Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Đại tướng Mai Chí Thọ (15-7-1922 – 15-7-2022): Người dành hơn 70 năm cuộc đời cho cách mạng

85 năm tuổi đời, Đại tướng Mai Chí Thọ (1922-2007) đã có hơn 70 năm tham gia cống hiến cho cách mạng, cho sự phát triển của đất nước. Hơn 70 năm cống hiến, đồng chí đã có mặt ở những địa bàn khó khăn, ác liệt, trong những thời điểm có tính bước ngoặt của cách mạng.
Đại tướng Mai Chí Thọ gặp gỡ, trò chuyện với học sinh Trường Lý Tự Trọng (TP.HCM) vào tháng 9-1977 tại lễ khai giảng (Ảnh: Tư liệu)
Đại tướng Mai Chí Thọ gặp gỡ, trò chuyện với học sinh Trường Lý Tự Trọng (TP.HCM) vào tháng 9-1977 tại lễ khai giảng (Ảnh: Tư liệu)

Sát cánh cùng quân và dân Nam bộ
14 tuổi, đồng chí Mai Chí Thọ đã từ bỏ cơ hội học tập, để trở thành công chức trong bộ máy chính quyền thực dân chủ động tìm đến với cách mạng, tham gia vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên chống lại ách đô hộ tàn bạo của chính quyền thực dân phóng kiến. Đồng chí trở thành Bí thư Đoàn thanh niên Phản đế ở Nam Định ngay trong trường trung học. 17 tuổi, đồng chí vinh dự được kết nạp vào Đảng, trở thành người chiến sĩ cộng sản nguyện cống hiến hết mình cho mục tiêu, lý tưởng của Đảng.
Năm 18 tuổi, đồng chí Mai Chí Thọ đã bị địch bắt và giam cầm trong nhiều nhà tù cực kỳ khắc nghiệt. Trung tướng Lê Quốc Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, suốt 5 năm bị giam giữ tại các nhà tù khắc nghiệt, bị đàn áp, tra tấn dã man nhưng đồng chí Mai Chí Thọ vẫn kiên cường chiến đấu, lạc quan tin tưởng, giữ vững khí tiết của người cộng sản. Không những thế, đồng chí còn biến nhà tù thành trường học, thao trường tập luyện… Người chiến sĩ cách mạng Mai Chí Thọ đã có dịp được gần gũi và học thêm được nhiều điều tốt đẹp từ các bậc đàn anh đáng kính như: Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Phạm Hùng…
Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, chính quyền về tay nhân dân, đồng chí Mai Chí Thọ trở về đất liền và tham gia cuộc kháng chiến của quân dân Nam bộ chống thực dân Pháp. Từ năm 1945-1954, với vai trò Bí thư thanh niên cứu quốc, Trưởng Ty công an, Phó bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ; Trưởng Ty công an, Phó bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho; Phó giám đốc Sở Công an Nam bộ, Phó bí thư và Bí thư liên chi chính quyền Nam bộ, Phó giám đốc Sở Công an Nam bộ, phụ trách Công an miền Đông Nam bộ, đồng chí đã kiên cường bám trụ, phá tề, trừ gian, không ngừng xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng, mở rộng vùng giải phóng.
Kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi (năm 1954), đồng chí Mai Chí Thọ được cử tập kết ra Bắc, có cơ hội trở về quê, gặp lại người thân nhưng với tinh thần cách mạng, đặt lợi ích của Tổ quốc, của dân tộc, của Đảng lên trên hết, đồng chí đã xin ở lại, sát cánh cùng với quân và dân Nam bộ trong cuộc đấu tranh giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đại tướng Mai Chí Thọ là một trong những nhà lãnh đạo có vai trò quan trọng, gắn bó chặt chẽ với cách mạng miền Nam. Từ năm 1955-1960, Đại tướng Mai Chí Thọ là Phó ban rồi Trưởng ban Địch tình Xứ ủy Nam bộ, Xứ ủy viên dự khuyết. Từ năm 1960-1965, Đại tướng là Bí thư Khu ủy, Chính ủy Quân khu miền Đông Nam bộ. Từ năm 1965-1975, Đại tướng là UVTV, Phó bí thư rồi làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định, Chính ủy Quân khu Sài Gòn - Gia Định…
Với vai trò người đứng đầu Khu ủy miền Đông, Đại tướng Mai Chí Thọ là trung tâm đoàn kết, lãnh đạo, chỉ đạo các trận quyết chiến chiến lược đối với địch qua nhiều trận đánh thần tốc, táo bạo, mạnh mẽ làm nên các chiến thắng lịch sử quan trọng nhằm góp phần hiện thực hóa khát vọng giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Dấn thân vì cuộc sống nhân dân
Đại tướng Lê Hồng Anh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Công an chia sẻ: “Từ khi còn là cán bộ trẻ, mới tham gia phong trào cách mạng, tôi đã sớm được nghe những câu chuyện cảm động và rất đáng khâm phục về tấm gương tận tụy dũng cảm, trí tuệ của đồng chí Năm Xuân (một trong những bí danh của Đại tướng Mai Chí Thọ). Trong cách cảm nhận và cách nghĩ của nhiều đồng chí, đồng bào, anh Năm Xuân là một trong những nhà lãnh đạo rất sâu sát với đời sống chiến sĩ và nhân dân, rất tâm lý với những suy tư, trăn trở và những khó khăn của cấp dưới…”.
Với 16 năm gần gũi làm việc với Đại tướng Mai Chí Thọ, đồng chí Võ Viết Thanh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, nguyên Chủ tịch UBND TP.HCM kể, một lần ông được đồng chí Mai Chí Thọ gọi đi cùng thăm một số nơi sinh sống của đồng bào dân tộc ở Tây nguyên và không được báo cho chính quyền địa phương biết. Đồng chí Mai Chí Thọ cùng đoàn đến thăm 4 cụm dân cư ở gần ngã ba Kiến Đức và hồ nước Doãn Văn thuộc H.Đắk Nông (khi ấy chưa tách thành tỉnh), tỉnh Đắk Lắk. Tại các điểm đến thăm, đồng chí Mai Chí Thọ đều gửi cá mắm và cá khô cho đồng bào dân tộc, họ rất mừng và hướng dẫn đồng chí đến xem chỗ ngủ và bếp của họ để hiểu hơn về đời sống của đồng bào.
Trong quá trình làm việc, đồng chí luôn chỉ đạo công an toàn quốc phải coi trọng công tác phòng ngừa tội phạm, nhắc nhở công an nói chung, cán bộ trinh sát nói riêng phải xây dựng mối liên hệ chặt chẽ với nhân dân kết hợp với nghiệp vụ nắm chắc tình hình địa bàn dân cư, ngành nghề và các hoạt động kinh tế - xã hội…
Sau giải phóng, TP.HCM đứng trước hàng loạt vấn đề. Với vai trò Phó bí thư, Phó chủ tịch Ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định kiêm Giám đốc Sở Công an TP.HCM, Đại tướng Mai Chí Thọ vừa tập trung xây dựng lực lượng chức năng bảo đảm an ninh trật tự, vừa phối hợp chăm lo cho người nghèo đón Tết đầu tiên sau giải phóng. Trong thời gian làm Chủ tịch UBND TP.HCM, Đại tướng lặn lội xuống với bà con vùng sâu, vùng xa, dân nghèo thành thị; hình ảnh người lãnh đạo thành phố đầu quấn khăn rằn, ngồi xe Honda 67 đi xuống cơ sở lắng nghe ý kiến người nông dân…vẫn còn đọng lại trong trí nhớ của nhiều người dân TP.HCM.

Tác giả: Khánh Ngọc