Không phát triển hợp tác xã nông nghiệp theo phong trào

Hợp tác xã là mô hình tiên tiến nhất trong sản xuất nông nghiệp, do đó phát triển các mô hình này là vấn đề quan trọng nhất cần thực hiện. Tuy nhiên, việc phát triển Hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) nhất định không được chạy theo phong trào mà phải đi vào thực chất, phải lấy hiệu quả làm gốc.​

Đây là nhấn mạnh của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh tại hội nghị đánh giá kết quả 7 năm thực hiện đề án củng cố, phát triển HTXNN và đề án phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh được tổ chức dịp cuối năm 2018.

Số lượng tăng nhưng doanh thu giảm

Theo Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT), qua 7 năm thực hiện đề án, số lượng HTXNN trên địa bàn tỉnh đã tăng đáng kể. Theo đó, đã có thêm 116 HTXNN được thành lập mới, nâng tổng số HTXNN đang hoạt động trên địa bàn tỉnh lên 130 HTX. Về chất lượng hoạt động, số lượng HTXNN xếp loại khá tăng dần và số lượng HTX yếu kém, ngưng hoạt động cũng giảm dần.

Tuy nhiên, theo Giám đốc Sở NN-PTNT Huỳnh Thành Vinh, dù có sự tăng trưởng về số lượng nhưng trong thực tế hoạt động của các HTXNN vẫn còn tồn tại rất nhiều yếu kém, nhất là sự giảm sút về doanh thu, lợi nhuận.

Theo thống kê, năm 2013, doanh thu bình quân của các HTXNN đạt mức 3,5 tỷ đồng/HTX thì đến năm 2017, giảm xuống chỉ còn hơn 2,1 tỷ đồng. Cùng với đó, lợi nhuận bình quân của các HTXNN cũng giảm từ mức 480 triệu đồng/HTX năm 2013 xuống 300 triệu đồng năm 2017.

 Thu hoạch rau cần nước tại HTXNN Phương Nam, xã Gia Kiệm, huyện Thống Nhất.

Đặc biệt, trong hoạt động, các HTXNN gần như chỉ dừng lại ở khâu cung cấp dịch vụ đầu vào cho xã viên chứ chưa thể tự mình tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh đó, chất lượng, sức cạnh tranh các mặt hàng nông sản của các HTXNN cũng đang rất yếu.

Đánh giá về tình hình hoạt động yếu kém của nhiều HTXNN, Giám đốc Sở NN- PTNT cho rằng, những yếu kém “nội tại” lâu nay của HTX chưa được khắc phục triệt để là nguyên nhân chủ yếu: “Trình độ cán bộ quản lý còn thấp, nguồn vốn hạn chế, không có kế hoạch sản xuất kinh doanh rõ ràng, cơ sở vật chất nghèo nàn khiến nhiều HTX hoạt động thiếu hiệu quả, thua lỗ”.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh, việc phát triển các HTXNN theo kiểu “chạy đua” về số lượng cũng ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả hoạt động. Theo đó, nhiều địa phương do “chạy đua” để đảm bảo tiêu chí về phát triển HTX trong xây dựng nông thôn mới đã cho thành lập mới các HTXNN khi chưa đủ các điều kiện cần thiết. Do đó, khi đi vào hoạt động các HTX này thường rơi vào cảnh thua lỗ. “Thời gian qua, việc phát triển HTXNN có dấu hiệu chạy theo phong trào. Nhiều HTX chưa đủ điều kiện đã đi vào hoạt động nên không mang lại lợi nhuận”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh chỉ rõ. 

Phát triển hợp tác xã cần thực chất

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh, nếu cứ duy trì sản xuất theo kiểu nhỏ lẻ, manh mún thì nông nghiệp sẽ không thể phát triển. Do đó, việc phát triển sản xuất theo mô hình HTX là hướng đi bắt buộc. Đây cũng là mô hình sản xuất tiên tiến đã được ghi nhận trên thế giới. Tuy nhiên, việc phát triển HTX nhất định không được chạy theo phong trào, phải lấy hiệu quả làm gốc.

Chính vì vậy, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, công việc trước mắt của các cơ quan chức năng là tiếp tục củng cố hoạt động của 130 HTXNN hiện có, mở rộng quy mô, kết nạp thêm thành viên để đạt hiệu quả cao trong sản xuất. “Phải phấn đấu mở rộng quy mô lên 800 - 1.000 ha/HTX chứ HTX mà quy mô chỉ hơn 27 ha mỗi đơn vị như hiện nay thì quá nhỏ”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Chánh lưu ý.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu phải phát triển mới các HTXNN theo đúng kế hoạch nhưng phải đảm bảo yêu cầu về chất lượng. Theo đó, trong 2 năm tới, Đồng Nai phải phát triển thêm 80 HTXNN. “Việc phát triển phải đảm bảo về số lượng và chất lượng. Phải lựa chọn kỹ, xem xét đủ các tiêu chuẩn mới thành lập mới”, Phó chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng cho rằng việc đẩy mạnh áp dụng khoa học - kỹ thuật và xây dựng thương hiệu nhằm tăng sức cạnh tranh cho các sản phẩm nông sản cần phải được quan tâm nhiều hơn. Bởi trong số 130 HTXNN mà chỉ có 17 HTX có ứng dụng công nghệ vào sản xuất thì còn quá khiêm tốn. Trong khi đó, hầu như chưa có bất kỳ sản phẩm nào của các HTXNN trên địa bàn tỉnh có được thương hiệu mạnh cũng là hạn chế lớn.

Để hỗ trợ các HTXNN phát triển hiệu quả, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, tỉnh sẽ tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ về vốn, nhân lực và khoa học - kỹ thuật cho các HTX. “Hiện nay, tỉnh đang có chương trình thí điểm đưa cán bộ trẻ tốt nghiệp đại học chuyên ngành nông nghiệp về làm việc tại nông thôn. Điều này sẽ góp phần tăng cường những cán bộ có trình độ cao về làm việc tại các HTX, đưa hoạt động của các HTX đạt hiệu quả cao trong thời gian tới”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết.

Mong muốn có nguồn vốn ưu đãi cho xã viên tham gia chuỗi liên kết

Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp An Viễn, huyện Trảng Bom Đường Minh Giang cho rằng, hiện nay tỉnh đang có chủ trương đưa các HTX tham gia xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất. Do đó, để khuyến khích, Nhà nước cần có nguồn vốn ưu đãi với lãi suất thấp cho xã viên tham gia các chuỗi này. “Nguồn vốn này chỉ cho các hộ tham gia vào chuỗi vay, như vậy mới khuyến khích được nông dân tham gia”, ông Giang kiến nghị.

Quỳnh Nhi