Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ chững lại

Bên cạnh đó, do đặc thù ngành hàng nên việc đáp ứng tiêu chí về xuất xứ nguồn gốc sản phẩm TCMN cũng không dễ dàng. Trong bối cảnh đó, các đơn vị đang phải tích cực để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và khai thác tốt hơn thị trưởng ở sân nhà.

 
Đơn hàng chậm lại

 
Cơ sở sản xuất TCMN Trần Lê Nguyễn của ông Nguyễn Trần Vương ở xã Xuân Định, H. Xuân Lộc chuyên sản xuất các sản phẩm từ lục bình, lá buông để xuất khẩu. Trong thời điểm sản xuất ổn định, cơ sở này mỗi tháng cung ứng gần 1 ngàn sản phẩm gia công cho đối tác xuất khẩu qua các thị trường lớn trên thế giới. Tuy nhiên gần đây, việc “ăn hàng “của đối tác bị giảm lại, từ đó kéo theo công việc sản xuất của đơn vị cũng chịu tác động. Thiếu đơn hàng, đơn vị buộc phải cho nhân công sản xuất cầm chừng bởi sản phẩm làm ra tồn kho còn nhiều. Là cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, những đơn vị công nghiệp nông thôn phụ thuộc nhiều vào đối tác, DN lớn nên chưa có giải pháp ổn thỏa trước mắt.

 
Tương tự, tại cơ sở mây tre lá Thanh Bình đóng chân trên địa bàn xã Hưng Lộc, H.Thống Nhất, ông Nguyễn Văn Hào, chủ cơ sở cho hay cuộc xung đột Nga-Ukraine, mức lạm phát cao tại nhiều quốc gia, đặc biệt tại các thị trường lớn trên thế giới; trong đó có Mỹ và châu Âu đã khiến cho các ngành xuất khẩu bị ảnh hưởng. Khi hàng hóa trở nên đắt đỏ, nhu cầu tiêu dùng về các sản phẩm không thiết yếu sẽ giảm, việc này dẫn đến tồn kho sản phẩm tại các thị trường cao, các nhà nhập khẩu sẽ hạn chế mua hàng. Các sản phẩm TCMN lại không phải là mặt hàng thiết yếu nên giai đoạn này, tương tự sản phẩm gỗ, lượng hàng xuất ra sụt giảm mạnh. Đơn hàng mới chậm được ký kết trong khi lượng hàng tồn cũng chưa giải phóng hết gây khó khăn cho các đơn vị sản xuất.

 
Một DN khác chuyên sản xuất đèn trang trí mỹ nghệ ở Biên Hòa sau khi gặp khó từ thị trường Âu, Mỹ cũng đang từng bước đa dạng hóa thị trường xuất khẩu hơn. Theo chủ DN này, ông đang có chuyến làm việc tại thị trường Úc để tìm kiếm cơ hội xuất khẩu sang đây. Trong những năm tới, việc đa dạng hóa sang các thị trường khác ngoài những thị trường truyền thống cũng là giải pháp để ứng phó với việc đứt gãy nguồn hàng khi có khó khăn xảy ra.

 
Yêu cầu chuẩn hóa về xuất xứ nguyên liệu

 
Một vấn đề nữa đối với ngành TCMN Việt Nam là thách thức gặp phải trong truy xuất nguồn gốc hiện nay. Nếu các mặt hàng không đáp ứng được những yêu cầu từ đối tác thì sẽ không thể đưa vào thị trường châu Âu, Mỹ vì đây là những thị trường xu​ất khẩu trọng điểm và có đòi hỏi khắt khe. Trong khi đó, chất lượng, mẫu mã sản phẩm của Việt Nam so với các nước trong khu vực cũng còn nhiều hạn chế. Do nguồn lực hạn chế và kinh nghiệm trên thị trường thế giới thiếu nên việc phải xuất khẩu qua trung gian cũng khiến cho thu nhập của các đơn vị sản xuất bị ảnh hưởng.

 
Bên cạnh đó, vấn đề truy xuất nguồn gốc hiện đang khiến cho đơn vị gặp khó. Các thị trường trọng điểm và các đối tác đều đã gia tăng yêu cầu chứng nhận nguồn gốc cho sản phẩm của đơn vị. Tuy nhiên có một vấn đề là ông gặp rất nhiều khó khăn trong việc làm thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) vì không có đủ hóa đơn chứng từ. Hiện nay quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm TCMN của nước ta còn rất thấp. Chuỗi cung ứng n​guyên liệu có quá nhiều nhà cung cấp nhỏ và hộ gia đình không có hóa đơn đầu vào hợp lệ. Để có thể phát triển lâu dài, bền vững, bài toán hiện nay của các đơn vị sản xuất là phải cập nhật để hòa mình vào cuộc chơi với thị trường thế giới. DN trong nước cần đảm bảo tuân thủ triệt để các quy định của thị trường quốc tế, đặc biệt là về nguồn gốc xuất xứ, tính hợp pháp của nguyên liệu nếu không muốn bỏ lỡ các cơ hội.