Dự thảo mới về khen thưởng, kỷ luật học sinh: Tăng cường “kỷ luật tích cực”

Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư “Quy định về khen thưởng và thi hành kỷ luật học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông”. Dự thảo đang nhận được sự đồng tình của dư luận xã hội khi tăng cường các hình thức “kỷ luật tích cực”, xóa bỏ các hình thức kỷ luật không còn phù hợp (cảnh cáo trước lớp, cảnh cáo trước toàn trường, buộc thôi học) trong Thông tư 08/TT-BGDĐT. 

Học sinh Trường THCS Nguyễn Chí Thanh (H.Tân Phú) trong giờ học)

Không còn hình thức kỷ luật đuổi học

Đến thời điểm hiện tại, các trường học vẫn đang áp dụng hình thức khen thưởng, kỷ luật theo Thông tư 08/TT-BGDĐT. Trong đó, có 3 hình thức kỷ luật được cho là “phản giáo dục” gồm: khiển trách, cảnh cáo học sinh trước lớp; cảnh cáo trước toàn trường và hình thức kỷ luật buộc thôi học.

Hình thức kỷ luật “nêu tên” trước lớp, trước trường sẽ khiến học sinh mặc cảm, xấu hổ, gây tổn thương về mặt tâm lý; thậm chí có thể gây tác dụng ngược là càng khiến các em ngỗ ngược, bất cần và có hành động xấu hơn. Hình thức kỷ luật đuổi học bị phản ứng gay gắt nhất vì nếu thực hiện mức độ kỷ luật này nghĩa là nhà trường đẩy học sinh ra khỏi môi trường giáo dục, khiến các em mất đi cơ hội được thay đổi.

Dự thảo Thông tư mới không có các hình thức kỷ luật trên mà chỉ bao gồm các hình thức: Khiển trách; Cảnh cáo; Tạm dừng học tập trên lớp để thực hiện kế hoạch giáo dục riêng với học sinh vi phạm. Những hình thức kỷ luật này không được áp dụng với học sinh tiểu học.

Đối với hình thức kỷ luật tạm dừng học trên lớp, thời hạn tạm dừng học tập trên lớp đối với học sinh tối đa là 2 tuần lễ để thực hiện kế hoạch giáo dục riêng đối với học sinh vi phạm. Tuy nhiên, hình thức kỷ luật này hiện đang nhận được nhiều ý kiến phản bác, cho rằng không nên áp dụng.

Một điểm đáng chú ý của dự thảo là nếu học sinh bị kỉ luật và gia đình có nguyện vọng chuyển trường, trên cơ sở thỏa thuận của nhà trường nơi học sinh muốn chuyển đến, cơ quan quản lí giáo dục có thẩm quyền, hiệu trưởng nhà trường xem xét, tạo điều kiện cho học sinh được chuyển trường theo quy định.

Tăng cường kỷ luật tích cực​

“Kỷ luật tích cực” được xem là phương pháp hữu hiệu trong giáo dục những học sinh vi phạm nội quy, kỷ luật của nhà trường.

Theo cách thông thường, khi học sinh vi phạm nội quy, hầu hết các giáo viên sẽ phải dùng đến hình phạt. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải hình phạt nào cũng có thể khiến học sinh từ bỏ hành vi xấu và hình thành được những thói quen tốt. Thậm chí, nếu không khéo léo thì những hình phạt đó thậm chí sẽ có tác dụng ngược, gây nên tâm lý chống đối của học sinh. Điều này sẽ khiến các em có xu hướng tiếp tục vi phạm. Trong một số trường hợp, học sinh có thể sẽ cảm thấy tổn thương về mặt tinh thần, sống khép mình lại…

Nhận thức được điều đó, nhiều giáo viên đã chủ động tìm hiểu, áp dụng phương pháp kỷ luật tích cực, thay vì thực hiện một cách máy móc quy định khen thưởng xử phạt theo Thông tư 08 (vốn đã quá cũ) của Bộ GD-ĐT.

Chẳng hạn, giáo viên cho chính học sinh tham gia xây dựng, thiết kế, viết bản nội quy của lớp học. Thay vì tìm lỗi để khiển trách học sinh, giáo viên phải thường xuyên tìm ra ưu điểm, sự tiến bộ của học sinh để khen ngợi, động viên, khuyến khích các em.  Thậm chí, có giáo viên còn sử dụng “hình phạt” đọc sách dành cho học sinh vi phạm nội quy. Theo đó, giáo viên sẽ yêu cầu học sinh đọc một cuốn sách và chia sẻ những điều đã học được ở cuốn sách đó trong giờ sinh hoạt lớp...

Với tư tưởng giáo dục kỷ luật tích cực đó, dự thảo thông tư nêu trên của Bộ GD-ĐT đã đưa ra nhiều biện pháp kỷ luật tích cực như: khuyên bảo, động viên; nhắc nhở, phê bình riêng đối với học sinh mắc khuyết điểm; tổ chức tư vấn tâm lý cho học sinh mắc khuyết điểm đang gặp khó khăn tâm lý; yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm vụ lao động phù hợp, vừa sức như: trực nhật, vệ sinh lớp học, trường học, dọn dẹp thư viện, trồng hoặc chăm sóc cây xanh trong khuôn viên nhà trường.

Một hình thức kỷ luật khác đáng chú ý được đưa ra trong dự thảo là: Sưu tầm, tìm hiểu sách, tài liệu, phim ảnh hoặc câu chuyện thực tế đã được trải nghiệm, có nội dung liên quan đến khuyết điểm của học sinh, sau đó trình bày suy nghĩ, cảm nhận về nội dung và bài học rút ra cho bản thân. Ngoài ra, học sinh còn được yêu cầu tham gia hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ học sinh khác có hoàn cảnh gia đình khó khăn hoặc chưa học tốt để cùng tiến bộ.

                                                                                                                                                                                                                                              Hoàng Giang