Đồng Nai được đánh giá là địa phương phát triển mạnh về kinh tế tập thể, đặc biệt là phát huy được vai trò của mô hình hợp tác xã (HTX) kiểu mới trong phát triển chuỗi liên kết.
Đồng Nai vẫn tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, nâng chất cho các HTX nông nghiệp để các HTX này phát huy vai trò là cầu nối giữa nông dân, doanh nghiệp và Nhà nước trong xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ đáp ứng yêu cầu hội nhập.
HTX ca cao, điều Định Quán (H.Định Quán) đã tổ chức được cánh đồng lớn sản xuất ca cao, có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm với giá tốt.
Phát triển chưa xứng tầm
Thời gian qua, Đồng Nai đã có nhiều HTX kiểu mới hoạt động năng động, hiệu quả không thua gì doanh nghiệp.
H.Thống Nhất là một trong số những địa phương phát triển được nhiều mô hình HTX nông nghiệp kiểu mới hoạt động hiệu quả như: HTX Nông trại Dốc Mơ (xã Gia Tân 3) đầu tư sản xuất hữu cơ và làm du lịch sinh thái; HTX Nông nghiệp Vườn Xanh (xã Xuân Thiện) đã cung cấp các mặt hàng trái cây tươi vào được các hệ thống bán lẻ của các siêu thị lớn như: Mega Market, Co.opmart, Vinmart...
Phó chủ tịch UBND H.Thống Nhất Nguyễn Đình Cương cho biết, địa phương rất chú trọng nhân rộng thêm các mô hình HTX kiểu mới. Tuy nhiên, khó khăn không nhỏ hiện nay là nông dân vẫn chưa mặn mà tham gia vì họ vẫn quen với việc ở đâu giá cao thì bán chứ không quan tâm vào chuỗi, phát triển bền vững. Trong đó có nguyên nhân địa phương chưa có được những HTX uy tín, hoạt động hiệu quả để thực hiện tốt vai trò liên kết nông dân.
Đây cũng là khó khăn chung của các HTX trên địa bàn tỉnh. Các HTX hiện nay vẫn thiếu và yếu, chưa phát triển xứng tầm với yêu cầu hội nhập về cả số lượng và chất lượng. Đến nay, toàn tỉnh có 154 HTX nông nghiệp. Trong đó, chỉ có khoảng 49% hoạt động khá; HTX hoạt động trung bình, yếu vẫn chiếm tỷ lệ cao. Riêng trong năm 2020, mục tiêu của Đồng Nai sẽ thành lập mới 35 HTX nông nghiệp. Tuy nhiên, tính đến tháng 4 năm 2020, toàn tỉnh mới thành lập được thêm 5 HTX nông nghiệp, đạt hơn 14% so với kế hoạch đề ra và chỉ bằng 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Như vậy, Đồng Nai khó hoàn thành chỉ tiêu được Chính phủ giao vào năm 2020, toàn tỉnh phát triển được 200 HTX; tỷ lệ HTX khá, tốt cũng thấp hơn nhiều so với mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp.
Nâng chất hợp tác xã
Những khó khăn chính khiến các HTX nông nghiệp chưa phát triển được như kỳ vọng là về nguồn vốn, mặt bằng sản xuất, nguồn nhân lực có trình độ, khả năng tiếp cận, ứng dụng công nghệ cao còn hạn chế, đầu ra cho sản phẩm gặp khó khăn…
H.Trảng Bom có những vùng chuyên canh cây trồng lớn như: chuối, thanh long, tiêu…Địa phương này đang đẩy mạnh xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ để có đầu ra ổn định cho nông sản. Bí thư huyện ủy Trảng Bom Phạm Xuân Hà cho hay, mục tiêu của địa phương là thu hút doanh nghiệp, HTX tham gia xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ nhưng gặp khó khăn về nguồn vốn, thiếu mặt bằng để đầu tư kho, bãi trong thu hoạch, sơ chế, bảo quản. Huyện rất mong tỉnh hỗ trợ về cơ chế cho HTX tại địa phương tiếp cận gói hỗ trợ vốn để đầu tư dây chuyền thu hoạch chuối tự động vì hiện những thiết bị này chưa có trong danh mục hỗ trợ. Ngoài ra, doanh nghiệp muốn đầu tư nhà xưởng sơ chế, kho lạnh bảo quản tại vùng nguyên liệu nhưng chưa có nguồn quỹ đất cùng là khó khăn không nhỏ cần tháo gỡ.
Góp ý để nâng tầm các HTX đáp ứng được yêu cầu hội nhập, Ông Huỳnh Lam Phương, Trưởng cơ quan đại diện phía Nam Liên minh HTX Việt Nam cho rằng, ngoài việc thụ động chờ sự tháo gỡ, hỗ trợ từ phía Nhà nước, sự tích cực và làm việc hiệu quả của Ban quản trị các HTX có vai trò rất lớn nếu muốn tiếp cận được các chính sách hỗ trợ. Cũng theo ông Phương, vấn đề khiến nhiều HTX gặp khó khăn khi bước ra sân chơi lớn còn ở năng lực đội ngũ quản lý HTX còn hạn chế, nhất là về năng lực quản trị, marketing... Các HTX không nên quá trông chờ sự hỗ trợ từ bên ngoài mà phải tự hoàn thiện, nâng dần nội lực tự thân. Trong đó, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý có vai trò quyết định.
Phan Anh
