Xây dựng nếp sống văn hóa mới trong cộng đồng

​Thực hiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, các địa phương trên địa bàn tỉnh đã đẩy mạnh xây dựng hương ước, quy ước, phát huy giá trị dân chủ ở cơ sở. Hiệu quả của phong trào này là đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng dân cư không ngừng được nâng cao.

Thực hiện hương ước, quy ước tổ chức lễ hội truyền thống góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc

Hiệu quả của hương ước, quy ước

Là một trong những ấp có nhiều thành phần dân tộc (người Kinh, Hoa, Tày, Nùng, Khơ me và Mường) cùng sinh sống, ấp 2 xã Suối Nho, H.Định Quán có hơn 250 hộ gia đình với 1.190 người sinh sống. Phó ấp 2 Nguyễn Thị Dung cho biết, hơn 5 năm nay, ấp đã xây dựng quy ước, hương ước hoạt động sự giám sát, công nhận của chính quyền. Hương ước, quy ước được thực hiện một cách nghiêm túc, không chỉ quy định nghĩa vụ của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng mà còn định rõ trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ, giúp đỡ lẫn nhau trong đời sống thường nhật.

“Nếu như trước đây trong ấp vẫn còn một số phong tục lạc hậu, mê tín dị đoan… thì nay được ban ấp tuyên truyền, hoạt động này đã chấm dứt. Hàng, hàng quý, ở ấp có bất cứ lễ hội, ma chay hay cưới hỏi, người dân đều tham gia, đến chia vui, chia buồn cùng các gia đình. Mọi người khuyên răn nhau cùng ăn ở hòa thuận, giữ gìn tình làng nghĩa xóm. Các hộ gia đình đều có cam kết không vi phạm quy định trong bản hương ước, quy ước. Nếu vi phạm sẽ bị đưa ra phê bình, kiểm điểm. Ngược lại, nếu thực hiện tốt sẽ được biểu dương và đề nghị khen thưởng” - bà Dung chia sẻ.

Ấp văn hóa Bảo Thị, xã Xuân Định, H.Xuân Lộc có 97% dân số theo các tôn giáo, trong đó Đạo giáo chiếm 92%. Trưởng ấp Nguyễn Quang Khải chia sẻ, từ ngày thực hiện hương ước, quy ước, người dân trong ấp chấp hành rất nghiêm túc.  Ban ấp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức của nhân dân về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hương ước, quy ước trong tự quản cộng đồng.

“Một số quy định của hương ước, quy ước đã được lồng ghép vào các phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nông thôn mới. Cụ thể như, trước đây khi nhà có người thân qua đời, đến 49 ngày, 100 ngày hoặc giỗ đầu…đều phải làm cỗ trả hiếu linh đình thì nay lễ trả hiếu đã tổ chức gọn trong phạm vi gia đình, dòng họ. Khi gia đình có đám tang đều không để quá 48 giờ, ai nấy đều ý thức không mở nhạc quá lớn, quá thời gian quy định” - ông Khải nói.

Theo Bí thư Chi bộ ấp Thọ Phước, xã Xuân Thọ, H.Xuân Lộc Phạm Văn Tân, nhờ chấp hành những quy định, ràng buộc từ hương ước, quy ước nên các vấn đề về an ninh trật tự của ấp luôn được đảm bảo. Mọi việc trong ấp từ việc bài trừ các hủ tục lạc hậu, ngăn chặn bạo lực gia đình đến tham gia xây dựng nếp sống văn hóa mới được bà con đồng lòng thực hiện. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân trong ấp ngày càng nâng cao, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh. Bà con đoàn kết, tích cực tham gia hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước, thực hiện phương châm “Sống tốt đời, đẹp đạo”.

Đẩy mạnh tuyên truyền hương ước, quy ước

Theo Sở VH-TTDL, thực hiện việc hương ước, quy ước trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần duy trì, giữ gìn những phong tục tập quán tiến bộ. Nhiều hương ước, quy ước đi sâu vào từng nếp nghĩ, lối sống của người dân, phù hợp với đặc điểm, tình hình mới của cộng đồng dân cư. Các ấp, khu phố thường xuyên lồng ghép việc thực hiện nếp sống văn minh vào nội dung hương ước, quy ước và gắn với các tiêu chí để bình xét gia đình văn hóa, ấp, khu phố văn hóa.

Người dân ấp văn hóa Bảo Thị, xã Xuân Định, H.Xuân Lộc thực hiện hương ước, quy ước của Ban ấp, ra sức thi đua, xây dựng tuyến đường sáng -xanh - sạch - đẹp

Nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động lồng ghép “quy chế dân chủ” vào xây dựng hương ước, quy ước về nếp sống văn hóa. Chẳng hạn: Thanh niên nam, nữ kết hôn đúng tuổi quy định; thực hiện mô hình thư chúc mừng (đám cưới, chào mừng công dân mới ra đời) hay thư chia buồn đến người dân. Vận động nhân dân tham gia đóng góp các quỹ khuyến học, vì người nghèo, đền ơn đáp nghĩa, xây dựng hệ thống điện thắp sáng, công trình giao thông liên ấp, khu phố... Các quy định trong hương ước, quy ước dần dần được người dân hưởng ứng, tham gia nhiệt tình.

Từ ngày 1-10-2020 Thông tư 04/2020/TT-BVHTTDL về việc quy định biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về xây dựng, thực hiện quy ước, hương ước chính thức có hiệu lực. Sở VH-TTDL đã có văn bản đề nghị các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh triển khai thực hiện thông tư. Tuy nhiên, để thực hiện có hiệu quả xây dựng, thực thi hương ước, quy ước trong đời sống dân cư, các địa phương trong tỉnh mong muốn có thêm các lớp tập huấn hướng dẫn nghiệp vụ xây dựng quy ước, hương ước trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, ngành văn hóa cần có thêm các hoạt động đánh giá lại những phong tục, tập quán xã hội tốt đẹp, nhất là các phong tục của đồng bào các dân tộc để đưa vào quy ước, hương ước sao cho phù hợp với đặc thù từng địa phương. Từ đó, nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động của các phong trào, xây dựng đời sống văn hóa mới tại các ấp, khu phố.

Hòa Bình