Quá khứ hào hùng từ những tư liệu, hiện vật lịch sử

​Đến Bảo tàng Đồng Nai trong những ngày này mới thấy lòng tràn ngập cảm xúc khi đứng trước những chứng tích của một quá khứ hào hùng. Mỗi tư liệu, hiện vật, hình ảnh như ngọn lửa cháy mãi tình yêu quê hương, đất nước của chiến sĩ và nhân dân miền Nam nói chung và Đồng Nai nói riêng. Những hiện vật thiêng liêng gắn liền với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và những câu chuyện kể khiến nhiều người cảm động.

Tiếng nói của lịch sử…

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, cùng với cả miền Nam, quân và dân Biên Hòa Đồng Nai đã nhất tề đứng lên tấn công vào các cơ quan đầu não của địch, trong đó có Sân bay Biên Hòa - nơi kẻ thù thường xuyên gieo rắc chết chóc kinh hoàng cho nhân dân ta. Tuy nhiên, trong cuộc chiến không cân sức ấy, mặc dù đã làm tiêu hao nhiều sinh lực địch, góp phần đánh bại ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, nhưng quân ta cũng chịu không ít tổn thất. Hàng trăm chiến sĩ đã vĩnh viễn nằm lại trên chiến trường... Câu chuyện của 50 năm cuộc tổng tiến công ấy hôm nay được kể bằng những hình ảnh, tư liệu và những hiện vật lịch sử cảm động về cuộc đời người chiến sĩ cộng sản không tiếc máu xương, đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.

Trong không gian trưng bày hiện vật “Dấu ấn Xuân Mậu Thân năm 1968 - 50 năm một chặng đường”, trước những hình ảnh, hiện vật, di vật đã úa màu theo thời gian như: đôi dép cao su, ba lô con cóc, mũ tai bèo, cuốn nhật ký, võng, bình đông... của Bộ đội cụ Hồ trong đợt Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân ở Biên Hòa, lòng chúng tôi dấy lên bao cảm xúc. Vừa khâm phục vừa ngưỡng mộ khi chỉ với những chiếc cuốc, xẻng thô sơ… ấy thế mà, họ đã chiến đấu anh dũng ngoan cường, lập được nhiều chiến công hiển hách, đánh lùi nhiều đợt phản kích của địch, làm nên những trang sử oai hùng.

Bộ đội đặc công nhận cờ trước giờ nổ súng đánh vào Sài Gòn.

Xúc động biết bao khi nghe cán bộ Phòng Trưng bày - tuyên truyền Đỗ Thị Nhàn kể về người liệt sĩ Phạm Văn Khan hy sinh trong trận đánh Sân bay Biên Hòa Xuân Mậu Thân 1968. Chị Nhàn kể, bác chị - Liệt sĩ Phạm Văn Khan, sinh năm 1949 tại Hải Phòng vừa tròn 17 tuổi đã nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, lên đường đi B (tức chiến trường miền Nam). Ba năm sau ngày tiễn bác, gia đình chị nhận được giấy báo tử với chút thông tin ít ỏi rằng, bác hy sinh ở chiến trường phía Nam, năm 1968.

Hơn 40 năm đất nước thống nhất, nhiều cuộc tìm kiếm liệt sĩ Phạm Văn Khan đã diễn ra nhưng vẫn không mang lại kết quả. “Năm 2008, có nhà ngoại cảm khẳng định đã tìm được hài cốt của bác tôi trong hàng ngàn mộ liệt sĩ vô danh tại Củ Chi (TP. Hồ Chí Minh). Gia đình đã cử người vào Nam làm lễ truy điệu, đưa hài cốt bác tôi ra Bắc. Từ đó gia đình tôi cảm thấy rất ấm lòng… Rồi cho đến một ngày tháng 6-2017, gia đình tôi nhận được thông báo của UBND tỉnh Đồng Nai về việc tìm thấy hố chôn tập thể khoảng 150 liệt sĩ hy sinh trong trận đánh Sân bay Biên Hòa Xuân Mậu Thân 1968. Một lần nữa, gia đình tôi lại cử người vào Nam để tham gia lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ do UBND tỉnh tổ chức.

Hài cốt bác tôi đã được tìm thấy, nhưng dọc theo dải đất hình chữ S còn có biết bao liệt sĩ vô danh. Xót xa và trân quý trước sự hy sinh quên mình của các anh Bộ đội Cụ Hồ, gia đình tôi đã quyết định coi liệt sĩ vô danh mà gần 10 năm qua chúng tôi thờ cúng như người thân trong nhà, hương khói hằng ngày để anh được ấm lòng”, chị Nhàn kể.

Hiện tại, Bảo tàng Đồng Nai đang triển lãm, trưng bày nhiều hiện vật, kỷ vật của các liệt sĩ đã hy sinh, các nữ tù chính trị trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Bên cạnh đó, triển lãm cũng trưng bày nhiều hình ảnh về đất và người Đồng Nai sau 50 năm kể từ dấu ấn Xuân Mậu Thân 1968. Trên chặng đường xây dựng và phát triển ấy, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Đồng Nai đã vượt qua mọi khó khăn thử thách, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới với những thành tựu cả về chính trị - kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh - quốc phòng, đối nội - đối ngoại rất đáng tự hào.

Giáo dục truyền thống yêu nước

Cách đây 50 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn quân, toàn dân ta với quyết tâm sắt đá đã anh dũng chiến đấu giành thắng lợi to lớn trong cuộc Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968. “Thắng lợi của cuộc tổng tiến công đã làm đảo lộn về bố trí chiến lược trên chiến trường, làm phá sản chiến lược “chiến tranh cục bộ”, làm lung lay ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ. Đây là đòn đánh quyết định vào cơ quan đầu não của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, buộc chúng phải xuống thang chiến tranh, ngồi vào bàn đàm phán với Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam tại hội nghị Paris. Từ đó, mở ra điều kiện, thời cơ cho những đòn tiến công tiếp theo mà đỉnh cao là đại thắng mùa xuân năm 1975, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam”, Tổng thư ký Hội Sử học Đồng Nai Trần Quang Toại cho biết.

 Di vật của các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 ở Biên Hòa.

Để phát huy giá trị của hình ảnh, hiện vật trong cuộc Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968, Bảo tàng tỉnh cũng đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục truyền thống bằng việc tổ chức triển lãm cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân và nhất là học sinh, sinh viên đến tham quan học tập, sinh hoạt ngoại khóa tìm hiểu lịch sử… Giám đốc Bảo tàng tỉnh Lưu Văn Du cho biết: “Các hình ảnh, hiện vật trưng bày tại triển lãm phản ánh chân thật quá trình đấu tranh cách mạng, anh dũng hy sinh của quân dân trên toàn miền Nam trong chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968. Qua đó, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc; giúp chúng ta hiểu thêm về giá trị của cuộc sống hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng xương máu, mồ hôi và nước mắt của biết bao thế hệ đi trước”.

Hòa chung trong không khí cả nước chào mừng 88 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, mừng Xuân Mậu Tuất 2018 và kỷ niệm 50 năm ngày Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, sáng qua (30-1) Bảo tàng Đồng Nai đã khai mạc triển lãm chuyên đề: “Dấu ấn Xuân Mậu Thân năm 1968 - 50 năm một chặng đường”. Triển lãm trưng bày hơn 250 tư liệu, hình ảnh và hiện vật mang đậm dấu ấn Xuân Mậu Thân 1968 và dấu ấn thành tựu Đồng Nai trong thời kỳ hội nhập và phát triển. Triển lãm kéo dài đến tháng 4-2018.

Ly Na