Hỗ trợ giấc mơ an cư của người lao động

Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã chính thức triển khai chương trình vay ưu đãi 4,8% lãi suất để mua, thuê mua nhà ở xã hội (NƠXH); xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà để ở theo Nghị định số 100 /2015/NĐ-CP của Chính phủ. Đây được coi là tin vui đối với những đối tượng đủ điều kiện tham gia chương trình, nhất là công nhân lao động.​

Nhu cầu lớn

Nhu cầu về NƠXH của các hộ gia đình, đặc biệt là với những người thu nhập thấp, công nhân lao động không đủ điều kiện tài chính để mua nhà rất lớn. Theo số liệu tổng hợp của Bộ Xây dựng, nhu cầu NƠXH trên cả nước trong giai đoạn từ năm 2011-2020 cần khoảng 440.000 căn hộ. Trong đó, tập trung ở các thành phố lớn và các tỉnh công nghiệp như: TP. Hồ Chí Minh khoảng 134.000 căn, Hà Nội khoảng 110.000 căn, Bình Dương 41.250 căn, Đồng Nai 36.700 căn và Đà Nẵng 11.500 căn... Tuy nhiên, kết quả thực hiện các dự án NƠXH tại các địa phương đến nay chỉ mới đạt khoảng 28% kế hoạch đề ra.

Trên thực tế, với điều kiện tài chính hạn hẹp, NƠXH đi kèm với các gói tín dụng ưu đãi là “cứu cánh” của rất nhiều người lao động có thu nhập thấp sinh sống tại các đô thị. Trước đó, để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu và hỗ trợ người thu nhập thấp đô thị tạo lập nhà ở, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 02/2013/NQ-CP ngày 7-1-2013 với gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng. Chỉ sau hơn 3 năm triển khai, gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng đã giải ngân hết và đã có trên 50.000 cá nhân, hộ gia đình khó khăn về nhà ở cải thiện về chỗ ở...

NƠXH là lựa chọn của nhiều người có thu nhập thấp tại đô thị. Trong ảnh: Khu NƠXH tại phường Bửu Long.

Tuy nhiên, từ cuối năm 2016, sau khi gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ chủ đầu tư dự án và người mua NƠXH, nhà ở thương mại có giá bán không quá 1,05 tỷ đồng khép lại, vẫn chưa bố trí được nguồn vốn tín dụng ưu đãi nào để thực hiện chính sách về NƠXH. Do đó, Quyết định 370/QĐ-TTg về lãi suất cho vay ưu đãi tại Ngân hàng NHCSXH theo Nghị định 100/2015/NĐ-CP của Chính phủ vừa được ký ban hành vào đầu tháng 4 này được coi là đánh trúng vào “điểm nghẽn” NƠXH và phần nào hiện thực hóa giấc mơ an cư của người lao động. Theo đó, lãi suất cho vay ưu đãi tại Ngân hàng CSXH đối với các đối tượng mua, thuê mua NƠXH; xây dựng mới hoặc cải tạo sửa chữa nhà để ở trong năm 2018 là 4,8%/năm (0,4%/tháng). Lãi suất nợ quá hạn được tính bằng 130% lãi suất khi cho vay. Cụ thể, trong năm 2018, ngân sách nhà nước bố trí 500 tỷ đồng và Ngân hàng CSXH phải huy động đối ứng, nâng tổng nguồn vốn cho vay nhà ở xã hội lên 1.000 tỷ đồng. Còn theo kế hoạch đến năm 2020, cả vốn Chính phủ cấp và vốn đối ứng của Ngân hàng CSXH, chương trình cho vay NƠXH sẽ lên tới 2.236 tỷ đồng.

Các đối tượng được vay vốn theo chương trình vay ưu đãi về nhà ở xã hội bao gồm: Người có công với cách mạng theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng; người thu nhập thấp, hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị; người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp trong và ngoài khu công nghiệp; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân và quân đội nhân dân; cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.

Tín hiệu đáng mừng cho người thu nhập thấp

Theo tính toán của Ngân hàng CSXH và ngành chức năng, nhu cầu vay vốn về NƠXH là rất lớn. Từ nay đến năm 2020 cần khoảng 18.000 - 19.000 tỷ đồng mới đáp ứng được nhu cầu trong khi ngân sách lại có hạn. Tại Đồng Nai, Giám đốc Ngân hàng CSXH chi nhánh tỉnh Huỳnh Công Nam cho biết, Đồng Nai đã được Trung ương phân bổ nguồn vốn 20 tỷ cho vay chương trình NƠXH. Theo ông Nam, nguồn vốn này hiện chưa thể đáp ứng được nhu cầu do các đối tượng được vay khá rộng, Đồng Nai lại là tỉnh đang phát triển với lực lượng công nhân lao động đông đảo. Tuy nhiên, đây cũng là tín hiệu đáng mừng cho người có thu nhập thấp đang có nhu cầu thuê, mua NƠXH tại địa phương.

Hiện các quy trình và thủ tục vay vốn đã được xây dựng chi tiết và công bố để đảm bảo dòng tiền đến đúng địa chỉ người có nhu cầu thực sự. Điều này góp phần hạn chế việc lợi dụng chính sách để trục lợi. Tuy nhiên với nguồn vốn hạn chế trong khi nhu cầu thực tế khá lớn thì việc những người lao động đủ điều kiện vay vốn và có nhu cầu thực sự về nhà ở vẫn khó có thể được xét duyệt vay vốn.

Từ miền Trung vào sinh sống và lập nghiệp tại Đồng Nai gần 10 năm, thế nhưng ước mơ an cư lạc nghiệp của vợ chồng chị Lê Thị Mai (ngụ phường Trảng Dài) vẫn còn dang dở. Cũng như rất nhiều cặp vợ chồng trẻ khác, gia đình chị vẫn phải ở trọ trong căn phòng chật hẹp với mong muốn tiết kiệm đủ tiền mua nhà. Chị Mai cho biết, bản thân là viên chức một cơ quan nhà nước, chồng là công nhân tại khu công nghiệp nên thu nhập của gia đình không cao. Do đó, việc mua đất xây nhà ở thành phố là bất khả thi đối với vợ chồng chị, nhất là khi không đủ sức để trả lãi suất vay vốn tại các ngân hàng thương mại. “Khi biết mình cũng là đối tượng được tham gia vay vốn ưu đãi để mua nhà ở xã hội tại ngân hàng CSXH cũng rất hy vọng được vay, nhưng với nhu cầu khá lớn hiện nay thì để được xét duyệt vay cũng không dễ dàng”, chị Mai băn khoăn.

Ở góc độ khác, người lao động cũng bày tỏ lo lắng vì quá trình xét duyệt để được vay vốn còn khá “chông gai”. Anh Nguyễn Văn Bình (ngụ phường Tân Hiệp, hiện làm việc tại KCN Bàu Xéo, huyện Trảng Bom) chia sẻ: “Mình cũng chờ đợi gói vay ưu đãi để mua NƠXH nhưng thấy quy trình thủ tục cũng khá rườm rà, nhất là phải thực hiện gửi tiền tiết kiệm hằng tháng tại ngân hàng với thời gian gửi tối thiểu 12 tháng kể từ ngày ký hợp đồng”.

Theo Ngân hàng CSXH, thông tin đối tượng được vay vốn sẽ được công khai tại tất cả điểm giao dịch xã, phường, thị trấn. Khi người dân xác nhận mình đủ điều kiện vay vốn thì tập hợp các thủ tục, chứng nhận về thu nhập, nơi công tác… và tiếp cận tổ vay vốn, hội đoàn thể ngay nơi mình cư trú để thực hiện thủ tục vay vốn. Khi người vay vốn nộp đủ thủ tục thì tổ vay vốn sẽ thực hiện bình xét. Sau đó đưa lên chính quyền địa phương cấp xã phường giám sát, rồi chuyển lên Ngân hàng CSXH. Ngân hàng CSXH sẽ trực tiếp làm việc với người vay vốn đảm bảo đúng đối tượng, chính xác, tuân thủ quy định pháp luật. Trường hợp nhu cầu vay vốn lớn hơn nguồn vốn đưa về thì sẽ có bảng chấm điểm, trong đó có những điểm ưu tiên như nhà có nhiều người hơn, nhà dột nát, người tham gia lực lượng vũ trang… Nếu cùng điểm mà thiếu vốn thì các đối tượng sẽ tiến hành bốc thăm. Tất cả thủ tục đều thực hiện dân chủ tại cơ sở với sự tham gia của hội đoàn thể, chính quyền địa phương.

Còn theo Giám đốc Ngân hàng CSXH chi nhánh Đồng Nai Huỳnh Công Nam, đơn vị đã tiến hành tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho vay đối với NƠXH cho toàn thể cán bộ công chức, viên chức của chi nhánh. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến đến các đối tượng được thủ hưởng để họ nắm bắt chương trình, tiếp cận được nguồn vốn. Đồng thời tham mưu cho UBND tỉnh nắm bắt nhu cầu về vay vốn NƠXH, phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai, phân bổ nguồn vốn đến các đơn vị cấp huyện. “Do nguồn vốn có hạn nên trong quá trình thực hiện phải đảm bảo các yếu tố khách quan, công bằng ở khâu xét duyệt từ cơ sở để lựa chọn những hộ đủ điều kiện và có nhu cầu cấp bách. Sắp tới Ngân hàng CSXH tỉnh sẽ báo cáo UBND tỉnh bố trí vốn quỹ phát triển NƠXH để ủy thác ngân hàng CSXH bổ sung vào 20 tỷ đồng từ nguồn vốn Trung ương để tăng nguồn, đáp ứng phần nào nhu cầu cấp bách về nhà ở của người dân. Từ năm 2019 trở đi, với nguồn lực tăng thêm của Trung ương cùng với sự bổ sung nguồn lực của tỉnh sẽ rà soát, cân đối để tiếp tục hỗ trợ cho các hộ có nhu cầu”, ông Nam nói.

Khi vay vốn tại Ngân hàng CSXH, người vay vốn phải đáp ứng đủ các điều kiện:

Thứ nhất, phải thực hiện gửi tiền tiết kiệm hằng tháng tại ngân hàng với thời gian gửi tối thiểu 12 tháng kể từ ngày ký Hợp đồng tín dụng với Ngân hàng CSXH. Mức gửi hằng tháng tối thiểu bằng mức trả nợ hằng tháng của người vay vốn.

Thứ hai, phải có đủ vốn tự có tối thiểu 20% giá trị hợp đồng nếu vay vốn để mua/thuê mua NƠXH; tối thiểu 30% giá trị dự toán hoặc phương án tính toán giá thành đối với vay vốn để xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà để ở.

Thứ ba, có đủ hồ sơ chứng minh đối tượng, thực trạng nhà ở, điều kiện cư trú, thu nhập.

Thứ tư, có nguồn thu nhập và khả năng trả nợ theo cam kết với ngân hàng.

Thứ năm, có giấy đề nghị vay vốn để mua/thuê mua NƠXH, trong đó có cam kết của cá nhân và các thành viên trong hộ gia đình chưa được vay vốn hỗ trợ ưu đãi NƠXH tại ngân hàng khác.

Thảo Nguyên