Thúc đẩy đổi mới sáng tạo khởi nghiệp

Năm 2019 là năm tăng tốc để thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2016 - 2020), UBND tỉnh đã chỉ đạo các cấp, ngành, địa phương triển khai thực hiện tốt các nhiệm vụ đột phá trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.  Ðặc biệt, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trở thành một điểm nhấn, nhiệm vụ đột phá cần tập trung triển khai. Trong đó, chú trọng xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp lành mạnh, tạo điều kiện ươm mầm và phát triển các doanh nghiệp khởi nghiệp, tăng cường năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.​

Hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp

Ðồng Nai là địa phương được đánh giá có nhiều cơ hội để tạo dựng cộng đồng doanh nghiệp khởi nghiệp mạnh. Trong đó có lợi thế gần kề TP. Hồ Chí Minh, phát triển mạnh về công nghiệp với nhu cầu về các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ rất phong phú. Mặt khác Ðồng Nai cũng là thị trường tiềm năng của các sản phẩm, loại hình dịch vụ.

Mô hình khởi nghiệp trồng rau thủy canh của thanh niên TX. Long Khánh.

Tuy nhiên, trên thực tế, phong trào đổi mới sáng tạo khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn chỉ ở bước sơ khai. Theo đó, chưa có các hoạt động kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp với các tỉnh, thành trong khu vực cũng như liên kết vùng. Bên cạnh đó, hoạt động khảo sát, điều tra và đánh giá tổng quan về thực trạng khởi nghiệp chưa được chú trọng. Việc kết nối với các Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp hoặc Quỹ đầu tư mạo hiểm hỗ trợ sinh viên, thanh niên khởi nghiệp kinh doanh còn hạn chế...

Ðể từng bước cụ thể hóa mục tiêu, chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh, cuối năm 2018, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh Ðồng Nai giai đoạn 2018 - 2023. Nỗ lực này nhằm mục tiêu đưa chỉ số khởi nghiệp của tỉnh tăng hơn 20% sau 5 năm, hỗ trợ 30 dự án khởi nghiệp sáng tạo, xây dựng được 5 dự án ươm tạo doanh nghiệp khoa học - công nghệ.  Giám đốc Sở KH-CN Nguyễn Thị Hoàng, đơn vị được tỉnh giao chủ trì thực hiện kế hoạch cho biết, nội dung chính mà Kế hoạch hướng tới là hỗ trợ hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp và thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp sáng tạo; hỗ trợ thúc đẩy thông tin tuyên truyền về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khoa học công nghệ.

Cụ thể, sẽ có 7 dự án được triển khai, trong đó có dự án hỗ trợ hạ tầng cơ sở vật chất cho hệ sinh thái khởi nghiệp và cộng đồng khởi nghiệp; bao gồm không gian thực hiện các hoạt động dịch vụ, văn phòng, thực nghiệm, thư viện, phòng họp, hội trường. Tuy nhiên, hiện Sở KH-CN vẫn đang tìm địa điểm thích hợp để có thể triển khai không gian này.

Ðặc biệt, chương trình cũng sẽ cấp vốn 400 triệu đồng/mỗi dự án cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học - công nghệ để đa dạng hóa sản phẩm hoặc phát triển công nghệ mới có sức cạnh tranh trên thị trường. Việc hỗ trợ vốn sẽ được lồng ghép triển khai trong cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo” tỉnh Ðồng Nai được tổ chức hằng năm. Các tổ chức, nhóm cá nhân và cá nhân có ý tưởng, dự án khởi nghiệp đều có thể tham gia dự thi. Riêng doanh nghiệp khởi nghiệp phải có thời gian hoạt động không quá 5 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Cuộc thi khuyến khích các ý tưởng, dự án khởi nghiệp tham gia thuộc các ngành, lĩnh vực theo định hướng phát triển của tỉnh; dự án ứng dụng công nghệ như: công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ năng lượng mới…

Cùng với đó, Hội đồng tư vấn, điều phối mạng lưới khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Ðồng Nai giai đoạn 2018 - 2023 được thành lập do Phó chủ tịch UBND tỉnh Trần Văn Vĩnh làm chủ tịch cũng sẽ nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách để xây dựng mạng lưới khởi nghiệp của tỉnh; chủ trì các sự kiện khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên địa bàn.

Cần quan tâm đến sở hữu trí tuệ

Sở hữu trí tuệ đang được nhắc đến nhiều hơn trong khởi nghiệp, nhất là trong xu thế hội nhập sâu và toàn diện như hiện nay. Tạo dựng được một hệ thống bảo hộ Sở hữu trí tuệ mạnh và hoàn thiện là nhân tố không thể thiếu trong chiến lược phát triển kinh tế dài hạn của bất kỳ doanh nghiệp nào. Ðây đồng thời là đòi hỏi bắt buộc trong quá trình hội nhập kinh tế. Thế nhưng, vấn đề bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ lại ít được các startup quan tâm. Nếu tính đến quá trình kinh doanh lâu dài, điều này sẽ để lại nhiều hệ lụy cho doanh nghiệp.

Tại Ðồng Nai, riêng trong năm 2018, có hơn 3.000 doanh nghiệp mới thành lập nhưng chỉ có hơn 100 doanh nghiệp đăng ký quyền sở hữu trí tuệ (thông qua Sở KH-CN). Ðây là điều đáng quan tâm, bởi quyền bảo hộ sở hữu trí tuệ ảnh hưởng tới sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, quyền bảo hộ chỉ thuộc về doanh nghiệp đăng ký trước chứ không phải doanh nghiệp  sử dụng trước.

Theo luật sư Nguyễn Ðặng Minh (Công ty Quốc Tế Blue Pisces), các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhất là các doanh nghiệp khởi nghiệp thường là những người trẻ, khi tham gia vào thị trường họ có những sáng tạo của riêng mình để tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này lại gặp phải một số vấn đề lớn đó là vốn, kinh nghiệm và mối quan hệ. Khi tham gia vào thị trường và tung ra những sản phẩm, dịch vụ mới họ có nhiều khả năng bị các doanh nghiệp khác, cụ thể là những doanh nghiệp lớn sao chép sự sáng tạo đó. Ðương nhiên, với kinh nghiệm, quan hệ tốt hơn với các nhà phân phối chính hoặc tiếp cận với các nguồn nguyên liệu thô rẻ hơn, nguồn vốn lớn khiến các doanh nghiệp này có thể sản xuất một sản phẩm tương tự hoặc giống hệt với giá thành rẻ hơn, tạo áp lực lên nhà sáng tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ. Hậu quả là những nhà sáng tạo ban đầu có thể sẽ bị đẩy ra khỏi thị trường trong khi những doanh nghiệp khác lại được hưởng lợi từ chính những sáng tạo của những doanh nghiệp khởi nghiệp.

Giám đốc Sở KH-CN Nguyễn Thị Hoàng cho rằng, chi phí đăng ký sở hữu trí tuệ không cao nhưng các doanh nghiệp khởi nghiệp lại chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của quyền sở hữu trí tuệ. Hàng năm, Sở KH-CN đều có các hình thức tuyên truyền nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp khởi nghiệp trong vấn đề  quyền sở hữu trí tuệ đối với sự phát triển của doanh nghiệp. Trong chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, ngoài hỗ trợ quản lý chất lượng tiên tiến, đổi mới công nghệ, đơn vị còn chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký xác lập quyền sở hữu, về tư vấn lẫn thủ tục đăng ký.

P.V