Những địa chỉ đỏ giáo dục lịch sử, văn hóa ở Đồng Nai

​Di tích lịch sử cách mạng là một phần quan trọng của kho tàng di sản văn hóa Biên Hòa - Đồng Nai. Đây là những “địa chỉ đỏ” nhằm giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ một cách sinh động, đồng thời là điểm tham quan hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Là một trong những điểm đến trên bản đồ di tích lịch sử cách mạng của Biên Hòa - Đồng Nai, địa điểm thành lập Chi bộ Cộng sản Bình Phước - Tân Triều và Tỉnh ủy lâm thời Biên Hòa (tọa lạc tại ấp Tân Triều, xã Tân Bình, H.Vĩnh Cửu) đi vào dòng chảy lịch sử dân tộc, ghi dấu nơi chi bộ Đảng đầu tiên ở Biên Hòa được thành lập. Chi bộ do đồng chí Hoàng Minh Châu làm Bí thư, đồng chí Huỳnh Văn Phan làm Phó bí thư. Sự hình thành của Chi bộ Đảng đánh dấu bước chuyển biến mạnh của phong trào cách mạng tỉnh Biên Hòa.

Năm tháng trôi qua, địa điểm thành lập Chi bộ Cộng sản Bình Phước - Tân Triều và Tỉnh ủy lâm thời Biên Hòa đã trở thành một di tích lịch sử quan trọng, nơi tổ chức các hoạt động về nguồn cho cựu chiến binh, học sinh, sinh viên và phục vụ nhu cầu tham quan của nhân dân và du khách.

Cùng với địa điểm thành lập Chi bộ Cộng sản Bình Phước - Tân Triều và Tỉnh ủy lâm thời Biên Hòa, Di tích Nhà hội Bình Trước (P.Thanh Bình, TP.Biên Hòa) là công trình kiến trúc được xây dựng năm 1936, được dùng làm chỗ hội họp của hương chức, hội tề địa phương thời bấy giờ. Tại di tích này, vào ngày 23-9-1945, hội nghị cán bộ tỉnh Biên Hòa đầu tiên quyết định thành lập Tỉnh ủy sau khi giành được chính quyền vào tháng 8-1945. Hội nghị đã đề ra những chủ trương và nhiệm vụ trọng yếu: gấp rút xây dựng và củng cố chính quyền các cấp, ổn định đời sống nhân dân; xây dựng lực lượng vũ trang; xây dựng chiến khu kháng chiến…

Chiến khu Đ là một trong 2 căn cứ quan trọng nhất của miền Đông Nam bộ. Với địa hình hiểm trở, Chiến khu Đ trở thành mật khu căn cứ trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ xâm lược. Theo ông Nguyễn Hoàng Hảo, Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai, thời gian qua, do tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, có thời điểm Đồng Nai thực hiện giãn cách xã hội, cách ly, phong tỏa nên các hoạt động về nguồn tại các di tích đã tạm hoãn. Hiện dịch bệnh được kiểm soát, các di tích đã mở cửa trở lại, đón du khách đến tham quan.

Căn cứ Tỉnh ủy Biên Hòa U1 (xã Thanh Bình, H.Trảng Bom) là căn cứ địa cách mạng rất quan trọng ở khu vực miền Đông Nam bộ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Phó giám đốc Trung tâm Văn hóa - thông tin và thể thao H.Trảng Bom Tăng Thùy Phương Khánh cho biết, khu di tích là nơi gắn với nhiều dấu ấn lịch sử trọng đại của dân tộc mà tiêu biểu là cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Bởi vậy mà nhiều năm nay, khu di tích được quan tâm đầu tư, xây dựng các hạng mục công trình như: nhà bia, đền tưởng niệm, sân lễ hội, cây xanh… Trung bình mỗi năm đón từ 10-12 ngàn lượt khách, trong đó chủ yếu là người trẻ, học sinh, sinh viên đến tìm hiểu văn hóa, lịch sử.

Từ năm 1965, do phân chia chiến trường, tỉnh Biên Hòa chia tách thành 2 tỉnh: Biên Hòa đô thị và Biên Hòa nông thôn. Căn cứ Bàu 17 (Căn cứ Tỉnh ủy Biên Hòa U1) được chọn tiếp tục cho Biên Hòa đô thị. Trong khi đó, Tỉnh ủy Biên Hòa nông thôn chọn địa bàn Suối Cả, xã Bình Sơn, H.Long Thành làm căn cứ với phiên hiệu U3. Từ 2 căn cứ này, Tỉnh ủy Biên Hòa đã đứng chân hoạt động, lãnh đạo phong trào kháng chiến của Biên Hòa đi đến thắng lợi cuối cùng vào mùa Xuân năm 1975.

Hiện Đồng Nai có hơn 1,5 ngàn di tích (gồm di tích phổ thông và di tích xếp hạng). Theo Phó giám đốc Sở VH-TTDL Nguyễn Hồng Ân, hệ thống di tích liên quan đến lịch sử cách mạng trên địa bàn tỉnh hiện nay khá lớn, chiếm trên 40%. Đây là những “địa chỉ đỏ” có giá trị trực quan sinh động, nguồn tư liệu phong phú phục vụ giáo dục truyền thống cách mạng, tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc.

“Trong thời gian qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã quan tâm, chỉ đạo phát huy giá trị các di tích này thông qua việc xét hồ sơ, trùng tu, tôn tạo các di tích. Hiện hệ thống các di tích cách mạng trên địa bàn tỉnh rất khang trang, phục vụ rất ý nghĩa cho thế hệ trẻ trên địa bàn tỉnh. Ngành văn hóa đã và đang tham mưu cho UBND tỉnh trong việc xây dựng hồ sơ di tích. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xác lập vị trí, tầm quan trọng của các căn cứ và cũng là cơ sở pháp lý để sau này thực hiện tiếp các bước về đầu tư, phục dựng, tôn tạo các di tích” - ông Ân nói.

Cũng theo ông Nguyễn Hồng Ân, để tiếp tục phát huy giá trị di tích lịch sử của các di tích, ngành Văn hóa sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác quảng bá, tuyên truyền. Riêng đối với 2 di tích Căn cứ Tỉnh ủy Biên Hòa U1 và Căn cứ Tỉnh ủy Biên Hòa U3, trong tương lai ngành sẽ nghiên cứu nâng cấp, xây dựng hồ sơ trình Bộ VH-TTDL xếp hạng di tích cấp quốc gia. Bởi khi trở thành di tích cấp quốc gia, tầm ảnh hưởng rộng hơn, việc phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của các di tích sẽ ngày càng lan tỏa.