Ứng dụng Cách mạng công nghiệp 4.0 trong đào tạo nguồn nhân lực: Những mô hình tiêu biểu

Giáo dục nghề nghiệp tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất của thị trường lao động đã và đang là mục tiêu được các trường, cơ sở đào tạo nghề trong tỉnh hướng tới. Trong đó, việc ứng dụng thành quả khoa học công nghệ và Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) đang là xu hướng tất yếu hiện nay. Từ đó, sản phẩm sau đào tạo của một số cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh đã được thị trường lao động, các doanh nghiệp và tập đoàn kinh tế lớn đón nhận.​

Doanh nghiệp trong nhà trường

Mới đây, tại Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 đã diễn ra lễ ký kết phối hợp giữa nhà trường, Công ty Bosch Rexroth (Tập đoàn Bosch Việt Nam), Tổ chức hợp tác quốc tế Đức (GIZ) và Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (DVET) về lồng ghép các yêu cầu của CMCN 4.0 vào giáo dục nghề nghiệp. Chương trình diễn ra trong 3 năm với tổng mức đầu tư 400.000 euro. Trong đó, Bosch Rexroth đóng góp 200.000 euro thông qua việc lắp đặt phòng thực hành cùng các thiết bị đạt chuẩn công nghiệp 4.0 tại Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2. Đây là dự án hợp tác công - tư trên nền tảng sự tin cậy, phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp trong quá trình đào tạo nhân lực, đồng thời là một phần của chương trình hợp tác phát triển Việt - Đức hướng nghiệp và đào tạo nghề kỹ thuật nhằm hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nhà trường và các bên trong đào tạo, phát triển nhân lực kỹ thuật cao, theo sát nhu cầu của doanh nghiệp trong thời kỳ hội nhập và cách mạng số.

Thạc sĩ Nguyễn Khánh Cường, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 cho biết, nhà trường được Chính phủ hai nước Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức chọn xây dựng thành Trung tâm đào tạo nghề xuất sắc (Centre of Exellence) để đào tạo nhân lực chất lượng cao cung cấp cho thị trường Việt Nam và một số nước khu vực Đông Nam Á. Do vậy, Lilama 2 được Tập đoàn Bosch, GIZ, DVET lựa chọn trở thành đối tác trong hợp tác công - tư về đào tạo nhân lực hướng tới cách mạng 4.0. Điều này tạo thuận lợi cho trường phát huy thế mạnh, tiềm năng trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Mô hình đào tạo xanh hóa tại Trường cao đẳng Cơ giới và thủy lợi.

Thực hiện các cam kết, đến nay, phòng thực hành đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Tại đây, các chuyên gia công nghệ phân tích, thử nghiệm một số mô đun dạy nghề, xây dựng giáo trình, chuẩn bị đội ngũ giáo viên dạy nghề, giáo viên cốt lõi. Ban đầu, phòng thực hành tập trung chủ yếu vào lĩnh vực Kỹ thuật viên cơ điện tử - một trong 4 nghề đào tạo tại Lilama 2 đã được Phòng Thương mại Đức cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn Đức và cũng là nghề sẽ phát triển mạnh trong thời đại số hóa, tự động hóa của CMCN 4.0.

Phòng thực hành đặt tại Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 sẽ thúc đẩy chương trình học ảo (ứng dụng phương pháp học trực tuyến, có hình ảnh động, sử dụng một số công nghệ về cảm biến, thực tế ảo của ngành cơ điện tử). Những chủ đề được đưa ra giảng dạy là thủy lực và khí nén, điều khiển điện, truyền động điện. Phương pháp học này giúp người học biết được quy trình vận hành chung của nhà máy, sự tương tác giữa các khâu, công đoạn trong nhà máy, kết nối thành một mạng lưới. Từ đó giúp người học phân tích được toàn bộ mạng lưới hoạt động của nhà máy.

Giám đốc kinh doanh Công ty Bosch Rexroth Việt Nam Lê Trí Tín cho hay, mô hình nhà máy thông minh đã được các nhà máy của Bosch ứng dụng từ năm 2011. Trong số 270 nhà máy của Bosch trên toàn cầu đã có hơn 100 nhà máy ứng dụng công nghệ 4.0, có những nhà máy tự động hóa hoàn toàn. Riêng nhà máy Bosch ở Long Thành hiện bắt đầu ứng dụng công nghệ này. “Nói một cách khác thì phòng thực hành đào tạo tại Lilama 2 là hình ảnh của một nhà máy, một doanh nghiệp thu nhỏ trong nhà trường để người học có thể tận dụng, phân tích và trực tiếp thao tác các kỹ năng qua môi trường số”, ông Tín nhấn mạnh.

Cũng theo ông Tín, con người vẫn là chủ thể chính để điều khiển máy móc nhưng cần nhiều kỹ năng hơn. Chẳng hạn, một kỹ sư về tự động hóa cần hiểu về công nghệ thông tin, lập trình để có thể nắm bắt sự liên kết, sử dụng liên kết dữ liệu để quản trị, phân tích, vận hành máy móc, thiết bị…

Tiến tới hình thành Trung tâm đào tạo nghề xanh chất lượng cao

Theo TS. Klaus-Dieter Mertineit, nhân lực xanh hay những việc làm xanh sau đào tạo còn phải xác định những rủi ro tiềm ẩn trong môi trường làm việc thông qua ứng xử đúng đắn theo nguyên tắc “3T” (tiết giảm, tái sử dụng và tái chế) trong bảo vệ bền vững để phát triển bền vững. Việc hoàn thành mô đun cơ bản đầu tiên và đưa vào giảng dạy của VCMI sẽ giúp người học nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi đáp ứng nhu cầu thực tiễn hiện nay của sản xuất và tiến tới hình thành Trung tâm đào tạo nghề xanh chất lượng cao.

Xanh hóa đào tạo để phát triển bền vững

Cũng là một đơn vị dạy nghề được đánh giá cao trong thời gian qua và nhận được sự hỗ trợ của GIZ, DVET, Trường cao đẳng Cơ giới và thủy lợi (VCMI) đóng trên địa bàn huyện Trảng Bom đã và đang triển khai mô hình “Xanh hóa trong đào tạo nghề hướng tới phát triển bền vững”. Mới đây, nhà trường đã được DVET và GIZ hỗ trợ tổ chức lễ ra mắt chính thức mô đun cơ bản đầu tiên “Bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng và tài nguyên hiệu quả”. Mô đun cơ bản gồm ba chủ đề: sử dụng năng lượng và tài nguyên hiệu quả; quản lý chất thải và xử lý các chất độc hại đúng cách, thân thiện môi trường. Các chủ đề này được đại diện nhiều doanh nghiệp xác định là những nội dung quan trọng nhất cần tập trung đào tạo trong quá trình xanh hóa dạy nghề. TS. Nguyễn Văn Chương, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trong kỷ nguyên số, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp muốn tồn tại không còn cách nào khác phải đổi mới, ứng dụng những mô hình dạy nghề hiệu quả. “Xanh hóa trong dạy nghề với mô đun cơ bản về bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên là khởi đầu để nhà trường phấn đấu trở thành Trung tâm đào tạo nghề xanh của Việt Nam và khu vực trong tương lai”, TS. Nguyễn Văn Chương nói.

Giám đốc Công ty dịch vụ Quản lý và đào tạo nghề bền vững TS. Klaus-Dieter Mertineit, một trong những đối tác hỗ trợ trực tiếp cho mô đun tại VCMI cho rằng,  mô đun này nếu được triển khai đào tạo bài bản sẽ tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao để thúc đẩy và phát triển xanh hóa nền kinh tế Việt Nam cũng như xây dựng chiến lược phát triển xanh và hành động xanh. TS. Klaus-Dieter Mertineit nhấn mạnh: “Nền kinh tế xanh là nền kinh tế phát thải khí các bon thấp, cho hiệu quả và năng suất lao động cao, tác động vào nền kinh tế, tạo ra những việc làm xanh với đội ngũ nhân lực có trình độ, tay nghề, kỹ năng xanh, nhận thức, tuân thủ các nguyên tắc của nền sản xuất xanh theo tiêu chuẩn quốc tế cũng như phải có kỹ năng xanh liên nghề (phối hợp với các nghề liên quan) trong quá trình sản xuất”.

Cùng với các mô hình trên, các đơn vị dạy nghề: Cao đẳng Kỹ thuật Đồng Nai, Cao đẳng nghề Công nghệ cao Đồng Nai đã và đang thử nghiệm các mô hình dạy nghề ứng dụng thành quả công nghệ 4.0, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại hội thảo “Ứng dụng công nghiệp 4.0 vào giáo dục nghề nghiệp ở Đồng Nai” diễn ra mới đây, các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo thống nhất để có nguồn nhân lực chất lượng cao, các đơn vị phải phối hợp ứng dụng mạnh mẽ thành quả của khoa học công nghệ, công nghiệp 4.0 vào thực tiễn phù hợp từng cơ sở. Việc ứng dụng này sẽ được triển khai từng bước phù hợp với cơ sở vật chất và khả năng của từng ngành nghề mà các trường đang đào tạo. Đó có thể là mô hình mẫu “3 S” của Bàn Kansai được chọn đào tạo điểm tại Trường cao đẳng nghề Công nghệ cao Đồng Nai, Đại học Lạc Hồng hay mô hình hợp tác một số doanh nghiệp trong thực hiện đào tạo nghề cơ khí, cơ điện tử tại Trường cao đẳng Kỹ thuật Đồng Nai…

Thống kê của Sở LĐ-TBXH cho thấy, hiện nay, ngoài những mô hình điểm như Cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2, Cơ giới và thủy lợi, Cao đẳng Kỹ thuật Đồng Nai và Cao đẳng nghề Công nghệ cao Đồng Nai, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn đã và đang hợp tác với các doanh nghiệp để tận dụng những lợi thế trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu CMCN 4.0 phục vụ sản xuất…

N. Trinh