Lan tỏa các địa chỉ tin cậy trong cộng đồng

Bạo lực gia đình (BLGĐ) được xem là vấn nạn nhức nhối của xã hội. Những năm gần đây, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã triển khai thành công các mô mình phòng, chống BLGĐ trong cộng đồng, trong đó mô hình địa chỉ tin cậy (ĐCTC) đã và đang chứng tỏ hiệu quả thiết thực khi được lồng ghép trong chương trình phòng, chống BLGĐ. Mô hình không chỉ là cầu nối giúp nạn nhân chia sẻ những bất hòa, gửi gắm tâm tư mà còn còn kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ nạn nhân khi bị BLGĐ, nắm bắt những kiến thức cần thiết để bảo vệ bản thân, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội tại địa phương.​

Những điểm sáng

Huyện Trảng Bom được coi là một trong những điểm sáng của mô hình ĐCTC cộng đồng. Hơn 10 năm nay, cùng với các nhóm phòng chống BLGĐ, các câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, nhiều ĐCTC cộng đồng đã được thành lập và đi vào hoạt động đem lại hiệu quả tích cực, góp phần gắn kết, dung hòa mối quan hệ gia đình cho các cặp vợ chồng có những bất hòa, rạn nứt trong hôn nhân, đẩy lùi những xung đột, bạo lực trong từng gia đình. Đến nay, huyện Trảng Bom có 101 ĐCTC, thu hút hơn 600 thành viên tham gia.

ĐCTC cộng đồng khu phố 4, thị trấn Trảng Bom được thành lập từ năm 2009, với 6 thành viên tham gia sinh hoạt. Theo ông  Hoàng Bá Quyết (Bí thư Đảng bộ bộ phận khu phố, kiêm trưởng nhóm ĐCTC cộng đồng) cho biết, hằng tháng các thành viên trong nhóm họp một lần, nắm bắt tình hình của bà con trong khu phố rồi thống nhất kế hoạch hoạt động cho tháng. “Hoạt động của ĐCTC cộng đồng ở khu phố trên tinh thần tự nguyện tiếp nhận các nạn nhân bị BLGĐ. Thành viên trong nhóm chủ yếu là những người đã lớn tuổi, có uy tín trong cộng đồng dân cư nên được bà con tin tưởng gửi gắm tâm tư, tình cảm. Bởi vậy, nhiều người khi bị BLGĐ đã mạnh dạn trao đổi, chia sẻ với các thành viên nhằm giải tỏa các khó khăn, khúc mắc trong cuộc sống. Từ sự chia sẻ đó, chúng tôi đã nắm bắt tình hình, kịp thời can thiệp, hòa giải nhiều trường hợp gia đình xích mích. Từ đầu năm 2018 đến nay, khu phố 4 chỉ xảy ra 1 vụ BLGĐ”, ông Quyết nói.

 Một buổi sinh hoạt của các thành viên ĐCTC cộng đồng khu phố 5 (thị trấn Trảng Bom).

Có hơn 18 năm làm Trưởng ban An ninh trật tự, ông Trần Văn Tài (thành viên của mô hình ĐCTC cộng đồng khu phố 4) cho biết: “Hơn 10 năm trước, ngày nào ở khu phố cũng có nhà đánh, chửi nhau. Phần nhiều các nạn nhân đều chọn cách im lặng, cam chịu khi bị chồng, cha bạo hành khiến công tác hòa giải gặp khá nhiều khó khăn. Từ khi mô hình ĐCTC cộng đồng ra đời, các vụ BLGĐ đã giảm đi rõ rệt. Hầu như vụ nào cũng được giải quyết kịp thời, thỏa đáng, góp phần làm cầu nối giúp các cặp vợ chồng hàn gắn tình cảm”.

Tại khu phố 5, thị trấn Trảng Bom, mô hình ĐCTC cộng đồng đặt ở Nhà văn hóa khu phố đã trở thành điểm đến cho các nạn nhân bị BLGĐ. Vừa là Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ vừa là thành viên của mô hình, chị Lê Thị An khẳng định, khu phố 5 đã có sự thay đổi lớn từ khi thành lập ĐCTC. Nhiều năm nay, phụ nữ khu phố đã tích cực tuyên truyền rộng rãi trong địa bàn dân cư về hoạt động của ĐCTC. Dần dần mô hình ĐCTC cộng đồng đã trở thành chỗ dựa tin cậy của chị em. “Hằng tháng, mình đều tổ chức sinh hoạt cộng đồng phổ biến kiến thức cho chị em về BLGĐ, tuyên truyền về xây dựng gia đình văn hóa… Từ đó, tác động đến nhận thức của chị em và họ thay đổi hành vi, biết yêu thương và sẻ chia, cùng nhau xây dựng gia đình hạnh phúc, nuôi dạy con ngoan”, chị An nói.

Không chỉ Trảng Bom, tại TP. Biên Hòa, huyện Vĩnh Cửu, Định Quán… đã trở thành những điểm sáng trong xây dựng và đưa vào hoạt động có hiệu quả hàng trăm mô hình ĐCTC cộng đồng. Chỉ tính riêng trên địa bàn xã Vĩnh Tân (huyện Vĩnh Cửu) có 18 ĐCTC hỗ trợ phụ nữ, trẻ em gái bị bạo hành. Các ĐCTC đã hỗ trợ 3 tủ sách, 90 đầu sách, 50 bộ đồng phục và trang bị 12 bảng ĐCTC giúp các nạn nhân bị BLGĐ có thể tá túc, nương tựa khi cần.

Phát huy hiệu quả mô hình

Những năm trước đây, tác động của đời sống xã hội khiến tình trạng BLGĐ có dấu hiệu gia tăng. Trong đó, bạo lực ở nông thôn cao hơn thành thị, bạo lực về thân thể chiếm đa số. Nạn nhân chủ yếu là nữ ở trong độ tuổi từ 15 đến 59 tuổi. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến BLGĐ, như: đói nghèo, cờ bạc, nghiện rượu… Tuy nhiên, bất bình đẳng giới là gốc rễ của BLGĐ.

Sự ra đời và hoạt động có hiệu quả của ĐCTC cộng đồng mà lực lượng nòng cốt từ các đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân…đóng vai trò giải quyết kịp thời, ngăn chặn để sự việc không diễn biến theo chiều hướng xấu, đồng thời báo cáo với các cấp chính quyền để đưa ra hướng xử lý. Chính sự nhiệt tình của các thành viên ĐCTC mà nhiều người bị bạo hành đã tìm đến những ĐCTC như tìm đến một chuyên gia tâm lý. Do đó, để có kiến thức, kỹ năng và năng lực hỗ trợ nạn nhân bị BLGĐ, các thành viên của ĐCTC cộng đồng đều được tham gia các lớp tập huấn công tác gia đình, tư vấn pháp luật…

Trưởng phòng Xây dựng nếp sống văn hóa và gia đình (Sở VH-TTDL) Trần Anh Thơ cho biết, từ hiệu quả của mô hình ĐCTC cộng đồng đã tạo nền tảng cho việc nhân rộng mô hình ra toàn tỉnh. Các ĐCTC không chỉ kịp thời phát hiện, can thiệp, tư vấn, hòa giải mâu thuẫn, tranh chấp khi xảy ra bạo lực trên địa bàn mà còn xây dựng các phong trào, hoạt động văn hóa, thể thao phong phú, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Hiện toàn tỉnh có hơn 1.300 ĐCTC cộng đồng tại 171 phường xã, thị trấn, trong đó Hội Liên hiệp phụ nữ các cấp thành lập được 587 địa chỉ, Sở VH-TTDL hướng dẫn, thành lập hơn 800 địa chỉ. Hầu hết ĐCTC tại cộng đồng đặt tại nhà trưởng ấp, nhà văn hóa khu phố hoặc các trưởng nhóm thực hiện tốt việc hỗ trợ, can thiệp, tạm lánh cho nạn nhân BLGĐ. Đặc biệt, có 758 địa chỉ thuộc hộ gia đình tại cộng đồng đã được trang bị gắn bảng ĐCTC cộng đồng.

Cũng theo bà Trần Anh Thơ, nhằm thực hiện tốt công tác phòng, chống BLGĐ trong giai đoạn tiếp theo, phát huy vai trò của các mô hình, ngành Văn hóa đã tăng cường các hoạt động truyền thông, giáo dục, vận động nâng cao nhận thức của cộng đồng và của mỗi người dân qua các kênh tuyên truyền. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cấp, các ngành trong việc thực hiện chính sách pháp luật về hôn nhân và gia đình, Luật Phòng, chống BLGĐ. Nhân rộng các mô hình phòng, chống BLGĐ nhằm hỗ trợ các nạn nhân BLGĐ và tuyên truyền, tư vấn đẩy lùi hành vi đối với người thực hiện hành vi BLGĐ, thực hiện mục tiêu chung là xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững.

Ly Na