Kế hoạch hóa gia đình: Áp lực già hóa dân số đang tăng lên

Theo Tổng cục Dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ), Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số (có 7% dân số từ 65 tuổi trở lên). Đây là áp lực không nhỏ trong công tác kế hoạch hóa gia đình.

Không khuyến khích sinh con thứ 3

Bà Nguyễn Kim Tuyến, Chi cục Trưởng Chi cục dân số tỉnh cho hay, mục tiêu kế hoạch hóa dân số, gia đình giai đoạn hiện nay đã khác nhiều so với trước đây. Cụ thể, những năm trước đây, nói đến công tác dân số chính là kế hoạch hóa gia đình (giảm sinh). Nhưng theo Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới, từ đầu năm nay, công tác dân số đã đổi thành dân số và phát triển, trong đó, duy trì mức sinh hợp lý (từ 2 - 2,1 con/mỗi cặp vợ chồng). “Hiện nay, Ðồng Nai đã ở mức sinh thấp nên năm nay Trung ương đã không giao mục tiêu giảm sinh cho công tác dân số của tỉnh. Chúng tôi phải tập trung vào nhiều mục tiêu khác như: tỷ lệ sàng lọc trước sinh, sau sinh, khám sức khỏe tiền hôn nhân, mất cân bằng giới tính khi sinh, người già được khám bệnh”, bà Tuyến nói.

Giảm thiểu mất cân bằng giới tình là nhiệm vụ quan trọng trong công tác dân số hiện nay. Trong ảnh: Chăm sóc trẻ mới sinh tại Bệnh viện Quốc tế Đồng Nai.

Theo bà Tuyến, dù mức sinh của Ðồng Nai đang ở mức thấp, nhưng ngành Dân số vẫn không khuyến khích người dân sinh con thứ 3. Tuy nhiên, tỷ lệ sinh con thứ 3 trong công nhân, viên chức Nhà nước vẫn còn khá cao. “Ðiều đáng nói, nhiều gia đình đã có 2 con gái nên khi sinh con thứ 3, họ muốn sinh con trai. Như vậy, tình trạng mất cân bằng giới tính sẽ tăng”, bà Tuyến nói.

Bà Trần Thị Ngọc Trang, Giám đốc Trung tâm Dân số huyện Tân Phú cho biết, tỷ lệ sinh con thứ 3 trên địa bàn huyện giảm dần theo mỗi năm, nhưng vẫn còn cao so với mặt bằng chung. Khó khăn nhất của công tác dân số trên địa bàn huyện là việc tuyên truyền dân số, kế hoạch hóa gia đình ở các xã đồng bào theo đạo Thiên chúa cao. “Chúng tôi thuyết phục người dân sử dụng các biện pháp tránh thai như đặt vòng, dùng bao cao su để tránh thai. Nhưng có nhiều người không sử dụng, hoặc bỏ giữa chừng. Vì vậy, tỷ lệ sinh con thứ 3 ở những xã này rất cao”, bà Trang nói.

Bà Ðỗ Thị Bích Hạnh, một cộng tác viên DS-KHHGÐ của TX. Long Khánh chia sẻ: Ðối tượng tuyên truyền về DS-KHHGÐ của thị xã khá đa dạng, từ công nhân đến cán bộ viên chức. Ðể tư vấn tốt các vấn đề về DS-KHHGÐ, người cộng tác viên phải nắm rõ hoàn cảnh của từng gia đình trong khu vực. Từ đó, mới đưa ra các biện pháp tránh thai phù hợp đối với từng gia đình. Ngoài ra, cộng tác viên dân số cũng phải quản lý được số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ để vận động họ sử dụng các biện pháp tránh thai…

Theo Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh, từ nay đến năm 2020, việc thực hiện chiến lược dân số sức khỏe sinh sản trên địa bàn tỉnh sẽ tập trung vào các hoạt động can thiệp nâng cao chất lượng dân số đầu đời, phấn đấu đến năm 2020 tỷ lệ bà mẹ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt 70%, sàng lọc sơ sinh đạt 60%. Cùng với việc duy trì mức sinh hợp lý phấn đấu tổng tỷ suất sinh vào 2020 đạt từ 2 - 2,1 con. Kiểm soát có hiệu quả tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, phấn đấu vào năm 2020 tỷ số giới tính khi sinh không vượt quá mức 110 bé trai/100 bé gái.

Duy trì mức sinh tự nhiên

BS. Huỳnh Cao Hải, Phó Giám đốc Sở Y tế nhấn mạnh, nhiệm vụ quan trọng nhất của ngành Dân số hiện nay là phải duy trì mức sinh tự nhiên tốt, các cặp vợ chồng cần sinh đủ có 2. Với những cặp này, phải thực hiện kế hoạch hóa gia đình. Còn những cặp vợ chồng  mới có 1 con cần phải sinh thêm cho phù hợp với hoàn cảnh gia đình. “Tập trung giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ… là những nhiệm vụ tập trung của ngành dân số”, BS. Hải nhấn mạnh.

Tuổi thọ của người dân đã tăng cao nhưng tuổi khỏe mạnh lại giảm. Người già chủ yếu phải đối mặt với bệnh tật, chi tiêu cho thuốc men là chủ yếu. Ông Nguyễn Văn Tân, Phó tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục Dân số - kế hoạch hóa gia đình cho biết thêm, thực tế, người cao tuổi phải đối mặt với các vấn đề về sức khỏe. Thống kê cho thấy trung bình, một người cao tuổi ở Việt Nam mắc ít nhất gần 3 loại bệnh. Trong khi đó chi phí chữa bệnh cho người cao tuổi cao gấp 8 lần chi phí chữa bệnh của trẻ em, đặc biệt người cao tuổi khi mắc bệnh đều là những bệnh mãn tính không thể chữa trị trong vài ngày là khỏi. “Chúng ta đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số, theo quy ước của nhân chủng học (có 7% dân số từ 65 tuổi trở lên). Chúng ta chỉ mất 18 năm để chuyển từ giai đoạn già hóa dân số sang dân số già”, ông Tân nhấn mạnh.

Thống kê cho thấy, phần lớn người cao tuổi hiện nay đang sống ở nông thôn, cuộc sống còn nhiều khó khăn, hơn 70% người cao tuổi vẫn phải làm việc để kiếm sống.  Già hóa dân số sẽ tạo ra áp lực ngày càng tăng đối với an sinh xã hội, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.

Những năm gần đây, tỷ lệ này của Đồng Nai ở mức 107 bé trai/100 bé gái. Tuy nhiên, trong những tháng đầu năm 2018, tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh của tỉnh tăng cao, 114 bé trai/100 bé gái. Trong đó, huyện Định Quán có tỷ lệ này cao hơn nhiều so với các huyện khác. Theo các chuyên gia, chỉ 15 - 20 năm nữa, có khoảng 4 triệu người nam không lấy được vợ.

San Thái