“Quả ngọt” của giáo dục kỷ luật tích cực

Với đề tài “Kinh nghiệm làm tốt công tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học bằng phương pháp giáo dục kỷ luật tích cực”, cô Vũ Thị Mận (Trường tiểu học Tân Phong B, TP. Biên Hòa) đã giành giải ba trong cuộc “Phát huy sáng kiến sáng tạo trong lao động và học tập” tỉnh Đồng Nai năm 2017. Giải thưởng chính là một sự khẳng định cho phương pháp giáo dục đúng đắn mà bản thân cô Mận và Trường tiểu học Tân Phong B đang áp dụng.​

Không để học sinh “đứng bên lề” lớp học

Thông thường, khi học sinh vi phạm nội quy, hầu hết các giáo viên thường phải dùng đến hình phạt. Nhưng không phải hình phạt nào cũng có thể khiến học sinh từ bỏ hành vi xấu và hình thành được những thói quen tốt. Vì vậy, điều đầu tiên cô Mận nghĩ đến là phải thay đổi ứng xử trong lớp học. Cô không áp đặt nội quy cho học sinh mà để các em cùng tham gia xây dựng, thiết kế, viết bản nội quy. Với những nội quy do chính mình đặt ra, các em dễ dàng chấp nhận và sẵn sàng tuân thủ, không có cảm giác bị ép buộc.

Cô Vũ Thị Mận nhận giải thưởng “Phát huy sáng kiến sáng tạo trong lao động và học tập” tỉnh Đồng Nai năm 2017.

Ðể tạo mối quan hệ thân mật với học sinh, cô sẽ cùng làm với học sinh các công việc như: lau chùi nền nhà, cửa lớp học, sơn lại tường, cắt dán, trang trí lớp họ,c trang trí bảng chữ đẹp, làm báo tường… Bên cạnh đó, giáo viên phải thường xuyên khen ngợi, không chê bai học sinh. Giáo viên nên khen ngợi những cố gắng của học sinh, dù là nhỏ nhất; kể cho học sinh nghe những mẩu chuyện các gương sáng về tiết kiệm thời gian, công sức làm việc cho xã hội, văn hóa xếp hàng, giữ trật tự nơi công cộng…

Giáo viên cũng cần chú ý tìm hiểu vấn đề khó khăn của học sinh, tăng cường sự tham gia của học sinh trong việc bày tỏ ý kiến. Ðể học sinh cảm thấy được lắng nghe và tôn trọng, được trực tiếp tham gia làm và kiểm tra những việc có liên quan. Ðối với những học sinh có khó khăn thì trao đổi, tổ chức cho các em tham gia hoạt động phù hợp với sở thích, năng lực. Ðặc biệt, giáo viên cần tạo sự bình đẳng trong học tập, vui chơi, không để có học sinh nào bị “đứng bên lề” lớp học.

Phạt học sinh… đọc sách

Khi một học sinh vi phạm nội quy, giáo viên cần đưa ra những hình thức, biện pháp sư phạm phù hợp. Giáo viên phải nói rõ sai phạm của học sinh, không gây căng thẳng khi phạt. Tuyệt đối không sử dụng hình phạt mang tính bạo lực, chê bai, hạ thấp nhân phẩm… khiến các em cảm thấy mình là kẻ vô dụng, bỏ đi. Giáo viên cũng cần phân tích để học sinh hiểu rằng hành vi vi phạm đó là điều không thể chấp nhận chứ không phải bản thân trẻ là người khó chấp nhận.

Những hình phạt tích cực được cô Mận khuyến khích sử dụng là các hoạt động lao động công ích, bao gồm: lau bảng, tưới cây, vệ sinh lớp học, tự khắc phục hậu quả do hành vi vô ý của các em gây ra. Thậm chí, đối với những em hay nói chuyện riêng, đi trễ, cô Mận yêu cầu các em phải đóng vai người đuổi bắt trong trò chơi “Rồng rắn lên mây”, tổ chức cho các em lớp 1, 2 chơi các trò chơi dân gian, thư giãn trong giờ ra chơi.

Một “hình phạt” khá độc đáo được cô Mận đưa ra là hình phạt đọc sách. Theo đó, giáo viên sẽ yêu cầu học sinh đọc một cuốn sách và chia sẻ những điều đã học được ở cuốn sách đó trong giờ sinh hoạt lớp. Ðối với hình phạt này, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách đọc; động viên, khích lệ học sinh; nhờ bạn khác cùng đọc nếu học sinh đó đọc chậm.

Các phương pháp giáo dục kỷ luật tích cực mà cô Mận đưa ra tuy không phải là những điều quá mới mẻ. Tuy nhiên, trong thực tế, chưa có nhiều giáo viên nghiên cứu, áp dụng thường xuyên những phương pháp này. Sáng kiến của cô Mận đã được Hiệu trưởng Trường tiểu học Tân Phong B đánh giá công nhận có hiệu quả khi triển khai thực hiện. Tháng 8-2017, các giải pháp đã được triển khai đến giáo viên Trường tiểu học Tân Phong B. Hiện nay, phương pháp này đang được các giáo viên tâm trong trường áp dụng trong giảng dạy và giáo dục.

Tường Vi