Nhân Ngày quốc tế Thiếu nhi (1-6): Vì cuộc sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em

Tháng hành động vì trẻ em được tổ chức thường niên trong những năm qua là một minh chứng về sự chung tay của xã hội góp phần thực hiện tốt hơn các quyền trẻ em, thúc đẩy phong trào toàn dân chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Với chủ đề “Vì cuộc sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em”, Tháng hành động vì trẻ em năm 2018 hướng đến nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành động của toàn xã hội trong việc mang đến cuộc sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em, nhất là trong thế giới công nghệ số.​

Nhiều nguy cơ tiềm ẩn trong môi trường mạng

Có thể nói, sự phát triển của internet ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống con người, trong đó có trẻ em. Đó là kho tàng kiến thức vô tận, phục vụ từ học tập đến vui chơi, giải trí, giao lưu kết bạn của trẻ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy internet, mạng xã hội đang lấy đi rất nhiều thời gian của trẻ. Hơn nữa, các em phải đối mặt với nhiều rủi ro trên mạng như bị theo dõi hoặc đánh cắp thông tin cá nhân, bị bắt nạt, bôi xấu, lợi dụng, tiếp cận các thông tin, hình ảnh không lành mạnh. Do trẻ chưa hiểu đầy đủ về các nguy cơ tiềm ẩn khi sử dụng internet cũng như cách xử trí các tình huống nói trên, việc bảo vệ các em trong môi trường công nghệ số đang bùng nổ như hiện nay là rất cần thiết.

Theo Viện trưởng viện Nghiên cứu và phát triển bền vững (MSD) Nguyễn Phương Linh, một thực trạng đáng báo động là phần lớn trẻ em ở Việt Nam (68%) tự học cách dùng internet hoặc học từ bạn bè (17%). Hầu hết các trường chỉ dạy học sinh kỹ năng công nghệ thông tin mà chưa dạy các em phương pháp sử dụng internet an toàn. Cũng theo bà Nguyễn Phương Linh, cứ 4 trẻ em thì có 1 trẻ từng có trải nghiệm đau buồn khi sử dụng mạng xã hội, và cứ 3 trẻ em thì có 1 trẻ là nạn nhân của bắt nạt trên mạng. Điều đáng nói hơn, theo thống kê của Bộ LĐ-TBXH, mỗi ngày có hơn 720.000 hình ảnh về xâm hại trẻ em được đưa lên mạng. Nếu truyền thông không có định hướng rõ ràng như thời gian qua, vô hình chung, trẻ em trở thành đối tượng “bị xâm hại kép”.

Nhiều hoạt động chăm lo, giáo dục thiếu nhi được quan tâm tổ chức. Trong ảnh: Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Nguyễn Thị Như Ý khen thưởng con em công nhân Công ty Changshin học giỏi, sống tốt.

Lý giải về nguyên nhân trẻ em dễ bị xâm hại trên môi trường mạng, các chuyên gia cho rằng, trẻ em và thanh thiếu niên đang dẫn đầu trong việc tiếp thu và sử dụng công nghệ thông tin ở Việt Nam. Phó cục trưởng Cục Bảo vệ trẻ em Nguyễn Thị Nga nhìn nhận, trẻ em là đối tượng tiếp nhận sớm, có khoảng 1/3 người sử dụng internet là trẻ em (số liệu thống kê của UNICEF năm 2017) và công nghệ đã phát triển với tốc độ nhanh chóng nên cha mẹ, người giám hộ, người chăm sóc có thể gặp khó khăn để giám sát  hiệu quả các hoạt động của trẻ em trên môi trường mạng.

“Công nghệ số đã thay đổi thế giới, ngày càng có nhiều trẻ em truy cập mạng phục vụ các lợi ích như học tập, giải trí và mở ra nhiều cơ hội cho trẻ. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với việc gia tăng rủi ro cho trẻ như xâm hại tình dục, tiếp xúc những nội dung không phù hợp, từ đó hình thành cách ứng xử không phù hợp trong thực tế. Ngoài ra, mạng internet còn là nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ “nghiện” các ứng dụng xã hội, các trò chơi online, gia tăng bệnh lý tăng động, mất tập trung, tự kỷ, chậm giao tiếp”, bà Nga nói.

Tại Đồng Nai, chưa có thống kê đầy đủ về những hệ lụy, mặt trái của việc trẻ em sử dụng internet nhưng thời gian qua, nhiều vụ việc xảy ra với trẻ như xâm hại tình dục, bạo hành trẻ có chiều hướng gia tăng, phức tạp. Theo số liệu của Công an tỉnh, trong vòng 6 năm (2011 - 2016), toàn tỉnh đã xảy ra gần 550 vụ tội phạm liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em, trong đó có nguyên nhân từ các phim hành động, trò chơi online và mạng xã hội. Trong một vài trường hợp, mạng xã hội đã vô tình đẩy các em đến những hành động, kết cục đau lòng cho gia đình và xã hội. Trong khi đó, việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vẫn là vấn đề nan giải và chưa được quan tâm đúng mức. Mới đây, một nữ sinh 15 tuổi đã tự tử sau 2 ngày bị bạn trai phát tán video nhạy cảm lên mạng xã hội. Trước khi quyên sinh, nữ sinh này còn để lại lời nhắn khiến nhiều người xót xa: “Xin cộng đồng mạng hãy tha cho cháu”…

Lắng nghe, bảo vệ trẻ bằng hành động

Theo Sở LĐ-TBXH, trong Tháng hành động vì trẻ em năm nay sẽ có nhiều hoạt động thiết thực hướng đến trẻ em. Ở cấp tỉnh, Sở LĐ-TBXH phối hợp tổ chức trại hè cho trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại Khu du lịch Vườn Xoài; tổ chức diễn đàn “Lắng nghe và hành động để bảo vệ trẻ em trong môi trường công nghệ số”; tuyên truyền, cung cấp tài liệu, nói chuyện chuyên đề về Luật Trẻ em và giải pháp đảm bảo quyền trẻ em trong môi trường mạng xã hội phát triển mạnh; tổ chức thăm, tặng quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn một số huyện trong tỉnh cùng nhiều hoạt động thiết thực khác.

Dịp này, Quỹ bảo Trợ trẻ em tỉnh phối hợp với các ngành, đoàn thể, các mạnh thường quân tổ chức thăm, tặng 600 phần quà (350.000 đồng/phần) cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại các huyện: Long Thành, Xuân Lộc, Cẩm Mỹ, Định Quán, Tân Phú và TX. Long Khánh. Dự kiến, Sở LĐ-TBXH sẽ tổ chức 12 buổi tuyên truyền, nâng cao kiến thức về bảo vệ trẻ em trong môi trường công nghệ số và hướng dẫn kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ khi tham gia mạng xã hội cho trên 3.500 lượt giáo viên, học sinh, cán bộ trẻ em. Trong đó có các lớp cho phụ huynh của trẻ tại các khu nhà trọ trên địa bàn các phường Long Bình, Long Bình Tân, xã Hóa An (TP. Biên Hòa) và xã Hiệp Phước (Nhơn Trạch).

Phó Giám đốc Sở LĐ-TBXH Nguyễn Thị Kiều Oanh cho biết, trong các hoạt động hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm nay, sẽ lồng ghép thông tin sâu rộng, nâng nhận thức cho cán bộ, giáo viên các trường học và các gia đình trên địa bàn về lợi ích cũng như mặt trái của công nghệ số đã và đang tác động đến việc thực hiện các quyền của trẻ em; trang bị kỹ năng, giải pháp cho các bậc cha mẹ về bảo vệ trẻ trong môi trường công nghệ số gắn với khung pháp lý, chính sách như Luật Trẻ em, Nghị định 56 của Chính phủ với Chương IV quy định trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Phó Giám đốc Sở LĐ-TBXH Nguyễn Thị Kiều Oanh cũng cho rằng, bước vào dịp nghỉ hè, các bậc phụ huynh cần quan tâm nhiều hơn đến con em mình bằng việc khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, sinh hoạt các câu lạc bộ hè, nhà thiếu nhi, giúp đỡ cha mẹ những công việc nhà phù hợp lứa tuổi. Đặc biệt lưu ý thời gian hợp lý, khoa học khi trẻ tiếp xúc với mạng xã hội và tự trang bị cho mình kiến thức cần thiết khi tham gia môi trường mạng để tránh những tác động tiêu cực đối với trẻ em.

UBND tỉnh vừa ban hành kế hoạch thực hiện Tháng hành động trẻ em năm 2018 nhằm triển khai có hiệu quả các quy định của Luật Trẻ em về bảo đảm thực hiện các quyền trẻ em, đặc biệt là những quy định về bảo vệ trẻ em; đồng thời nâng cao nhận thức và hành động của các cấp, ngành trong tỉnh trong thực hiện các giải pháp hỗ trợ bảo đảm thực hiện tốt các quyền trẻ em và bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ tiềm ẩn mà các trẻ gặp phải trong môi trường mạng.

N. Trinh