Tăng tranh chấp khiếu kiện do công ty nợ Bảo hiểm xã hội của người lao động

(CTT-Đồng Nai) Theo các cơ quan chức năng, thời gian qua, tình trạng tranh chấp giữa công ty và người lao động liên quan đến bảo hiểm xã hội (BHXH) đang diễn ra khá phổ biến. Điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động và là một trong những nguyên nhân phát sinh nhiều vấn đề phức tạp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và an ninh trật tự xã hội.

Các vụ tranh chấp này đa phần đang được tòa án nhân dân (TAND) các cấp tiếp nhận, thụ lý và nỗ lực giải quyết nhằm mang lại quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động.


Khổ vì không chốt được sổ bảo hiểm

Liên tiếp trong những ngày gần đây, tại TAND H.Vĩnh Cửu có rất nhiều người lao động tập trung đến tòa để được giải quyết, hướng dẫn làm đơn khởi kiện liên quan đến BHXH. Đa số là tình trạng các công ty ngừng hoạt động đột xuất và người lao động đã không được đóng tiền BHXH trong suốt một thời gian dài. Điều này đã khiến cho nhiều người rơi vào cảnh thất nghiệp, thiếu thốn nghiêm trọng.

Ngồi tại hành lang của TAND H.Vĩnh Cửu từ sáng, bà Nguyễn Thị Hà (44 tuổi, ngụ xã Thạnh Phú, H.Vĩnh Cửu) cầm trên tay tờ đơn khởi kiện với vẻ mặt rất mệt mỏi. Bà nói trong suốt thời gian vừa qua vì quá lo lắng không thể rút được BHXH mà bà dường như lo lắng mất ăn mất ngủ.

Bà Hà kể lại, từ năm 2015, bà xin vào làm việc cho Công ty M.T.M. (xã Tân An, H.Vĩnh Cửu) và công việc ổn định với nguồn thu nhập đủ nuôi sống gia đình. Cho đến tháng 11-2022, bỗng nhiên công ty thông báo đóng cửa và cho công nhân thôi việc không được bồi thường.

Điều đáng nói là khi bà Hà đi đến cơ quan BHXH để mong rút được tiền bảo hiểm trang trải cuộc sống thì lại được trả lời là công ty trong một thời gian dài trước đó không nộp BHXH cho bà Hà nên không chốt được sổ bảo hiểm và không thể rút tiền. Vừa thất nghiệp lại vừa không có tiền BHXH để trang trải cuộc sống hằng ngày khiến cho gia đình chị Hà rơi vào cảnh nợ nần, khốn đốn khi phải nuôi 3 đứa con nhỏ.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Thanh Xuân (47 tuổi, ngụ xã Tân An, H.Vĩnh Cửu) đã làm cho công ty N.T.M từ năm 2014 với công việc hằng ngày vẫn làm ổn định. Cho đến cuối năm 2022 thì công ty thông báo cho toàn bộ công nhân nghỉ việc, trong đó có bà Xuân. Vì để lo cho kinh tế của gia đình thì ngay sau khi bị cho nghỉ việc, bà Xuân liền đi xin việc ở công ty khác. Thế nhưng, do công ty cũ không đóng bảo hiểm và không trả sổ bảo hiểm cho bà Xuân. Do đó, bà Xuân cũng không có cách nào để xin đi làm được ở những công ty khác.

“Sau khi biết công ty nợ BHXH tôi rất bàng hoàng và lo lắng vì trong suốt những năm qua tôi làm việc và vẫn bị trừ bảo hiểm hàng tháng. Những tưởng về già sẽ có số tiền lớn nào ngờ lại không rút được. Tôi hy vọng sau khi được TAND H.Vĩnh Cửu thụ lý, giải quyết tranh chấp thì có thể sớm lấy lại được số tiền trong BHXH của mình”- Bà Xuân bộc bạch.

Ngoài ra trên địa bàn H.Vĩnh Cửu nói riêng và các địa phương khác cũng diễn ra rất nhiều trường hợp công ty ngưng hoạt động và cho công nhân nghỉ việc nhưng không đóng bảo hiểm và chốt sổ cho công nhân. Điều này khiến cho nhiều người lao động rơi vào tình trạng vừa thất nghiệp, vừa không có tiền sống lại không thể xin vào công ty khác để làm việc.

Nỗ lực bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động

Tình trạng công ty phá sản, ngừng hoạt động trong thời gian vừa qua diễn ra khá phổ biến. Bên cạnh một số doanh nghiệp giải quyết chế độ thất nghiệp và hỗ trợ chốt sổ, đóng tiền bảo hiểm đầy đủ cho công nhân thì vẫn còn một số công ty bỏ mặc người lao động. Từ đó dẫn đến phát sinh nhiều những tranh chấp, khiếu kiện liên quan đến BHXH.
Theo thẩm phán Bùi Bá Diễn, Chánh án TAND H.Vĩnh Cửu cho hay, nguyên nhân dẫn đến tranh chấp khiếu kiện liên quan đến BHXH tăng là do thời gian gần đây trên địa bàn liên tục xảy ra tình trạng công ty ngừng hoạt động, người lao động rơi vào cảnh không được đóng BHXH và công ty không chốt sổ bảo hiểm cho công nhân. Từ đó, những người lao động không thể lấy tiền BHXH để trang trải cuộc sống. Với thực trạng này, rất nhiều người đã đến tòa án khởi kiện yêu cầu công ty đóng BHXH cho mình.

Trước những sự việc tranh chấp xảy ra, lực lượng ngành tòa án đã thiếu nay còn quá tải hơn. Bởi lẽ theo thẩm phán Bùi Bá Diễn, những người lao động thiếu người hướng dẫn nên đơn khởi kiện và nộp bổ sung giấy tờ không đúng theo quy định. Mỗi đợt khởi kiện liên quan đến bảo hiểm xã hội sẽ có từ 40 người đến hàng trăm người lao động tham gia khởi kiện đòi quyền lợi. Từ đó, ngành tòa án phải tập trung hướng dẫn người dân và thụ lý đơn để mong sớm đưa vụ việc tranh chấp ra xét xử, giải quyết dứt điểm các vấn đề phát sinh trong tranh chấp BHXH, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động.

Tuy nhiên, thông thường bị đơn là các công ty đã không còn hoạt động, chủ cơ sở cũng bỏ đi nơi khác hoặc không xuất hiện tại nơi ở dẫn đến việc tòa án không thể tống đạt văn bản tố tụng cho họ. Để giải quyết được những vụ án này thì cán bộ tòa án phải đi lại nhiều lần để tiến hành niêm yết các văn bản tố tụng, rất mất nhiều công sức, thời gian.

Cũng theo một thẩm phán TAND TP.Biên Hòa, thông thường khi xảy ra tranh chấp giữa người lao động và công ty thì sẽ được tiến hành thương lượng, các bên đàm phán để hàn gắn mâu thuẫn, bất đồng phát sinh về vấn đề bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, hiện nay trong các vụ việc, chủ công ty đều chuyển đi nơi khác nên người lao động phải nhờ đến các cơ quan tố tụng để kiện tụng và xét xử vắng mặt khi bị đơn không tham gia phiên tòa.

Do đó, theo các cơ quan chức năng, khi phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp giữa người lao động và công ty thì cần bình tĩnh và cùng nhau gỡ rối những vấn đề đang xảy ra. Trong trường hợp hai bên không có tiếng nói chung thì phải nhờ đến các cơ quan khác như liên đoàn lao động hoặc cơ quan hỗ trợ pháp lý để được hướng dẫn giải quyết. Trong trường hợp các bên hòa giải không thành thì cần tiến hành làm đơn yêu cầu tòa án thụ lý, giải quyết vụ việc, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động.