Tìm hướng phát triển dự án cảng Phước An

Dự án cảng Phước An do Công ty cổ phần dầu khí đầu tư khai thác cảng Phước An (PAP) làm chủ đầu tư đã được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2009. Trên một diện tích hơn 700 ha dự kiến sẽ có khu liên hợp cảng biển, khu dịch vụ hậu cần và khu công nghiệp hoàn chỉnh. Tuy nhiên, qua 10 năm triển khai, dự án vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là từ khi Tập đoàn dầu khí Việt Nam (PVN) có chủ trương thoái vốn khỏi PAP.​

Mới đây PAP đã có kiến nghị với UBND tỉnh Đồng Nai về việc xin điều chỉnh khu dịch vụ hậu cần cảng biển thành khu công nghiệp (KCN) kết hợp dịch vụ cảng để phù hợp với nhu cầu của các doanh nghiệp trong vùng.

Vẫn còn vướng mặt bằng

Dự án được phê duyệt bao gồm 2 hợp phần chính là cảng Phước An với diện tích 183 ha và khu dịch vụ hầu cần cảng diện tích 550 ha. Theo báo cáo của PAP, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) của toàn bộ dự án đang được thực hiện.

Cụ thể, đối với khu vực xây cảng 183 ha, công ty đã đền bù, GPMB và nhận bàn giao 157,3 ha. Diện tích đất còn lại khoảng 26 ha chưa thực hiện GPMB, trong đó có 7,1 ha của đường ống dẫn khí và 18,6 ha đang chồng lấn với địa phận TP. Hồ Chí Minh. Tại khu vực dự án cảng hiện nay, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đang phối hợp với Đồng Nai để chuẩn bị thủ tục xây dựng cầu Phước An, nối liền các KCN của Nhơn Trạch và cảng Phước An tới cụm cảng Cái Mép - Thị Vải.

Vướng mắc hiện nay là vị trí xây dựng cầu và hành lang bảo vệ an toàn cầu cảng trên thực tế có sự chồng lấn ranh giới an toàn, vi phạm theo quy định của Chính phủ về bảo vệ công trình hàng hải và hành lang an toàn đối với cầu đường bộ. Hiện cảng Phước An và các đơn vị liên quan 2 tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và Đồng Nai đang thống nhất phương án điều chỉnh nhằm dịch chuyển mố cầu cách mép bến ngoài cùng của cảng ít nhất 40m.

Sơ đồ dự án cảng Phước An và khu vực dịch vụ - hậu cần.

Riêng khu dịch vụ hậu cần cảng có diện tích hơn 550 ha, công ty đã thực hiện đền bù GPMB xong khoảng hơn 57 ha. Diện tích phần còn lại khoảng 490 ha, công ty đang cùng với các cơ quan chuyên môn của địa phương triển khai công tác đền bù, GPMB.

Để cảng Phước An khai thác thuận lợi, tỉnh sẽ đầu tư tuyến đường kết nối vào cảng. Hiện công tác đền bù GPMB cơ bản hoàn thành. Trong đó, có hơn 32 ha của đoạn 1 từ đầu đường 319 đến nút giao với cao tốc Bến Lức - Long Thành đã bàn giao lại UBND tỉnh để đầu tư xây dựng bằng vốn ngân sách. Đoạn 2 từ nút giao với cao tốc Bến Lức - Long Thành đến cảng Phước An dự kiến sẽ được kêu gọi đầu tư theo hình thức BOT.

Tổng giám đốc PAP Hoàng Sỹ Quyết cho biết, công tác GPMB khu vực xây cảng Phước An dự kiến sẽ hoàn thành trong năm 2019. Các hạng mục xây dựng cảng thuộc giai đoạn 1 cũng sẽ được thực hiện nhằm đưa cảng Phước An vào vận hành, khai thác vào năm 2021. Đồng thời, công ty cũng đang triển khai các thủ tục để di dời tuyến ống dẫn khí ra khỏi phạm vi dự án cảng.

Xin chuyển đổi công năng đầu tư 

Theo PAP, khu dịch vụ hậu cần cảng có diện tích lên tới 550 ha nằm ngay sát cảng có nhiều lợi thế để thu hút doanh nghiệp đầu tư. Trước đây, khu này được định hướng trở thành khu dịch vụ, hậu cần gắn liền với các hoạt động của ngành dầu khí. Tuy nhiên, hiện nay Tập đoàn dầu khí Việt Nam đang thoái vốn khỏi PAP, do đó nhu cầu sử dụng đất cho các dịch vụ dầu khí trở nên không còn phù hợp.

Bên cạnh đó, phần diện tích xây dựng cảng với diện tích 183 ha cạnh khu dịch vụ 550 ha này được quy hoạch đồng bộ, cơ bản đáp ứng nhu cầu lưu kho bãi cho hàng hóa ra vào cảng Phước An. (Trong khu vực hiện nay cũng đã có nhiều dự án cảng ICD đóng vai trò như khu dịch vụ hậu cần cảng phục vụ cho nhóm cảng biển số 5. Chỉ tính riêng ở Đồng Nai hiện đã có hơn 233 ha đất dịch vụ logistics, vượt quy hoạch đã được duyệt).

Từ những vấn đề trên, PAP kiến nghị tỉnh chấp thuận cho đơn vị chuyển đổi khu dịch vụ hậu cần cảng 550 ha nói trên thành KCN kết hợp dịch vụ hậu cần cảng. Với sự điều chỉnh này, công năng chủ yếu sẽ là đất công nghiệp cho thuê, phần dịch vụ hậu cần dự trữ cho tương lai.

Cụ thể, trong 550 ha sẽ bố trí gần 200 ha cho dịch vụ hậu cần cảng. Khu dịch vụ này sẽ bao gồm hệ thống dịch vụ kho bãi hàng hóa, dịch vụ cảng, ga tàu trung chuyển… phục vụ các hoạt động giao thông vận tải, logistics cho khu vực cảng Phước An đến các KCN trong khu vực và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Hơn 350 ha còn lại, PAP xin được điều chỉnh thành KCN nhằm quy hoạch thu hút các ngành nghề tương tự nhóm ngành nghề đã được phép thu hút đầu tư vào KCN Nhơn Trạch hiện hữu như: nhà máy điện, vật liệu xây dựng, cơ khí, điện tử, sản xuất hàng tiêu dùng, chế biến nông sản thực phẩm… Đặc biệt ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, sản xuất vật liệu mới, dự án tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường. KCN sẽ được đầu tư hệ thống xử lý nước thải, thực hiện việc phát thải ra môi trường đảm bảo đúng yêu cầu, tuân thủ các tiêu chuẩn và quy định của Nhà nước.

Đề xuất này của PAP cơ bản được các sở, ngành thống nhất về chủ trương song yêu cầu cần phải rà soát lại để phù hợp và tuân thủ đúng các quy định của pháp luật cũng như các quy hoạch trong khu vực. Theo Giám đốc Sở Kế hoạch - đầu tư Hồ Văn Hà, cần đánh giá rõ thực trạng quy mô, diện tích chuyển đổi theo đúng quy định của Luật Quy hoạch. PAP cũng như đơn vị tư vấn cần nghiên cứu sâu, phân tích có luận cứ khoa học về việc chuyển đổi này có đáp ứng các điều kiện của việc bổ sung KCN theo các nghị định, quy định của Chính phủ hay không? Việc điều chỉnh quy hoạch này không chỉ phục vụ nhu cầu hiện tại mà còn đảm bảo khu dịch vụ hậu cần cảng đáp ứng đủ quy mô, công suất phục vụ cảng đến năm 2035 và tầm nhìn đến năm 2050.

Để tháo gỡ khó khăn, tìm hướng phát triển phù hợp cho cảng Phước An, Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Quốc Thái yêu cầu việc đầu tư dự án, chuyển đổi công năng phải được nghiên cứu, triển khai theo đúng quy định pháp luật. Chủ đầu tư và các sở, ngành rà soát lại hồ sơ, tổng hợp kiến nghị, báo cáo UBND tỉnh để trình Tỉnh ủy trước khi Trung ương xem xét phê duyệt.

Cảng Phước An nằm trong nhóm cảng biển số 5 - Hệ thống cảng biển khu vực TP. Hồ Chí Minh - Đồng Nai - Bà Rịa - Vũng Tàu, khu vực có lượng hàng container chiếm 70%, hàng tổng hợp chiếm 50% lượng hàng thông qua cảng biển cả nước. Theo quy hoạch nhóm cảng biển số 5 cũng như điều chỉnh quy hoạch chung đô thị mới Nhơn Trạch đến năm 2035, tầm nhìn 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, cảng Phước An đóng vai trò trung tâm trong hệ thống các cảng ở khu vực. 

Văn Gia