Lan tỏa gốm Biên Hòa - Đồng Nai

​Gần đây, nhiều họa sĩ Đồng Nai như: Nguyễn Quang Hoàng, Hoàng Ngọc Hiến đã mang sản phẩm gốm truyền thống của Biên Hòa tham gia nhiều hoạt động triển lãm ở TP.HCM và các tỉnh thành lân cận.

Qua đó, giới thiệu và quảng bá mỹ thuật Đồng Nai cũng như lan tỏa giá trị gốm Biên Hòa đến với du khách gần xa.

 Nghệ nhân Hoàng Ngọc Hiến (P.Hóa An, TP.Biên Hòa) là một trong những người tiên phong trong phong trào giới thiệu và lan tỏa gốm Biên Hòa qua các hoạt động triển lãm ở TP.HCM. Nghệ nhân Ngọc Hiến cho biết, nhiều năm nay anh mang gần 50 tác phẩm được sáng tác từ năm 2010 đến nay tham gia các triển lãm. Mới đây nhất (ngày 24-4 đến 5-5) anh mang nhiều tác phẩm tham gia triển lãm Điêu khắc lần thứ V-2021 tại TP.HCM.

Lấy tên gọi Truyền thống, các tác phẩm của nghệ nhân Hoàng Ngọc Hiến bên cạnh chú trọng dòng gốm truyền thống còn có nhiều tác phẩm cách tân hiện đại theo xu hướng mới của nghệ thuật. Có thể kể đến như: Tượng tướng Trần Bình Trọng, tranh cá Ngư thị… Vừa nói, nghệ nhân Hoàng Ngọc Hiến vừa giới thiệu tượng tướng Trần Bình Trọng - danh tướng thời nhà Trần với câu nói bất hủ “Ta thà làm ma nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc”.

“Tượng được thực hiện trên chất liệu gốm đất đen với màu men xanh đồng trổ bông đặc trưng của Biên Hòa. Hay những bức tranh cá Ngư thị kết hợp màu men đá đỏ, men trắng ta và men xanh giúp người xem có cách nhìn mới về biển đảo Việt Nam hôm nay, từ đó thêm yêu quê hương, đất nước…” - nghệ nhân Hoàng Ngọc Hiến chia sẻ.

Lần thứ hai có bộ sưu tập tham gia triển lãm gốm tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM sau triển lãm Đất nghĩ năm 2016, họa sĩ Nguyễn Quang Hoàng (giảng viên Trường Cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai) cho biết, lần này ông có 30 tác phẩm tranh gốm trong triển lãm. “Sở dĩ tôi lấy chủ đề Ấm trầm cho bộ sưu tập có lẽ là bởi các đồng nghiệp thường hay nói về các tác phẩm của tôi như thế. Đó là kết quả của một thời gian dài (4 năm) sáng tác miệt mài cùng gốm với những tông màu gốm Biên Hòa gần gũi, trầm, ấm với công chúng” - họa sĩ Quang Hoàng bày tỏ.

Với cách tạo hình hội họa, sự cân bằng âm dương của đất, lửa và nước, những tác phẩm tranh gốm của họa sĩ Nguyễn Quang Hoàng mang đến hiệu ứng thị giác về sự đối lập. Với đặc điểm là các chi tiết không liền khối mà được cắt rời từng bộ phận, sau đó ghép lại theo ý đồ của họa sĩ. Màu men chủ đạo của tranh gốm vẫn là xanh đồng, men đá đỏ cùng với kỹ thuật khắc khiến tác phẩm mang tính truyện rõ nét trong nghệ thuật đương đại. Tưởng chừng như đó là sự sắp đặt rất đơn giản của tranh gốm nhưng người xem cảm giác rất tự nhiên như cuộc sống của chính họ đang chuyển động.

Hầu hết các tác phẩm gốm của Đồng Nai tham gia các triển lãm ở TP.HCM đều có phối cảnh tổng thể với gốm của các vùng miền khác nhau. Sợi chỉ xuyên suốt giữa những tác phẩm khác nhau này chính là tính đa dạng văn hóa, được tích lũy từ một lịch sử trải dài, những đợt di dân, những trải nghiệm và học hỏi, giao thoa văn hóa từ nhiều vùng đất. Cũng chính thế mạnh đó luôn nhắc nhở các họa sĩ phải trăn trở hơn để giữ gìn bản sắc của gốm của vùng miền khi hướng về tương lai.

 Họa sĩ Nguyễn Quang Hoàng cho rằng, TP.HCM là nơi có “đời sống” nghệ thuật phong phú, đa dạng. Nơi đây rất thuận lợi về vị trí địa lý cho việc tham quan, thưởng lãm tác phẩm nghệ thuật, giúp các nghệ sĩ giao lưu, bảo tồn và quảng bá giá trị của gốm Việt nói chung và gốm Biên Hòa nói riêng. “Nếu du khách có nhu cầu, các tác phẩm trong triển lãm sẽ được “bán”. Hoạt động mua bán này không chỉ tăng thêm thu nhập cho tác giả mà còn đưa tác phẩm sẽ đến gần với công chúng, nhất là những nhà sưu tầm, các địa chỉ văn hóa...” - họa sĩ Quang Hoàng nói.

Theo nghệ nhân Hoàng Ngọc Hiến, các tác phẩm gốm Biên Hòa truyền thống và đương đại có thể cũng kén người mua nhưng anh tự tin khẳng định rằng rất nhiều người sẽ “đọc” ra được ý nghĩa qua các thông điệp mà anh gửi gắm từ tác phẩm. Anh Hiến nhấn mạnh: “Việc giao lưu, trưng bày gốm Biên Hòa tại một địa chỉ chuyên nghiệp ở TP.HCM giúp tôi có thêm nguồn năng lượng mới để đi tiếp hành trình gìn giữ và phát triển gốm Biên Hòa; tiếp tục học hỏi, tìm tòi sáng tạo nghệ thuật phía trước”.