Không để lặp lại việc chủ doanh nghiệp bỏ trốn

Tại cuộc họp bàn về tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của tỉnh 10 tháng qua, một trong những vấn đề “nóng”, cấp bách được lãnh đạo tỉnh lưu ý, nhấn mạnh là làm sao sớm phát hiện nguy cơ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) (thuê nhà xưởng, nợ thuế, nợ lương) có thể bỏ trốn, để “chăm sóc đặc biệt”, không để lặp lại vụ việc đã từng có doanh nghiệp bỏ trốn dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, tránh hậu quả đáng tiếc.​

Nỗi lo có thật…

Vụ chủ doanh nghiệp “biến mất” gây lùm xùm nhất, để lại nhiều hệ lụy cho xã hội dịp cận Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 là trường hợp của Công ty KL Texwell Vina, 100% vốn Hàn Quốc, trụ sở tại khu công nghiệp (KCN) Bàu Xéo, huyện Trảng Bom. Ban lãnh đạo công ty đã bỏ trốn về nước trong khi nợ lương công nhân hơn một tháng với tổng số tiền gần 13,7 tỷ đồng, khiến hơn 1.900 người lao động lao đao, hoang mang, mất quyền lợi. Rất may, vụ việc phức tạp được xem là chưa có tiền lệ ở Đồng Nai đã được chính quyền tỉnh, huyện và các cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc xử lý rốt ráo, linh hoạt giải quyết các chế độ lương, thưởng, bảo hiểm xã hội (BHXH), thất nghiệp, thai sản… cũng như ổn định việc làm mới cho người lao động. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vào thời điểm đó lập tức yêu cầu tỉnh Đồng Nai báo cáo vụ việc.

Theo Ban quản lý các khu công nghiệp Đồng Nai, qua tổng hợp gần đây nhất, có hơn 100 doanh nghiệp trong các KCN đang làm ăn thua lỗ, trong đó có 30 doanh nghiệp bị thua lỗ vượt quá số vốn đầu tư. Các doanh nghiệp FDI nhỏ thuê nhà xưởng sản xuất nợ thuế, BHXH, lương người lao động có nguy cơ phá sản bỏ trốn về nước vẫn là nỗi lo có thật. Trường hợp được đưa ra bàn luận nhiều tại cuộc họp về tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của tỉnh lần này là Công ty TNHH một thành viên Cho Won (vốn Hàn Quốc) thuê nhà xưởng của Công ty cổ phần Khải Hoàn ở KCN dệt may Nhơn Trạch (huyện Nhơn Trạch) để sản xuất nhựa. Từ tháng 9-2018, công ty này gặp khó khăn, Giám đốc công ty đã rời khỏi Việt Nam, không liên lạc được. Doanh nghiệp này chưa trả lương tháng 9, 10 cho hơn 40 công nhân, nợ BHXH với số tiền 120 triệu đồng, nợ ngân hàng 23 tỷ đồng và nợ một số khách hàng khác. Như vậy, đây là doanh nghiệp thứ 2 của Hàn Quốc đến Đồng Nai thuê nhà xưởng bỏ về nước.

 Công nhân Công ty KL Texwell Vina nhận tiền lương do UBND tỉnh tạm ứng ngân sách chi trả.

Không chỉ đến lúc chủ doanh nghiệp “bặt vô âm tín” mà cứ mỗi khi doanh nghiệp gặp khó khăn, thua lỗ, phá sản, là bao công nhân lao động lại khốn khổ vì bị nợ lương, BHXH, BHYT. Đáng lưu ý, số nợ BHXH của các doanh nghiệp ở Đồng Nai hiện lên tới trên 400 tỷ đồng. Trong số này, ngoài Công ty TNHH KL Texwell Vina nợ hơn 16,3 tỷ đồng tiền BHXH của hơn 1.900 công nhân và chủ doanh nghiệp bỏ trốn như đã nói, còn hơn 200 đơn vị, doanh nghiệp khác nợ BHXH từ 3 tháng trở lên. BHXH tỉnh Đồng Nai mới đây có văn bản đề nghị Công an tỉnh xử lý hình sự đối với 7 doanh nghiệp có dấu hiệu trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp với số tiền lớn.

Cần có chế tài đủ sức răn đe

Trước thực tế trên, tại cuộc họp mới đây, Giám đốc Sở LĐ-TBXH Huỳnh Văn Tịnh kiến nghị: UBND tỉnh nên cho rà soát lại các doanh nghiệp đang thuê nhà xưởng để có giải pháp quản lý chặt, tránh tình trạng chủ doanh nghiệp bỏ trốn, hậu quả để lại rất lớn. Liên quan đến vấn đề này, Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Quốc Thái đã chỉ đạo các ngành thuế, BHXH, Liên đoàn Lao động, Ban quản lý các KCN phối hợp chặt chẽ, đưa những doanh nghiệp đang nợ nhiều vào danh sách “chăm sóc đặc biệt”, không để xảy ra tình trạng chủ doanh nghiệp bỏ trốn còn hậu quả tỉnh phải “nai lưng” giải quyết. Phó trưởng ban Quản lý các KCN Đồng Nai Mai Văn Nhơn khẳng định: Ban quản lý các KCN Đồng Nai sẽ tăng cường phối hợp các đơn vị Công đoàn, hải quan, thuế… nắm bắt tình hình, từ đó lập danh sách các công ty có yếu tố bất thường, có dấu hiệu vi phạm để sớm phát hiện, khuyến cáo; tránh hiện tượng các công ty “chạy làng”.

Lý do khiến chủ doanh nghiệp nước ngoài bỏ trốn đã được dư luận “mổ xẻ” nhiều. Một số luật sư cho rằng, nguyên nhân cơ bản nhất là luật chưa quy định chặt chẽ về hoạt động hậu kiểm và quản lý Nhà nước sau khi thành lập doanh nghiệp. Song, dù vì bất cứ lý do gì, những nhà đầu tư khi đến đặt vấn đề làm ăn đã hứa hẹn đủ điều, nhưng cuối cùng lại không tuân thủ pháp luật Việt Nam, thậm chí bỏ trốn khi nợ nhiều khoản là điều không thể chấp nhận được. Đáng nói, thống kê cho thấy, số doanh nghiệp bỏ trốn vẫn tăng hằng năm, dẫn đến tác hại khôn lường cho xã hội. Muốn xử lý đến nơi đến chốn tình trạng trên, chế tài phải nghiêm khắc. Tuy nhiên, quy định về “Doanh nghiệp bỏ trốn” trong pháp luật hiện hành nói chung và Luật Doanh nghiệp nói riêng gần như còn bỏ ngỏ. Trước đòi hỏi phải chủ động kiểm soát, chấn chỉnh hoạt động của doanh nghiệp “có vấn đề sức khỏe”, tránh xảy ra trường hợp đáng tiếc, pháp luật cần điều chỉnh có chế định cụ thể.

Sau các vụ việc doanh nghiệp tẩu tán tài sản, chủ doanh nghiệp bỏ trốn mà các cấp thẩm quyền bị động chạy theo khắc phục hậu quả “sự đã rồi” vô cùng vất vả, nhiều kinh nghiệm, giải pháp đã được nhà chức trách các tỉnh, thành rút ra. Nhất là từ vụ việc nghiêm trọng xảy ra tại Công ty KL Texwell Vina, những bài học đối với công tác quản lý nhà nước và hoạt động của các tổ chức đoàn thể ở doanh nghiệp, cho đến bây giờ vẫn mang tính thời sự, không chỉ với riêng tỉnh Đồng Nai.

P.V