Vụ Công ty KL Texwell: Chuẩn bị khởi kiện doanh nghiệp, đòi quyền lợi cho người lao động

Với sự vào cuộc tích cực của tổ chức Công đoàn và các ngành chức năng, đến nay ngoài được chi trả 50% lương từ ngân sách tạm ứng của UBND tỉnh, hơn 80% công nhân Công ty KL Texwell đã được hỗ trợ các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), thai sản và có việc làm mới sau khi chấm dứt hợp đồng lao động với công ty này. Đặc biệt, sau khi được người lao động ủy quyền, Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn - LĐLĐ tỉnh đang tích cực chuẩn bị các bước khởi kiện doanh nghiệp nhằm đảm bảo quyền lợi cho công nhân Công ty KL Texwell. Luật sư Vũ Ngọc Hà, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn tỉnh, đã có cuộc trao đổi xung quanh vấn đề này.​

Sẵn sàng khi được ủy quyền

* P.V: Thưa ông, quá trình chuẩn bị khởi kiện Công ty KL Texwell để đòi quyền lợi cho gần 2.000 công nhân đang được tiến hành như thế nào?

Luật sư Vũ Ngọc Hà, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn tỉnh.

- Luật sư Vũ Ngọc Hà: Hiện tại CĐCS Công ty KL Texwell đã ủy quyền cho Trung tâm tư vấn pháp luật Công đoàn tỉnh tiến hành các thủ tục khởi kiện doanh nghiệp. Đầu tiên phải xác định vụ việc tại Công ty KL Texwell được xử lý theo quy trình của một vụ tranh chấp lao động tập thể về quyền. Do đó, trước khi khởi kiện doanh nghiệp ra tòa phải tiến hành các thủ tục hòa giải ở Phòng LĐ-TBXH, hòa giải không thành mới chuyển đơn đến Chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết và sau đó mới chuyển đơn lên tòa án. Hiện chúng tôi đang tiến hành ở bước nộp đơn yêu cầu hòa giải viên của Phòng LĐ-TBXH huyện Trảng Bom để tiến hành các thủ tục hòa giải. Nếu các bước hòa giải sau đó không thành, trung tâm sẽ khởi kiện ra tòa. Sau khi có bản án có hiệu lực pháp luật của tòa án thì tập thể người lao động sẽ làm đơn xin thi hành án. Cơ quan thi hành án sẽ kê biên toàn bộ tài sản của doanh nghiệp để bán đấu giá, lấy tiền đó để chi trả cho người lao động.

* P.V: Việc khởi kiện Công ty KL Texwell khi chủ doanh nghiệp đã rời khỏi Việt Nam được tiến hành căn cứ vào quy định nào của pháp luật và quá trình khởi kiện có gặp khó khăn gì về pháp lý hay không, thưa ông?

Với trường hợp Công ty KL Texwell, thủ tục pháp lý đối chiếu với quy định pháp lý thì việc khởi kiện khá thuận lợi. Tuy nhiên, có một vấn đề đặt ra là tài sản còn lại của công ty có đủ để thanh toán các khoản nợ lương, BHXH của người lao động hay không. Trong trường hợp số tiền đó đủ để giải quyết lương và BHXH thì sẽ bảo đảm được quyền lợi cho người lao động. Tuy nhiên, nếu số tiền đó không đủ để chi trả thì buộc lòng phải chi trả theo tỷ lệ % số tiền bán đấu giá tài sản của doanh nghiệp, lúc này người lao động phải chịu ít nhiều thiệt thòi. Mặt khác, quá trình khởi kiện đòi quyền lợi cho người lao động trong trường hợp này sẽ mất nhiều thời gian hơn thông thường vì khi xét xử thường sẽ vắng mặt bị đơn (do chủ doanh nghiệp đã rời khỏi Việt Nam). Theo quy định của pháp luật, đối với vụ án lao động, tòa án cấp sơ thẩm sẽ có trách nhiệm giải quyết vụ án trong thời hạn 2 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án, nhưng đối với trường hợp chủ doanh nghiệp không có mặt ở Việt Nam thì tòa sẽ phải mời 2 lần trong các thủ tục tố tụng, đến lần thứ 2 tòa mới tuyên vắng mặt được.

* P.V: Là đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong việc bảo vệ thành công quyền lợi và được sự tin tưởng của người lao động, những luật sư - cán bộ Công đoàn của trung tâm đang thực hiện nhiệm vụ này với tâm thế nào, thưa ông?

- Luật sư Vũ Ngọc Hà: Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn tỉnh đã hỗ trợ bảo vệ quyền lợi cho rất nhiều trường hợp người lao động với các vụ việc có mức độ và tính chất phức tạp khác nhau. Ngay sau khi vụ việc tại Công ty Texwell xảy ra, trung tâm đã theo dõi sát tình hình và luôn trong tâm thế sẵn sàng nhận ủy quyền của người lao động, chuẩn bị các phương án, thủ tục khởi kiện bảo vệ quyền lợi cho người lao động; đồng thời tham mưu cho LĐLĐ tỉnh các phương án giải quyết vấn đề này. Khi đã nhận được ủy quyền của người lao động, trung tâm đã và đang nỗ lực hết mình để làm sao vụ việc có thể giải quyết sớm nhất và mang lại kết quả tốt nhất cho người lao động.

Xử lý hình sự hành vi trốn đóng BHXH

* P.V: Từ vụ việc của Công ty KL Texwell cho thấy, rất cần một hệ thống pháp lý chặt chẽ và đủ mạnh để xử lý và hạn chế doanh nghiệp nợ BHXH, ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động, theo quy định mới của Bộ luật Hình sự (sửa đổi), từ 1-1-2018, các doanh nghiệp trốn đóng BHXH có thể bị xử lý hình sự, ông có thể cho biết rõ hơn điều này?

- Luật sư Vũ Ngọc Hà: Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ 1-1-2018 đã quy định rất rõ cấu thành tội phạm tội trốn đóng các loại BHXH cho người lao động. Theo đó, nếu trốn đóng BHXH cho người lao động, chủ doanh nghiệp có thể lĩnh án tới 7 năm tù, bị phạt 1 tỷ đồng.

Cụ thể, Điều 216 Bộ luật Hình sự (sửa đổi) quy định người nào có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ 6 tháng trở lên, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này; nếu còn vi phạm, phạm tội thì có thể bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt tù từ 2 - 7 năm. Các hành vi vi phạm, phạm tội được nêu làm căn cứ áp dụng chế tài trên gồm trốn đóng bảo hiểm 1 tỷ đồng trở lên, trốn đóng bảo hiểm cho 200 người trở lên…

Ngoài ra, Điều 216 còn quy định phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm với các hành vi trốn đóng bảo hiểm từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng, trốn đóng bảo hiểm cho từ 10 người đến dưới 50 người lao động...

* P.V: Thưa ông, các quy định về xử phạt trốn đóng BHXH tại Bộ luật Hình sự như trên liệu đã tương xứng với hành vi vi phạm và hiện nay chúng ta đã có thể áp dụng quy định này để xử phạt các doanh nghiệp trốn đóng BHXH hay chưa?

- Luật sư Vũ Ngọc Hà: Theo tôi, nếu so với các tội danh khác thì mức án này chưa thực sự tương xứng. Ví dụ như nếu so sánh tội này với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản thì chỉ cần từ 2 triệu đồng trở lên đã phạm tội chiếm đoạt tài sản rồi, nhưng với tội trốn đóng BHXH thì phải không đóng BHXH từ 6 tháng trở lên và số tiền nợ phải từ 50 triệu đồng trở lên. Tuy nhiên quy định xử lý việc trốn đóng BHXH được đưa vào Bộ luật Hình sự là một chế tài rất mạnh, là cơ sở để có thể xử lý hình sự và có tác dụng răn đe rất lớn đối với những doanh nghiệp, cá nhân cố tình trốn đóng.

Mặc dù đã được quy định cụ thể và chính thức có hiệu lực từ ngày 1-1-2018 song đến thời điểm hiện tại vẫn chưa thể áp dụng Bộ luật Hình sự để xử lý doanh nghiệp trốn đóng BHXH được. Bởi đa số doanh nghiệp nợ BHXH với số tiền lớn thường nợ kéo dài từ những năm trước đây nhưng theo quy định những khoản nợ trong thời gian trước khi Bộ luật Hình sự (sửa đổi) chính thức có hiệu lực lại không được tính. Như vậy chỉ những khoản nợ từ năm 2018 mới có cơ sở để xử lý hình sự và doanh nghiệp nợ phải từ 6 tháng trở lên và bị xử phạt hành chính, không khắc phục mới bị xử lý hình sự, trong khi năm 2018 mới bắt đầu được hơn 2 tháng nên hiện tại vẫn chưa thể áp dụng các quy định này và số doanh nghiệp nợ BHXH từ năm 2018 trở về trước vẫn không thể áp dụng xử phạt theo quy định tại Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

* P.V: Xin cám ơn ông!

1.647 công nhân Công ty Texwell có việc làm mới

Chia sẻ với những khó khăn của hơn 1.900 công nhân lao động (CNLĐ) Công ty KL Texwell Vina bị nợ lương, nợ BHXH và mất việc làm do chủ doanh nghiệp bỏ trốn, tổ chức Công đoàn cùng với các ngành chức năng tỉnh đã có nhiều giải pháp bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Trong đó, làm việc với các đơn vị tuyển dụng tạo mọi điều kiện để tất cả công nhân có việc làm, ổn định cuộc sống. Theo LĐLĐ tỉnh, tính đến ngày 14-3, đã có 1.647 CNLĐ được nhận vào làm việc tại 19 doanh nghiệp ở Đồng Nai, Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh.

Trước đó, để tạo thuận lợi cho người lao động của công ty có thể đăng ký hưởng bảo hiểm thất nghiệp, LĐLĐ tỉnh đã kiến nghị UBND tỉnh tạm ứng ngân sách gần 1,4 tỷ đồng để đóng bảo hiểm thất nghiệp và BHXH cho một số lao động nghỉ ốm đau, thai sản. Như vậy, người lao động sẽ được chốt sổ BHXH đến tháng 6-2017 và bảo hiểm thất nghiệp đến tháng 2-2018. Người lao động nghỉ ốm đau, thai sản sẽ được hưởng các chế độ BHXH đầy đủ. Đối với công nhân không đi làm việc có quyền liên hệ với Trung tâm giới thiệu việc làm để đăng ký hưởng bảo hiểm thất nghiệp.

Thảo Nguyên (thực hiện)