Di tích lịch sử văn hóa Thành cổ Biên Hòa xưa

 

 

PGS-TS. Huỳnh Văn Tới cho biết, về di tích Thành cổ Biên Hòa đã có nhiều ý kiến, nhiều tài liệu đã bàn đến. Vấn đề khiến nhiều người quan tâm là giá trị đích thực của di tích Thành cổ Biên Hòa là gì? Không gian và chiều sâu của di tích lịch sử như thế nào, có phải di tích chỉ là những công trình hiện trạng trực quan hay không?

Về lịch sử văn hóa của thành cổ chủ yếu căn cứ dựa trên thư tịch và những di sản còn thấy được, đó là một vòng thành được xây dựng bằng đá ong, bên trong có ngôi nhà kiến trúc theo kiểu Pháp. Các nhà nghiên cứu, nhà quản lý trong thời gian vừa qua đã kiên trì thực hiện nhiều phương pháp cuối cùng đi đến định vị để có thể hình dung được thành cổ.

“Về chiều sâu văn hóa lịch sử, qua kết quả khai quật của PGS-TS. Phạm Đức Mạnh từ những năm 2000 trở lại đây cho thấy, ở dưới thành cổ có 4 - 5 lớp văn hóa chồng lên nhau. Đó là những văn hóa thời tiền sử, văn hóa qua những mảnh gốm, những hiện vật kết nối với văn hóa văn hóa Óc Eo ở Tây Nam bộ, văn hóa Đông Sơn ở miền Trung. Trong sách Gia định thành thông chí cũng ghi rõ Thành Biên Hòa được triều Nguyễn xây dựng thì nó chồng lên những di tích này. Một số tài liệu của người Pháp đã khai quật được (sông Đồng Nai) đã thấy những dấu hiệu của đền thờ, những thánh thần…” - PGS.TS Huỳnh Văn Tới chia sẻ.

Di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia Thành cổ Biên Hòa được các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa đánh giá là nơi chứa đựng những giá trị quý giá về lịch sử, văn hóa, kiến trúc. Năm 1861, khi thực dân Pháp chiếm đóng đã cho xây dựng lại Thành Biên Hòa. Hào phía đông được lấp đất lại, xây cất phố xá, biệt thự, nhà thương…trong nội thành cho sĩ quan cao cấp và quân đội Pháp ở. Buổi sáng lính Pháp thường sử dụng kèn báo thức, âm thanh vang cả một vùng nên dân địa phương quen gọi là Thành Kèn.

Trong thời gian qua Đồng Nai đã cố gắng bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Tuy nhiên, hiện nay do khó khăn về nguồn kinh phí nên dự án tu bổ, tôn tạo di tích Thành Biên Hòa mới hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo hạng mục tường thành và lô cốt phía Đông, Tây, Bắc; Đông Bắc, Tây Bắc, hai ngôi biệt thự; sân đường nội bộ; nhà xe; nhà vệ sinh; hệ thống cấp, thoát nước, điện chiếu sáng. Các hạng mục còn lại vẫn đang được tiến hành các thủ tục cần thiết để dự án sớm triển khai và hoàn thiện.

Để khôi phục vẻ đẹp di tích, đáp ứng nhu cầu tham quan của du khách, các nhà nghiên cứu trong cuốn sách Di tích lịch sử văn hóa Thành cổ Biên Hòa xưa cho rằng, cần sưu tầm và trưng bày tư liệu, hình ảnh, hiện vật về Thành cổ Biên Hòa, về vùng đất Đồng Nai có liên quan đến di tích qua các giai đoạn lịch sử. Tổ chức các đợt khảo sát, đào thám sát và khai quật để tìm hiểu các dấu tích còn tiềm ẩn trong lòng đất liên quan đến Thành Biên Hòa. Bên cạnh đó, cần xây dựng kho bảo quản cổ vật, dịch vụ phục chế, phục hồi di vật cổ vật phục vụ cho việc trưng bày tại di tích Thành Biên Hòa…