Giữ “lửa” cho đội ngũ tinh hoa

Nhân lực đông, kinh phí nhiều

 
Theo thống kê của Sở KH-CN, năm 2022, toàn tỉnh có khoảng 3,5 ngàn người có trình độ sau đại học, bao gồm 358 tiến sĩ, hơn 2,9 ngàn thạc sĩ, chiếm 4,44% tổng số nhân lực xã hội đang lao động trên địa bàn tỉnh.

Với vai trò tập hợp đội ngũ trí thức, các nhà khoa học, đến nay, Liên hiệp các Hội Khoa học – Kỹ thuật tỉnh (Liên hiệp hội) đã tập hợp được hơn 25 ngàn hội viên, hoạt động ở 36 hội thành viên.

 
ThS Nguyễn Văn Liệt, Phó Chủ tịch Liên hiệp hội cho biết, thời gian qua, sự liên kết, phối hợp giữa các hội thành viên, hội viên tập thể và các sở, ban, ngành, địa phương với Liên hiệp hội chưa thật sự thường xuyên. Tỷ lệ tập hợp đội ngũ trí thức KH-CN còn thấp, thiếu những hội viên là chuyên gia đầu ngành. Hoạt động của các hội thành viên không có nhiều nổi bật, công tác tư vấn, phản biện xã hội còn rất hạn chế.

Bên cạnh đó, mối liên kết giữa nhà khoa học - nhà quản lý - doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Sản phẩm nghiên cứu khoa học đôi khi chưa phù hợp và bám sát với nhu cầu của doanh nghiệp. Chưa thực sự có cơ chế phù hợp để chính sách của Nhà nước và doanh nghiệp gắn kết, hỗ trợ nhau phát triển KH-CN. Đội ngũ cán bộ có trình độ sau đại học của tỉnh ngày càng tăng nhưng số người có trình độ chuyên môn làm công tác nghiên cứu triển khai, ứng dụng KH-CN chưa nhiều.

 
Tại buổi làm việc với Đảng Đoàn Liên hiệp hội mới đây, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Lĩnh nhấn mạnh, yếu tố KH-CN đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương, hiển hiện rõ qua cuộc đua ngân sách. Trong 10 tháng qua, tỉnh Bình Dương thu ngân sách đạt 37 ngàn tỷ đồng, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu thu 32 ngàn tỷ đồng. Trong khi đó, tỉnh Đồng Nai mới đạt 27 ngàn tỷ đồng.

 
“Yếu tố về KH-CN thấp đồng nghĩa với phát triển chậm. Làm lãnh đạo mà xem thường yếu tố KH-CN thì sẽ tụt hậu. Tỉnh có đội ngũ trí thức hùng hậu, hàng năm bố trí ngân sách lớn cho KH-CN (2%) nhưng không năm nào sử dụng hết, sức sáng tạo không cao, số sản phẩm làm ra không nhiều thì làm sao để đi tắt, đón đầu, cạnh tranh và phát triển” – Bí thư Tỉnh ủy đặt vấn đề.

 

Lãnh đạo tỉnh cho biết, hiện nay tỉnh đang rất quan tâm đến các công nghệ xử lý rác thải sinh hoạt; công nghệ bảo quản, chế biến nông sản, trái cây; vấn đề môi trường; nghiên cứu để phủ xanh những cánh rừng còn nghèo; vấn đề bảo vệ sông Đồng Nai; thúc đẩy mục tiêu phát triển con người.

Lãnh đạo tỉnh rất mong muốn các nhà khoa học, đội ngũ trí thức phát huy trí tuệ, tinh thần sáng tạo, tập trung nghiên cứu để cho ra đời những giải pháp công nghệ có tính ứng dụng cao, hiệu quả cao.

 
Với vai trò là đơn vị cầu nối, tập hợp đội ngũ trí thức, Liên hiệp hội cần khuyến khích, động viên các nhà khoa học tham gia nghiên cứu, đưa ra các giải pháp để hỗ trợ tỉnh. Có thể kết hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và hiệp hội để đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Gỡ “nút thắt” để trí thức sáng tạo, cống hiến

Để phát huy tiềm năng của đội ngũ trí thức, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Lĩnh cho rằng, những thạc sĩ, tiến sĩ được đào tạo từ nguồn ngân sách của tỉnh không nhất thiết phải làm việc trong hệ thống nhà nước mà phải được bổ sung vào các doanh nghiệp, đưa về những lĩnh vực đòi hỏi sự sáng tạo để sáng tạo ra những giá trị mới, sản phẩm mới cho xã hội. Điều quan trọng nhất là đóng góp cho xã hội để tạo ra giá trị thặng dư, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

“Cả thế giới đang bước vào cuộc đua về KH-CN, quốc gia này hơn quốc gia kia ở yếu tố KH-CN. Nếu cứ ôm khoa học cũ, công nghệ cũ thì tất nhiên sẽ lạc hậu. Bởi khoa học cũ vừa tốn nhiên liệu, nguyên liệu, tốn sức lao động, lãng phí đất đai vừa có giá trị sản phẩm không cao. Sức cạnh tranh ngày càng kém dẫn đến phá sản chứ không thể tồn tại” – Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Lĩnh nói.

Lãnh đạo Tỉnh ủy giao cho UBND tỉnh rà soát, tìm nguyên nhân khiến đội ngũ trí thức mất “lửa” sáng tạo là do thiếu cơ chế đãi ngộ, thiếu môi trường sáng tạo hay vì lý do gì khác. Từ đó để xây dựng hệ thống chính sách về cơ chế để khích lệ tinh thần sáng tạo cho họ. Trung ương cho phép đến đâu thì tỉnh Đồng Nai vận dụng đến đó. Nếu vận dụng hết rồi mà họ vẫn không “cháy”, mất động lực, không “thèm” nghiên cứu nữa thì thất bại vì dẫn dắt xã hội mà để cho đội ngũ tinh hoa của xã hội mất “lửa”.

 
“Tôi tin rằng nếu chúng ta làm tốt chính sách, nhà nước quan tâm, doanh nghiệp quan tâm, họ nghiên cứu và cho ra đời những sản phẩm thương mại hóa được, có thu nhập xứng đáng từ những nghiên cứu của họ thì họ sẽ có động lực để nghiên cứu. Nếu nghiên cứu mà không được trả công xứng đáng thì sẽ mất động lực” – Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Lĩnh nhấn mạnh.