Thách thức phát triển nông nghiệp bền vững

Chương trình trên đặt ra nhiều mục tiêu cao về mức tăng trưởng, về chất để ngành nông nghiệp hướng đến sự bền vững. Đây là thách thức không nhỏ trong tình hình lạm phát khiến chi phí sản xuất tăng cao, đầu ra bấp bênh khiến chuỗi liên kết bị đứt gãy…

Chương trình phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030 đặt ra nhiều mục tiêu như: Phát triển tích hợp, đa ngành, có điều phối liên kết vùng, liên kết ngành gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, hiệu quả, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của vùng; tận dụng tối đa các cơ hội và lợi thế trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế để thúc đẩy phát triển sản xuất, mở rộng thị trường nông sản.

Xây dựng nền nông nghiệp đa chức năng, vừa sản xuất nông sản hàng hóa vừa kết hợp phát triển du lịch sinh thái và tạo cảnh quan môi trường tốt đẹp cho con người; nông sản phải được sản xuất theo tiêu chuẩn GAP; áp dụng công nghệ cao trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp, từ chọn, tạo, sản xuất giống đến sản xuất và chế biến, bảo quản, tiêu thụ nông sản.

Đặc biệt chuyển hướng sang sản xuất sạch, sản xuất hữu cơ được chú trọng đẩy mạnh. Mục tiêu đến năm 2025, tỷ lệ giá trị sản phẩm được sản xuất theo quy trình sản xuất tốt (GAP) hoặc tương đương đạt trên 25%; tỷ lệ giá trị sản phẩm nông lâm thủy sản được sản xuất dưới các hình thức hợp tác và liên kết đạt 50%; tỷ lệ giá trị sản phẩm nông sản ứng dụng công nghệ cao đạt tối thiểu 50%; tỷ lệ hợp tác xã nông nghiệp hoạt động hiệu quả đạt tối thiểu 80%.

Về xã hội, chất lượng cuộc sống của cư dân nông thôn được nâng cao, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt 80 triệu đồng/người/năm và tăng lên 108 triệu đồng/người vào năm 2030.

Xuất khẩu trái cây tươi gặp khó, câu chuyện chặt trồng lại thành vấn đề thời sự nóng ở nhiều vùng quê như nông dân Bình Thuận lại đua nhau chặt bỏ cây thanh long. Đâu đó ở nhiều vùng quê của Đồng Nai, nông dân đã và đang tiếp tục việc chặt điều, chặt xoài… vì giá bán thấp để chuyển sang những cây trồng khác. Câu chuyện chặt-trồng, trồng-chặt luẩn quẩn mãi vẫn chưa hết tính thời sự ở những vùng quê là rào cản không nhỏ cho sự phát triển nông nghiệp bền vững theo mục tiêu đã đặt ra; nhất là trong giai đoạn thị trường nông sản liên tục xảy ra cảnh ùn ứ do ảnh hưởng của dịch Covid-19 khiến việc xuất khẩu bị đình đốn.  

Chính vì những tồn tại trên, nông nghiệp, nông thôn và nông dân nước ta hiện vẫn còn nhiều tồn tại như: tăng trưởng nông nghiệp có xu hướng chậm lại, chưa bền vững; nhiều vật tư đầu vào sản xuất phụ thuộc vào thị trường nhập khẩu; công nghiệp chế biến phát triển chậm, tổn thất sau thu hoạch còn cao, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị còn hạn chế, thị trường chưa vững chắc; kết quả xây dựng NTM ở một số địa phương chưa thực sự bền vững...Những hạn chế trên được bộc lộ rõ hơn trong tình hình biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh, thiên tai, dịch bệnh ngày càng phức tạp; lạm phát đang lan rộng trên toàn cầu; hậu quả và tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19… đều đang tiếp tục ảnh hưởng nặng nề đến nông nghiệp, nông thôn, nông dân.

Theo đó, chuyển đổi sản xuất an toàn, sản xuất hữu cơ là mục tiêu được tỉnh quan tâm đẩy mạnh. Cụ thể, tỉnh đặt ra mục tiêu cao trong việc chuyển hướng, chuyển đổi sản xuất an toàn, sản xuất hữu cơ cao. Diện tích cây ăn quả đạt 75 ngàn ha với 500ha đạt chứng nhận hữu cơ; diện tích cây công nghiệp đạt 86 ngàn ha với 630ha đạt chứng nhận hữu cơ; diện tích gieo trồng rau 18 ngàn ha, diện tích hữu cơ đạt 200 ha. Chăn nuôi đạt chứng nhận về nông nghiệp hữu cơ với heo là 5 ngàn con, gia cầm 200 ngàn con, bò 800 con, mật ong khoảng 100 tấn, yến 300 kg. Hình thành 7-10 vùng nuôi trồng thủy sản đạt tiêu chuẩn VietGAP với quy mô diện tích đạt 150ha; xây dựng các vùng nuôi trồng thủy sản hữu cơ với diện tích mặt nước đạt 200ha. Những mục tiêu trên tiếp tục được nâng cấp lên mức cao hơn đến năm 2030.

Tuy nhiên, nếu chương trình này triển khai theo phong trào sẽ gây lãng phí tiền bạc và công sức của nông dân. Vì thực tế, nông sản sạch vẫn chưa được thị trường nhận diện và được trả giá xứng đáng đang là “nút thắt” lớn cho việc triển khai đồng loạt chương trình này.

Phan Anh 

Khó khăn về thị trường do ảnh hưởng dịch Covid-19, việc củng cố, nâng chất hoạt động của các HTX cũng gặp nhiều hạn chế, khó khăn. Theo phản ánh của nhiều địa phương, chỉ tiêu thành lập mới HTX nông nghiệp chưa đạt; hiệu quả hoạt động của nhiều HTX nông nghiệp cũng chưa cao; các hình thức tổ chức sản xuất cũng chậm đổi mới…Theo đó, vai trò của HTX vẫn còn mờ nhạt, chưa thật sự trở thành một trong những mắc xích quan trọng để xây dựng chuỗi liên kết trong sản xuất hàng hóa lớn, bền vững như kỳ vọng.