Trung Quốc không còn là thị trường dễ tính với nông sản

Thời gian gần đây, việc xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc gặp nhiều khó khăn, thậm chí không xuất khẩu được. Trong đó có nguyên nhân Trung Quốc siết nhập khẩu, kiểm dịch với trái cây và nhiều mặt hàng nông sản khác nhập khẩu từ các nước với lý do lo ngại dịch bệnh Covid-19.

Thời gian tới, Trung Quốc cũng không còn là thị trường dễ tính trong tiêu thụ nông sản vì từ ngày 1-1-2022, nước này sẽ áp dụng một số chính sách mới khắt khe hơn đối với các mặt hàng nông sản nhập khẩu từ các nước.

 

Chuyển hướng sang xuất khẩu chính ngạch

Theo phản ánh của doanh nghiệp, thương lái xuất khẩu nông sản vào thị trường Trung Quốc, từ đầu năm đến nay, Trung Quốc đã có nhiều thay đổi liên quan đến an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật. Nước này đang tăng các yêu cầu, quy định về an toàn thực phẩm, nguồn gốc, bao bì nhãn mác…với nông sản nhập khẩu.

Tại Hội nghị giao thương trực tuyến nông sản, thực phẩm Việt Nam - Trung Quốc năm 2021, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh cho biết, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu chính của nhiều mặt hàng nông sản, chăn nuôi của Việt Nam. Thời gian qua, việc xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc đã bộc lộ nhiều vấn đề như doanh nghiệp, thương lái Việt Nam chủ yếu vẫn xuất khẩu theo đường tiểu ngạch, phụ thuộc vào các chợ, buôn bán không hợp đồng nên các quy ước quốc tế không có hiệu quả. Trong khi đó, doanh nghiệp Thái Lan mượn cửa khẩu Việt Nam xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc rất nhiều, rất thuận lợi theo đường chính ngạch. Doanh nghiệp Việt Nam nếu vẫn chậm trong việc chuyển sang xuất khẩu kênh chính ngạch, chậm nắm bắt những yêu cầu mới  của Trung Quốc về kiểm soát an toàn thực phẩm, nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa thì sẽ thua ngay trên sân nhà.

Đây cũng là nguyên nhân từ đầu năm đến nay, nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam, trong đó có Đồng Nai như rau quả, sản phẩm chăn nuôi...bị rớt giá, tồn hàng vì xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc gặp khó khăn. Trước đây, Trung Quốc vẫn được xem là thị trường dễ tính, nông sản, sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam chủ yếu xuất khẩu vào thị trường này theo đường tiểu ngạch. Doanh nghiệp, thương lái xuất khẩu vẫn duy trì thói quen buôn bán thời vụ, manh mún thông qua hình thức “trao đổi cư dân biên giới” dù đối mặt với nhiều rủi ro.

Với việc Trung Quốc sẽ áp dụng chính sách mới khắt khe hơn đối với các mặt hàng nông sản xuất khẩu từ các nước, trong đó có Việt Nam thì đây không còn là thị trường dễ tính. Theo đó, cả doanh nghiệp, thương lái đều phải thay đổi phương thức kinh doanh, xuất khẩu để đáp ứng những yêu cầu mới.

 

Chủ động thích ứng

Chỉ ra điểm yếu của nông sản Việt trong xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, ông Paul Le, Phó chủ tịch Tập đoàn Central Retail (chủ đầu tư của hệ thống siêu thị Big C) cho rằng: “Nông sản Việt Nam quá phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc và Việt Nam không phải là người bán mà Trung Quốc họ đang đi mua. Thương lái của họ đến tận nhà vườn tổ chức thu hoạch, đóng gói và họ không mua là mình chết”. Ông Paul Le khuyến cáo, không chỉ doanh nghiệp, thương lái mà chính nông dân Việt Nam cũng nên tìm hiểu, học về cách bán hàng để làm ra sản phẩm đúng nhu cầu thị trường.

Để không rơi vào tình cảnh bị động trước những quy định mới từ phía Trung Quốc, nông sản Việt Nam phải đáp ứng nhiều yêu cầu như: có mã số vùng trồng, vùng nuôi, kiểm dịch động vật - thực vật, quy trình canh tác, bao bì, đóng gói cũng phải theo quy chuẩn...

Ông Võ Văn Vịnh, thương lái tại chợ đầu mối nông sản thực phẩm Dầu Giây (huyện Thống Nhất) nhận xét, sản lượng nông sản, nhất là các mặt hàng trái cây tươi của Việt Nam rất lớn và chủ yếu vẫn bán sang thị trường Trung Quốc. Nhưng đây chưa thể gọi là xuất khẩu vì vẫn đi theo đường tiểu ngạch theo kiểu được chăng hay chớ. “Không chỉ doanh nghiệp, thương lái cần thay đổi mà nông dân cũng phải điều chỉnh về quy trình sản xuất để đảm bảo cả về sản lượng và chất lượng, sản phẩm có mã số vùng trồng” – ông Vịnh nói.         

Phan Anh