Nơi lưu giữ nét văn hóa các dân tộc thiểu số

Nhà văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh được ví như một “bảo tàng” thu nhỏ lưu giữ nhiều nét văn hóa của đồng bào. Không chỉ được xem là nơi sinh hoạt văn hóa của bà con mà nơi đây còn là một trong những điểm đến thú vị, thu hút đông đảo du khách, người dân đến tham quan, thưởng lãm. Rất nhiều sản phẩm văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc được trưng bày tại đây.​

Từ không gian trưng bày...

Khuôn viên Nhà văn hóa dân tộc Chơ Ro (xã Túc Trưng, huyện Ðịnh Quán) khiến du khách ấn tượng bởi không gian rộng rãi, lưu giữ nhiều bộ nhạc cụ, các vật dụng trong lao động, sản xuất, ma chay, cưới hỏi. Ðiều này cho thấy ý nghĩa của các vật dụng trong đời sống, tinh thần của người Chơ Ro rất quan trọng.

Ông Điểu Hoàng (giữa) giới thiệu các vật dụng sinh hoạt của người Chơ Ro trưng bày tại Nhà văn hóa dân tộc xã Túc Trưng, huyện Định Quán.

Phó ban quản lý Nhà văn hóa dân tộc Chơ Ro Ðiểu Hoàng cho biết, vài năm trở lại đây, khuôn viên Nhà văn hóa được sử dụng làm nơi tổ chức lễ hội truyền thống và giao lưu văn hóa vào dịp lễ, Tết. Hiện trong Nhà văn hóa có hơn 200 vật dụng, trong đó nổi bật là ché rượu cần, váy áo, khố, gùi, bộ cối - chày được làm với kích cỡ lớn, nhỏ để giã gạo và các thực phẩm khác... Ðây là những thành tố quan trọng, góp phần làm nên bản sắc văn hóa của người Chơ Ro. “Tuy nhiên, so với yêu cầu bảo tồn lưu giữ và phục vụ lễ hội, các vật dụng trưng bày vẫn còn rất thiếu. Vì vậy, địa phương đang tiếp tục sưu tầm, bổ sung thêm vào bộ sưu tập này để phục vụ bà con và duy trì cho con cháu đời sau”, ông Ðiểu Hoàng nói.

Tương tự, tại Nhà văn hóa dân tộc Chơ Ro (ấp Bình Hòa, xã Xuân Phú, huyện Xuân Lộc) cũng lưu giữ nhiều vật dụng trong sinh hoạt, lao động sản xuất, lễ hội của người Chơ Ro. Theo già làng Hùng Văn Xứng, trong các vật dụng của đồng bào, đầu tiên phải kể đến cồng chiêng và chiếc gùi. “Cồng chiêng là nhạc cụ điển hình gắn liền với loại hình nghệ thuật múa dân gian, được sử dụng chủ yếu trong các buổi sinh hoạt cộng đồng. Còn gùi là sản phẩm rất phổ biến, dùng để đựng thực phẩm, hàng hóa, mỗi khi lên rẫy, ra chợ. Cũng bởi sức bền của gùi nên không chỉ người Chơ Ro mà các dân tộc khác cũng rất thích sử dụng”, già làng Hùng Văn Xứng chia sẻ.

Hiện nay, đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội có nhiều thay đổi. Việc trưng bày các vật dụng phục vụ trong sinh hoạt, lao động sản xuất và lễ hội của đồng bào các dân tộc ngày càng phong phú về chủng loại, đa dạng về kiểu dáng, mẫu mã. Tuy nhiên, trong nhiều gia đình người Chơ Ro, Châu Mạ, S’tiêng… họ vẫn lưu giữ nghề truyền thống, từ đan lát đến dệt thổ cẩm. Ngoài ra, một bộ phận bà con tâm huyết với văn hóa truyền thống đã và đang tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ hôm nay nhằm gìn giữ, bảo tồn để phát huy giá trị riêng có của dân tộc mình.

Những điểm đến du lịch

Xã Tà Lài, huyện Tân Phú được xem là nơi sinh sống chủ yếu của người Châu Mạ. Nơi đây không chỉ thu hút du khách bởi cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, hữu tình mà còn nổi tiếng với những nét văn hóa đặc sắc, trong đó nổi bật với kiến trúc nhà dài. Nhà dài được làm từ gỗ, tre, lá theo nguyên bản nhà truyền thống của người Mạ. Ðến đây, bên cạnh được hòa mình vào thiên nhiên trong lành, du khách còn được tham quan làng dân tộc Châu Mạ, tìm hiểu văn hóa đồng bào tại Nhà văn hóa các dân tộc xã Tà Lài.

Tại Nhà văn hóa các dân tộc cũng lưu giữ nhiều hình ảnh, phong tục tập quán sinh hoạt, các nhạc cụ của 9 dân tộc anh em sinh sống tại địa phương. Du khách có thể trải nghiệm thực tế nghề dệt thổ cẩm, hòa mình vào không gian của những đêm lửa trại với các hoạt động biểu diễn cồng chiêng, múa dân gian của người Châu Mạ, nhảy sạp của người Tày, Nùng hay thổi sáo Pi, gảy đàn tre năm ống phục vụ nhu cầu tìm hiểu của du khách. Ngoài ra, du khách còn có thể tham gia vào các sinh hoạt trong đời sống hằng ngày của bà con như đi rừng hái rau, bắt cá dưới suối… Từ đó, giúp du khách cảm nhận được vẻ đẹp của con người và núi rừng cũng như sự yên bình khi đến vùng đồng bào các dân tộc.

 
Một số dụng cụ sinh hoạt của người Chơ Ro trưng bày tại Nhà văn hóa dân tộc xã Túc Trưng, huyện Định Quán.

Có dịp ghé thăm Nhà văn hóa dân tộc S’tiêng (xã Tân Hiệp, huyện Long Thành), dễ dàng cảm nhận được không khí tĩnh lặng, bình yên. Không gian này lưu giữ các vật dụng truyền thống, có phòng họp, sân chơi thể thao, tủ sách để bà con dân tộc đến vui chơi, giải trí. Du khách đến đây ngoài trải nghiệm khám phá nét độc đáo trong văn hóa, cảm nhận cuộc sống của người S’tiêng còn lưu lại những bức hình đẹp, giới thiệu đến bạn bè gần xa.

Sự kết hợp giữa cảnh quan, con người và không gian của các Nhà văn hóa dân tộc ở từng địa phương đã và đang tạo nên những đặc trưng riêng, để lại nhiều ấn tượng, hấp dẫn mỗi khi du khách ghé thăm. Tuy nhiên, để hoạt động thực sự hiệu quả, trở thành điểm đến trong du lịch và lan tỏa các giá trị ấy, Nhà văn hóa các dân tộc cần được quan tâm đầu tư hơn nữa và bản thân đồng bào dân tộc cần trở thành “chủ thể” văn hóa tự giới thiệu về mình. Có như vậy, du khách mới thích thú đến nhiều lần với nhiều trải nghiệm khác nhau, để tìm hiểu, nghiên cứu và khám phá.

L. Na