Mưu sinh ở hồ Trị An

​Chiều trung tuần tháng 6, gió Nam thổi mạnh làm mặt nước hồ Trị An khu vực làng bè Bến Nôm 2 nổi nhiều đợt sóng lớn. Chỉ cần quan sát bấy nhiêu mà ngư dân Ba Cường đã đoán được đêm nay sẽ thuận lợi cho việc ủi vồn (dùng ghe ủi bắt cá) của nhóm ngư dân chuyên đánh bắt cá lìm kìm ở lòng hồ Trị An.

Ông Ba Cường chậm rãi hướng mũi ghe vồn về khu vực đánh bắt quen thuộc để chờ mặt trời khuất dạng sau cánh rừng già thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai thì bật đèn dụ cá.

            Một góc làng bè Bến Nôm 2, xã Phú Cường (H.Định Quán)

* Vào mùa đánh bắt thủy sản

Suốt một đêm quần thảo với những con sóng lớn, ngư dân Ba Cường thu gọn chiếc vồn hướng mũi ghe trở về với giọng nói, tiếng cười giòn như tiếng máy ghe vì trúng được mẻ cá lớn. Sau khi bán số cá vừa bắt được, ông nói với vợ: “Đêm nay, tui đánh bắt được trên 50kg cá, giá thị trường 30 ngàn đồng/kg. Vậy bà cầm tạm 1 triệu đồng, số tiền còn lại để tui chi phí cho chuyến đánh bắt sau”.

Cứ vào tháng 6 hằng năm, mặt nước hồ Trị An xuống thấp, cá tôm được dồn vào những khu bãi cạn. Đó cũng là thời điểm công việc đánh bắt của ngư dân thuận lợi hơn so với những tháng mùa mưa bão, nước hồ dâng cao.

Tại các khu chợ cá làng bè Suối Tượng (xã Mã Đà, H.Vĩnh Cửu), Bến Nôm 2 (xã Phú Cường, H.Định Quán), La Ngà (xã Phú Ngọc, H.Định Quán), cá tôm đủ loại nhanh chóng được ngư dân mang lên bờ bán cho những vựa thu mua đợi sẵn. Sản lượng đánh bắt tăng, giá thành thu mua cao nên ngư dân nào bán cá xong cũng phấn khởi.

Hằng ngày, khi mặt trời vừa hửng đỏ, các ghe đánh cá kéo về chợ cá Suối Tượng mỗi lúc một nhiều. Những mẻ tép, cá trê, lóc, rô phi, trắm, mè… được ngư dân nhanh chóng đưa từ ghe vào bờ để cân cho các chủ vựa chờ sẵn từ lúc tờ mờ sáng. Người mua, người bán đều quá thân quen nên rất niềm nở, vồn vã khi gặp nhau, việc mua bán cũng diễn ra mau lẹ.

Chủ vựa cá Hai Ngọc (chuyên thu mua cá ở khu vực các xã La Ngà và Phú Ngọc, H.Định Quán) cho biết, tùy từng loại cá mà vựa trả giá khác nhau. Cá chết chỉ bằng 1/3-1/2 so với giá cá còn sống. Do đó, ngư dân giữ được nhiều cá sống đem vào bờ thì thu nhập sẽ cao hơn so với cá chết phải ướp đá. Dù vậy, cá đánh bắt tự nhiên trên hồ Trị An luôn được thị trường ưa chuộng nên nguồn cung luôn không đủ cho cầu. Ngư dân đánh bắt được bao nhiêu, các vựa cá thu mua bấy nhiêu; việc mua bán cũng thuận lợi.

Thành quả mà ngư dân Tư Bình (làng bè Suối Tượng, ấp 4, xã Mã Đà) thu hoạch được sau một đêm thả lợp.

* Bình yên nơi lòng hồ

Nguồn lợi thủy sản hồ Trị An mấy chục năm qua đã nuôi sống hàng trăm hộ gia đình ngư dân nơi đây, nhất là ngư dân Việt kiều Campuchia từ các tỉnh miền Tây Nam bộ đến mưu sinh.

Ngư dân Bảy Tùng (làng bè La Ngà) kể, khoảng năm 1987, khi công trình thủy điện Trị An đóng đập, cá tôm tự nhiên rất nhiều và rất dễ đánh bắt. Một bộ phận ngư dân giàu kinh nghiệm nhanh chóng sắm được ghe to, ngư cụ đủ loại, mua được đất trên bờ, đầu tư thêm vài cái bè nổi nuôi thả cá. Ngư dân là Việt kiều Campuchia còn được chính quyền sở tại lo giấy tờ tùy thân, hộ khẩu, hỗ trợ khi cuộc sống gặp khó khăn. “Mấy chục năm lênh đênh sông nước nơi đất khách quê người lo cuộc sống ngày 3 bữa rất khó khăn. Nay về với quê hương và được hồ Trị An ưu đãi, cuộc sống của chúng tôi cũng bớt nhọc nhằn hơn. Bây giờ chỉ yên tâm làm ăn, sinh sống” - ngư dân Bảy Tùng bộc bạch.

Ngư dân Bảy Tùng còn chia sẻ, vui nhất là nhiều Việt kiều Campuchia ở làng bè cũng đã được nhập quốc tịch Việt Nam và Ngày hội bầu đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 vừa qua, bà con được đi bỏ phiếu bầu cử, được thực hiện quyền và trách nhiệm công dân của mình nên rất phấn khởi.

Khi cuộc sống có của ăn, của để, người dân nơi lòng hồ Trị An có điều kiện giúp đỡ những ngư dân có hoàn cảnh khó khăn hơn như: làm bè mới, mua ngư cụ, ghe; phối hợp tốt với chính quyền nơi cư trú làm giấy tờ cho con đi học, đi làm công nhân.

Ông Dương Ngọc Tài, Trưởng ấp 4, xã Mã Đà (H.Vĩnh Cửu) cho hay, những năm qua, chính quyền xã và tổ chức đoàn thể đã vận động làm mới, sửa chữa trên 40 bè cho ngư dân Việt kiều Campuchia ở làng bè Suối Tượng. Bên cạnh đó, xã, ấp còn hỗ trợ ngư cụ, quà, sách vở, học phí cho con em làng bè đi học. Cho nên, cuộc sống ngư dân làng bè Suối Tượng ổn định hơn rất nhiều so với chục năm về trước.

                                                                                          Nhân Thái