Nhiều thuận lợi khi phân cấp cho UBND huyện công nhận sản phẩm OCOP

Bộ tiêu chí mới trên được tỉnh Đồng Nai bắt đầu triển khai từ năm 2023 với nhiều thay đổi về quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Trong đó, có nội dung quan trọng về đánh giá, công nhận sản phẩm OCOP được phân cấp cho UBND cấp huyện đánh giá và công nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao nên đạt được nhiều kết quả tích cực.

 
Thuận lợi hơn cho địa phương

 
Bộ tiêu chí OCOP giai đoạn 2021-2025 có nhiều sửa đổi, bổ sung tạo điều kiện thuận lợi hơn cho địa phương, nhất là cho các chủ thể OCOP tham gia chương trình.

Cụ thể, về quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP, quy định về hồ sơ đăng ký đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được sửa đổi theo hướng giảm bớt các biểu mẫu, như: Phiếu đăng ký sản phẩm tham gia Chương trình; phương án sản xuất kinh doanh… Đặc biệt, đánh giá, công nhận sản phẩm OCOP sẽ phân cấp cho UBND cấp huyện đánh giá và công nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao; UBND cấp tỉnh đánh giá và công nhận sản phẩm OCOP đạt 4 sao; Trung ương đánh giá và công nhận sản phẩm OCOP đạt 5 sao (OCOP cấp quốc gia).

 
Đặc biệt, sự phân cấp cho UBND cấp huyện được công nhận OCOP 3 sao tạo thuận lợi hơn rất nhiều cho các địa phương trong việc hướng dẫn hồ sơ, quy trình đến thẩm định, đánh giá. Chủ thể OCOP cũng được hỗ trợ sát sao hơn khi tham gia chương trình. Ông Dương Văn Bảo, Phó Trưởng phòng Kinh tế H.Trảng Bom nhận xét, năm 2023, địa phương có nhiều sản phẩm đạt chứng nhận OCOP hơn những năm trước đó. Trong đó, có nguyên nhân việc triển khai chương trình có nhiều thuận lợi hơn do theo quy định mới đã phân cấp cho UBND cấp huyện đánh giá và công nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao. Cán bộ tại địa phương luôn sát sao với hoạt động của các chủ thể OCOP, khi được giao trách nhiệm hướng dẫn thì có sự chủ động hơn trong triển khai. Mặt khác, từ kinh nghiệm những năm trước, cán bộ địa phương không còn lúng túng như thời gian đầu mới triển khai.

Ngoài ra, Bộ tiêu chí giai đoạn mới bổ sung thêm 3 bộ sản phẩm thuộc nhóm sản phẩm sinh vật cảnh, gồm: hoa, cây cảnh và động vật cảnh; gộp nhóm sản phẩm về sản phẩm lưu niệm, nội thất, trang trí thành Bộ sản phẩm thủ công mỹ nghệ; bổ sung một số sản phẩm như: mật ong, tinh dầu…Về cấu trúc các nội dung đánh giá sản phẩm OCOP, điều chỉnh lại cơ cấu điểm giữa 3 phần gồm điểm nội dung sức mạnh cộng đồng, khả năng tiếp thị của sản phẩm và chất lượng sản phẩm; trong đó tăng điểm ở nội dung sức mạnh cộng đồng của sản phẩm.

 
Bộ tiêu chí này còn bổ sung một số tiêu chí mới nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và khai thác các giá trị văn hóa của sản phẩm OCOP, khuyến khích sự tham gia của phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số, như: sở hữu trí tuệ, tài liệu hướng dẫn sử dụng sản phẩm; điểm khuyến khích cho chủ thể là nữ/đồng bào dân tộc thiểu số,… Mục tiêu phù hợp hơn với định hướng, chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2045 theo hướng chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; từ phát triển đơn ngành sang phát triển đa ngành, hình thành sản phẩm tích hợp "đa giá trị",…Sự điều chỉnh trên phù hợp hơn với định hướng và yêu cầu của Chương trình OCOP theo hướng phát huy nội lực, giá trị gia tăng và phát triển kinh tế cộng đồng nông thôn.

 

Phát huy tính chủ động của chủ thể OCOP

 
Tuy Đồng Nai đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận trong triển khai chương trình OCOP nhưng về số lượng và hiệu quả vẫn chưa xứng với tiềm năng, nhất là về việc tăng số lượng sản phẩm OCOP. Qua quá trình triển khai chương trình OCOP, các địa phương gặp một số khó khăn. Trong đó có nguyên nhân một số chủ thể chưa nhận thức đầy đủ ý nghĩa, lợi ích của chương trình nên chưa tích cực tham gia; nhất là ngại về thủ tục với tâm lý trông chờ, ỷ lại sự hỗ trợ của địa phương. Năng lực nhiều chủ thể còn yếu nên khó khăn trong đầu tư hoàn thiện quy trình sản xuất để nâng cao chất lượng và quảng bá sản phẩm nên chưa mở rộng được thị trường tiêu thụ cho sản phẩm. Ngoài ra còn có nguyên nhân, cán bộ quản lý các cấp, các cơ quan, ban, ngành, địa phương còn thiếu kinh nghiệm, việc tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn về chương trình ở giai đoạn đầu còn lúng túng.

Những vướng mắc này được tháo gỡ với Bộ tiêu chí OCOP mới. Theo báo cáo của Sở NN-PTNT tỉnh, năm 2023, Chương trình OCOP của Đồng Nai đạt kết quả đáng ghi nhận. Cụ thể, trong năm, 11/11 địa phương trên địa bàn tỉnh đều đã tổ chức đánh giá 74 sản phẩm OCOP của 53 chủ thể lần đầu tham gia thực hiện chương trình OCOP. Kết quả thực hiện đánh giá cấp huyện, có 3 sản phẩm không đủ điều kiện để công nhận 3 sao; 67 sản phẩm đạt 3 sao; tăng 19 sản phẩm mới so với năm 2022. Lũy kế đến nay, trên địa bàn tỉnh có 221 sản phẩm OCOP của 120 chủ thể 22 Hợp tác xã, 39 doanh nghiệp, 52 cơ sở và 7 Tổ hợp tác. Trong đó, có 159 sản phẩm OCOP 3 sao, 45 sản phẩm OCOP 4 sao, 17 sản phẩm đề nghị Hội đồng cấp tỉnh đánh giá 4 sao gồm cả sản phẩm mới và sản phẩm tái chứng nhận.

Ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương nhận định, việc phân cấp trong đánh giá, công nhận sản phẩm OCOP về địa phương sẽ giúp định vị và phân cấp rõ ràng hơn về sản phẩm OCOP, giúp người tiêu dùng hiểu và nắm rõ hơn về đặc điểm của sản phẩm. Bên cạnh đó, nâng cao vai trò, trách nhiệm và sự chủ động của cấp huyện trong việc hỗ trợ phát triển sản phẩm và tổ chức kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP. Đồng thời, giảm tải khối lượng công việc cho Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm cấp tỉnh. Đối với các chủ thể, việc phân cấp giúp nâng cao năng lực hỗ trợ các chủ thể của cán bộ quản lý OCOP cấp huyện, xã; tạo động lực để các chủ thể OCOP phát triển và hoàn thiện sản phẩm sau khi được đánh giá, phân hạng, thúc đẩy động lực phấn đấu sản phẩm được đánh giá ở sao cao hơn.