMEB419 để có thể chuyển giao cho bà con trồng mì trong khu vực vào vụ tới. Ngoài ra, Trung tâm cũng đang khảo nghiệm nhiều giống mì kháng dịch khảm lá để đa dạng nguồn giống cung cấp cho nông dân”.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Như Cường, Cục trưởng Cục Trồng trọt cho hay, sau một thời gian nghiên cứu, Viện Di truyền nông nghiệp đã trồng 2 giống HN5 và HN3 chống chịu tốt và kháng với bệnh khảm lá, đã được Cục Trồng trọt công bố lưu hành. Thời gian qua, nhiều tỉnh, thành đang đẩy mạnh việc nhân nhanh, trồng các giống mì chống chịu được dịch khảm lá. Với việc có thêm nhiều giống mì mới kháng bệnh khảm lá sẽ góp phần giảm diện tích sắn nhiễm dịch này trong thời gian tới.